Adhyaya 31
The Episode Leading to Vena: Aṅga Learns the Cause of Indra’s Sovereignty
ইন্দ্ৰৰ সমৃদ্ধি আৰু দীপ্তি দেখি ৰজা অঙ্গাই ভাবিলে—ইন্দ্ৰৰ সমান ধৰ্মবান পুত্ৰ লাভ কৰিব লাগে। ঘৰলৈ উভতি আহি তেওঁ পিতৃ মহর্ষি অত্রিক প্ৰণাম কৰি সুধিলে, কোন পুণ্য আৰু পূৰ্ব তপস্যাৰ ফলত ইন্দ্ৰই অধিপত্য আৰু ঐশ্বৰ্য লাভ কৰিলে। অত্রিয়ে এই জিজ্ঞাসাক প্ৰশংসা কৰি ইন্দ্ৰত্বৰ পূৰ্ব কাৰণ ক’লে: প্ৰাচীন কালত সুব্ৰত নামৰ এক বিদ্বান ব্ৰাহ্মণে তপ আৰু ভক্তিৰে কৃষ্ণ/হৃষীকেশক সন্তুষ্ট কৰিছিল। বিষ্ণুৰ কৃপাতে তেওঁ অদিতি আৰু কশ্যপৰ গৰ্ভত পুণ্যগৰ্ভ ৰূপে পুনর্জন্ম লৈ ইন্দ্ৰ হ’ল। উপদেশৰ মর্ম এই যে—গোবিন্দ হৃদয়ৰ আন্তৰিক ভক্তি আৰু ধ্যান-চিন্তনত সন্তুষ্ট হন, আৰু সন্তুষ্ট হলে সকলো কামনা পূৰ্ণ কৰে, ইন্দ্ৰসম পুত্ৰ দান কৰাও তাত অন্তর্ভুক্ত। অঙ্গাই এই বচন গ্ৰহণ কৰি প্ৰণাম জনাই মেরু পৰ্বতৰ দিশে যাত্ৰা কৰে; তাতে বেণ-প্ৰসঙ্গৰ ভূমিকা স্থাপিত হয়।
Shlokas
Verse 1
सूत उवाच । अथ त्वंगो महातेजा दृष्ट्वा इंद्रस्य संपदम् । भोगं चैव विलासं च लीलां तस्य महात्मनः
সূত ক’লে: তেতিয়া মহাতেজস্বী ৰজা অঙ্গে ইন্দ্ৰৰ ঐশ্বৰ্য—তাঁৰ ভোগ, বৈভৱ আৰু সেই মহাত্মাৰ ক্ৰীড়া-লীলা—দেখি (মনতে ভাবিলে)।
Verse 2
कथं मे इंद्र सदृशः पुत्रः स्याद्धर्मसंयुतः । चिंतयित्वा क्षणं चैव अंगो धर्मभृतां वरः
“মোৰ পুত্ৰ কেনেকৈ ইন্দ্ৰ সদৃশ, ধৰ্মযুক্ত হ’ব?” এইদৰে ক্ষণেক চিন্তা কৰি অঙ্গ—ধৰ্মধাৰীৰ মাজত শ্ৰেষ্ঠ—(আৰু ভাবিলে)।
Verse 3
स्वकं गेहं समायातः स त्वंगः सत्यतत्परः । अत्रिं पप्रच्छ पितरं प्रणतो नम्रकंधरः
নিজ গৃহলৈ উভতি আহি সেই অঙ্গা, সত্যত অটল ভক্তি থকা, নম্ৰ গ্ৰীৱা কৰি প্ৰণাম জনাই পিতৃ অত্রিক প্ৰশ্ন কৰিলে।
Verse 4
कोऽयं पुण्यः समाचारैरिंद्रत्वं भुंजते महत् । कस्य पुण्यस्य वै पुष्टिः किं कृतं कर्म कीदृशम्
কোন পুণ্যময় আচৰণে মানুহে ইন্দ্ৰত্বৰ মহৎ ঐশ্বৰ্য ভোগ কৰে? কোন গুণ-পুণ্যৰ পৰা এই সমৃদ্ধি জন্মে? কি কৰ্ম কৰা হৈছিল, আৰু সেই কৰ্ম কেনেকুৱা আছিল?
Verse 5
कीदृशं तप एतस्य कमाराधितवान्पुरा । एतन्मे विस्तरेण त्वं ब्रूहि सत्यवतां वर
তেওঁ পূৰ্বে কেনেকুৱা তপস্যা কৰিছিল, যাৰ দ্বাৰা কামদেৱক সন্তুষ্ট কৰিছিল? হে সত্যবানসকলৰ শ্ৰেষ্ঠ, এই কথা মোক বিস্তাৰে কোৱা।
Verse 6
अत्रिरुवाच । साधुसाधु महाभाग यद्येवं पृच्छसे मयि । चरित्रमिंद्रस्य वत्स तन्मे निगदतः शृणु
অত্রিয়ে ক’লে— “সাধু সাধু, হে মহাভাগ! তুমি যদি এইদৰে মোক সুধিছা। হে বৎস, মই কোৱা মতে ইন্দ্ৰৰ চৰিত্ৰ শুনা।”
Verse 7
सुव्रतो नाम मेधावी पुरा ब्राह्मणसत्तमः । तेन कृष्णो हृषीकेशस्तपसा चैव तोषितः
প্ৰাচীন কালত সুৱ্ৰত নামৰ এক জ্ঞানী, শ্ৰেষ্ঠ ব্ৰাহ্মণ আছিল; তেওঁৰ তপস্যাৰে কৃষ্ণ—হৃষীকেশ—নিশ্চয় সন্তুষ্ট হৈছিল।
Verse 8
पुण्यगर्भं पुनः प्राप्तो ह्यदित्याः कश्यपात्किल । विष्णोश्चैव प्रसादेन सुरराजो बभूव ह
নিশ্চয়েই তেওঁ অদিতি আৰু কশ্যপৰ পৰা পুনৰ ‘পুণ্যগৰ্ভ’ ৰূপে জন্ম লাভ কৰিলে; আৰু বিষ্ণুৰ কৃপাতে তেওঁ দেৱৰাজ, অৰ্থাৎ দেৱলোকৰ অধিপতি হ’ল।
Verse 9
अंग उवाच । कथमिंद्रसमः पुत्रो मम स्यात्पुत्रवत्सल । तदुपायं समाचक्ष्व भवाञ्ज्ञानवतां वरः
অঙ্গ ক’লে: “হে পুত্ৰস্নেহী, মোৰ পুত্ৰ কেনেকৈ ইন্দ্ৰসম হ’ব? আপুনি জ্ঞানৱানসকলৰ শ্ৰেষ্ঠ—তাৰ উপায় মোক কৃপা কৰি কওক।”
Verse 10
अत्रिरुवाच । समासेनैव तस्यैव सुव्रतस्य महात्मनः । चरित्रमखिलं पुण्यं निशामय महामते
অত্ৰিয়ে ক’লে: “হে মহামতে, সেই সুব্ৰত মহাত্মাৰ সমগ্ৰ পবিত্ৰ আৰু পুণ্যময় চৰিত্ৰ মই সংক্ষেপে বৰ্ণনা কৰোঁ; মন দি শুনা।”
Verse 11
यथा सुव्रत मेधावी पुराराधितवान्हरिम् । तस्य भावं च भक्तिं च ध्यानं चैव महात्मनः
হে সুব্ৰত, মই ক’ম—সেই মেধাৱীয়ে পূৰ্বে কেনেকৈ হৰিৰ আৰাধনা কৰিছিল; আৰু সেই মহাত্মাৰ অন্তৰ্ভাৱ, ভক্তি আৰু ধ্যানো।
Verse 12
समालोक्य जगन्नाथो दत्तवान्वै महत्पदम् । स ऐंद्रं सर्वभोगाढ्यं त्रैलोक्यं सचराचरम्
জগন্নাথে সকলো লক্ষ্য কৰি নিশ্চয়েই মহৎ পদ দান কৰিলে—ইন্দ্ৰৰ ৰাজ্য—যি সকলো ভোগেৰে পৰিপূৰ্ণ; ত্ৰিলোক, চল-অচল সকলোসহ।
Verse 13
विष्णोश्चैव प्रसादाच्च पदं भुंक्ते त्रिलोकधृक् । एवं ते सर्वमाख्यातमिंद्रस्यापि विचेष्टितम्
নিশ্চয় বিষ্ণুৰ কৃপাতে ত্ৰিলোকধাৰক নিজৰ পদ ভোগ কৰে। এইদৰে ইন্দ্ৰৰ কাৰ্য্য-চেষ্টা সহ সকলো কথা তোমাক সম্পূৰ্ণকৈ কোৱা হ’ল।
Verse 14
भक्त्या तुष्यति गोविंदो भावध्यानेन सत्तम । सर्वं ददाति तुष्टात्मा भक्त्या संतोषितो हरिः
হে সৎজনশ্ৰেষ্ঠ, ভক্তি আৰু ভাব-ধ্যানৰ দ্বাৰা গোবিন্দ তুষ্ট হয়। ভক্তিত সন্তুষ্ট হৰি প্ৰসন্নচিত্তে সকলো দান কৰে।
Verse 15
तस्मादाराध्य गोविंदं सर्वदं सर्वसंभवम् । सर्वज्ञं सर्ववेत्तारं सर्वेषां पुरुषं वरम्
সেয়ে হেতু গোবিন্দক আৰাধনা কৰা—যি সকলো দান কৰে, যাৰ পৰা সকলো উদ্ভৱ হয়; যি সৰ্বজ্ঞ, সকলো জানোতা, আৰু সকলো সত্তাৰ মাজত পৰম পুৰুষ।
Verse 16
तस्मात्प्राप्स्यसि सर्वं त्वं यद्यदिच्छसि नंदन
সেয়ে হেতু, হে পুত্ৰ, তুমি যি যি ইচ্ছা কৰা, সেই সকলো তুমি লাভ কৰিবা।
Verse 17
सुखस्य दाता परमार्थदाता मोक्षस्य दाता जगतां हि नाथः । तस्मात्तमाराधय गच्छ पुत्र संप्राप्स्यसे इंद्रसमं हि पुत्रम्
সুখৰ দাতা, পৰমাৰ্থৰ দাতা, মোক্ষৰ দাতা—সেই জগতৰ নাথ। সেয়ে হেতু, হে পুত্ৰ, গৈ তেঁওক আৰাধনা কৰা; নিশ্চয় তুমি ইন্দ্ৰসম পুত্ৰ লাভ কৰিবা।
Verse 18
आकर्ण्य वाक्यं परमार्थयुक्तमुक्तं महात्मा ऋषिणा हि तेन । संगृह्य तत्त्वं वचनस्य तस्य प्रणम्य तं शाश्वतमभ्ययात्सः
সেই ঋষিয়ে উচ্চাৰিত পৰমাৰ্থ-যুক্ত বাক্য শুনি মহাত্মাই তাৰ তত্ত্বাৰ্থ গ্ৰহণ কৰিলে; আৰু সেই শাশ্বত মুনিক প্ৰণাম কৰি তেওঁ প্ৰস্থান কৰিলে।
Verse 19
आमंत्र्य चांगः पितरं महात्मा ब्रह्मात्मजं ब्रह्मसमानमेव । संप्राप्तवान्मेरुगिरेस्तु शृंगं तं कांचनै रत्नमयैः समेतम्
মহাত্মা অঙ্গে নিজৰ পিতৃক—ব্ৰহ্মাৰ পুত্ৰ, ব্ৰহ্মাসমান—যথাবিধি আমন্ত্ৰণ কৰি, সুৱৰ্ণ আৰু ৰত্নময় শোভাৰে ভূষিত মেরুগিৰিৰ শৃংগত উপনীত হ’ল।
Verse 31
इति श्रीपद्मपुराणे पंचपंचाशत्सहस्रसंहितायां भूमिखंडे । वेनोपाख्याने एकत्रिंशोऽध्यायः
ইতি শ্ৰী পদ্মপুৰাণৰ পঞ্চপঞ্চাশৎ-সহস্ৰ-সংহিতাৰ ভূমিখণ্ডত ‘ৱেনোপাখ্যান’ নামক একত্ৰিংশ অধ্যায় সমাপ্ত।