Adhyaya 21

Verse 1

सूत उवाच । एकदा व्यास देवोऽसौ ब्रह्माणं जगतः पतिम् । सुव्रताख्यानकं सर्वं पप्रच्छातीव विस्मितः

সূতে ক’লে: এবাৰ দিৱ্য ব্যাসদেৱ অতি বিস্মিত হৈ জগতৰ পতি ব্ৰহ্মাদেৱক ‘সুৱ্ৰত’ আখ্যানেৰে সম্পূৰ্ণ কাহিনী বিষয়ে সুধিলে।

Verse 2

व्यास उवाच । लोकात्मंल्लोकविन्यास देवदेव महाप्रभो । सुव्रतस्याथ चरितं श्रोतुमिच्छामि सांप्रतम्

ব্যাসে ক’লে: হে লোকাত্মা, হে লোকবিন্যাসক, হে দেবদেৱ, মহাপ্রভো! এতিয়া মই সুৱ্ৰতৰ জীৱন-চৰিত্ৰ আৰু কৰ্মকথা শুনিবলৈ ইচ্ছা কৰোঁ।

Verse 3

ब्रह्मोवाच । पाराशर्यमहाभाग श्रूयतां पुण्यमुत्तमम् । सुव्रतस्य सुविप्रस्य तपश्चर्यासमन्वितम्

ব্ৰহ্মাই ক’লে: হে পাৰাশৰ্য মহাভাগ! শ্ৰৱণ কৰা এই উত্তম পুণ্যময় কাহিনী—সুৱ্ৰত নামৰ শ্ৰেষ্ঠ ব্ৰাহ্মণৰ, যি তপস্যা আৰু নিয়মিত ধৰ্মাচৰণেৰে সমন্বিত আছিল।

Verse 4

सुव्रतो नाम मेधावी बाल्यादपि स चिंतयन् । गर्भे नारायणं देवं दृष्टवान्पुरुषोत्तमम्

সুৱ্ৰত নামৰ এজন মেধাৱী পুৰুষ আছিল; বাল্যকালৰ পৰাই তেওঁ সদায় প্ৰভুৰ চিন্তনত নিমগ্ন আছিল। গৰ্ভতেই তেওঁ নাৰায়ণ দেৱ—পুৰুষোত্তম পৰমেশ্বৰ—দৰ্শন কৰিলে।

Verse 5

स पूर्वकर्माभ्यासेन हरेर्ध्यानं गतस्तदा । शंखचक्रधरं देवं पद्मनाभं सुपुण्यदम्

পূৰ্বকৰ্মৰ অভ্যাস-বলে তেওঁ তেতিয়া হৰিৰ ধ্যানত নিমগ্ন হ’ল—শঙ্খ-চক্ৰধাৰী পদ্মনাভ দেৱ, যি মহাপুণ্য দান কৰে।

Verse 6

ध्यायते चिंतयेत्सो हि गीते ज्ञाने प्रपाठने । एवं देवं हरिं ध्यायन्सदैव द्विजसत्तमः

গীত-পাঠ, জ্ঞান-অধ্যয়ন আৰু উচ্চস্বৰে পাঠ কৰাৰ সময়ত সি নিশ্চয়েই প্ৰভুক ধ্যান আৰু চিন্তা কৰিব লাগে। এইদৰে সদায় দেৱ হৰিৰ ধ্যান কৰি দ্বিজসত্তম ব্ৰাহ্মণ সদা তাতেই লীন থাকে।

Verse 7

क्रीडत्येवं सदा डिंभैः सार्द्धं च बालकोत्तमः । बालकानां स्वकं नाम हरेश्चैव महात्मनः

এইদৰে বালকসকলৰ মাজত শ্ৰেষ্ঠ সেইজন সদায় সৰু সৰু শিশুসকলৰ সৈতে একেলগে খেলি থাকিল। আৰু বালকসকলৰ মাজত সেই মহাত্মাৰ নিজৰ নামো ‘হৰি’ বুলিয়েই উচ্চাৰিত হৈছিল।

Verse 8

चकार स हि मेधावी पुण्यात्मा पुण्यवत्सलः । समाह्वयति वै मित्रं हरेर्नाम्ना महामतिः

সেই মেধাৱী, পুণ্যাত্মা আৰু পুণ্যকর্মপ্ৰিয় মহামতি নিশ্চয়েই ‘হৰি’ নাম উচ্চাৰি নিজৰ মিত্ৰক আহ্বান কৰিলে।

Verse 9

भोभोः केशव एह्येहि एहि माधवचक्रधृक् । क्रीडस्व च मया सार्धं त्वमेव पुरुषोत्तम

“হে হে কেশৱ! ইয়ালৈ আহা—আহা! হে মাধৱ, চক্ৰধাৰী, আহা! মোৰ সৈতে একেলগে খেল; তুমিয়েই পুৰুষোত্তম।”

Verse 10

सममेवं प्रगंतव्यमावाभ्यां मधुसूदन । एवमेव समाह्वानं नामभिश्च हरेर्द्विजः

“হে মধুসূদন, আমি দুয়ো এইদৰেই আগবাঢ়িব লাগে। তেনেদৰে দ্বিজেও হৰিক তেওঁৰ নামসমূহেৰে আহ্বান কৰিব লাগে।”

Verse 11

क्रीडने पठने हास्ये शयने गीतप्रेक्षणे । याने च ह्यासने ध्याने मंत्रे ज्ञाने सुकर्मसु

ক্ৰীড়া, পাঠ, হাস্য, নিদ্ৰা, গীত-শ্ৰৱণ আৰু দৰ্শনত; যাত্ৰা, আসন আৰু ধ্যানত; মন্ত্ৰ, জ্ঞান আৰু সৎকৰ্মত—সদায় পৱিত্ৰ স্মৰণে মন জাগ্ৰত ৰাখিব লাগে।

Verse 12

पश्यत्येवं वदत्येवं जगन्नाथं जनार्दनम् । स ध्यायते तमेकं हि विश्वनाथं महेश्वरम्

এইদৰে দেখি আৰু এইদৰে উচ্চাৰি জগন্নাথ জনাৰ্দনক, সি একমাত্ৰ সেই বিশ্বনাথ মহেশ্বৰকেই ধ্যান কৰে।

Verse 13

तृणे काष्ठे च पाषाणे शुष्के सार्द्रे हि केशवम् । पश्यत्येवं स धर्मात्मा गोविंदं कमलेक्षणम्

ঘাঁহত, কাঠত, পাথৰত—শুকান হওক বা সেঁতসেঁতে—সেই ধৰ্মাত্মা এইদৰে কেশৱক দেখে: গোবিন্দ, কমলনয়ন প্ৰভু।

Verse 14

आकाशे भूमिमध्ये तु पर्वतेषु वनेषु च । जले स्थले च पाषाणे जीवेष्वेव महामतिः

আকাশত আৰু ভূমিৰ ভিতৰত; পৰ্বত আৰু বননিৰ মাজত; জলত আৰু স্থলত; পাথৰত—আৰু নিশ্চয় জীৱসমূহত—সেই মহাবুদ্ধি ব্যাপ্ত।

Verse 15

नृसिंहं पश्यते विप्रः सुव्रतः सुमनासुतः । बालक्रीडां समासाद्य रमत्येवं दिनेदिने

সুমনাৰ পুত্ৰ, সুব্ৰত নামৰ বিপ্ৰে নৃসিংহক দৰ্শন কৰে; আৰু শিশুৰ ক্ৰীড়া গ্ৰহণ কৰি, এইদৰে দিনেদিনে আনন্দ কৰে।

Verse 16

गीतैश्च गायते कृष्णं सुरागैर्मधुराक्षरैः । तालैर्लयसमायुक्तैः सुस्वरैर्मूर्च्छनान्वितैः

গীতৰ সৈতে তেওঁলোকে কৃষ্ণৰ গুণগান কৰে—উচ্চ ৰাগৰ মধুৰ অক্ষৰে; তাল-লয়ৰ সংযোগে, সুমধুৰ স্বৰে আৰু মূৰ্ছনা-যুক্ত সুৰভাৱে পৰিপূৰ্ণ।

Verse 17

सुव्रत उवाच । ध्यायंति वेदविदुषः सततं सुरारिं यस्यांगमध्ये सकलं हि विश्वम् । योगेश्वरं सकलपापविनाशनं च व्रजामि शरणं मधुसूदनस्य

সুৱ্ৰত ক’লে: মই মধুসূদনৰ শৰণ লওঁ—যাক বেদবিদুষসকলে সদায় ধ্যান কৰে; দেৱতাৰ শত্রুসকলৰ শত্রু, যাঁৰ দেহ-মধ্যত সমগ্ৰ বিশ্ব অৱস্থিত; যোগেশ্বৰ আৰু সকলো পাপ বিনাশক।

Verse 18

लोकेषु यो हि सकलेष्वनुवर्तते यो लोकाश्च यस्मिन्निवसंति सर्वे । दोषैर्विहीनमखिलैः परमेश्वरं तं तस्यैव पादयुगलं सततं नमामि

সেই পৰমেশ্বৰৰ পদযুগলক মই সদায় নমস্কাৰ কৰোঁ—যি সকলো লোকত ব্যাপ্ত, যাঁৰ ভিতৰত সকলো লোক বাস কৰে, আৰু যি সকলো দোষৰ পৰা সম্পূৰ্ণ নিৰ্দোষ।

Verse 19

नारायणं गुणनिधानमनंतवीर्यं वेदांतशुद्धमतयः प्रपठंति नित्यम् । संसारसागरमनंतमगाधदुर्गमुत्तारणार्थमखिलं शरणं प्रपद्ये

মই নাৰায়ণৰ শৰণ গ্ৰহণ কৰোঁ—গুণৰ নিধান, অনন্ত বীৰ্যসম্পন্ন—যাক বেদান্তে শুদ্ধ বুদ্ধিসম্পন্নসকলে নিত্যে পাঠ কৰে। অনন্ত, অগাধ, দুৰ্গম সংসাৰ-সাগৰ পাৰ হ’বলৈ মই সম্পূৰ্ণৰূপে তেঁওকেই আশ্ৰয় কৰোঁ।

Verse 20

योगींद्र मानससरोवरराजहंसं शुद्धं प्रभावमखिलं सततं हि यस्य । तस्यैव पादयुगलं विमलं विशालं दीनस्य मेऽसुररिपो कुरु तस्य रक्षाम्

হে যোগীন্দ্ৰ! মানসসৰোবৰৰ ৰাজহংসৰ দৰে—যাঁৰ সমগ্ৰ, সদা-বৰ্তমান প্ৰভা শুদ্ধ; হে অসুৰ-ৰিপু! দীন মইক ৰক্ষা কৰা—সেই বিশাল, বিমল পদযুগলক সংৰক্ষণ কৰি।

Verse 21

इति श्रीपद्मपुराणे पंचपंचाशत्सहस्रसंहितायां भूमिखंडे ऐंद्रे सुमनोपाख्याने एकविंशोऽध्यायः

এইদৰে শ্ৰী পদ্মপুৰাণৰ পঞ্চপঞ্চাশৎ-সহস্ৰ সংহিতাত, ভূমিখণ্ডৰ ঐন্দ্ৰ বিভাগত ‘সুমনোপাখ্যান’ নামৰ উপাখ্যানৰ একবিংশ অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল।

Verse 22

गायाम्यहं सुरसगीतकतालमानैः श्रीरंगमेकमनिशं भुवनस्य देवम् । अज्ञाननाशकमलं च दिनेशतुल्यमानंदकंदमखिलं महिमा समेतम्

দেৱগীতৰ তাল-মান আৰু লয়ৰ সৈতে মই অনবৰতে শ্ৰী ৰংগ—ভুবনৰ একমাত্ৰ দেৱ—ৰ গুণগান কৰোঁ; যি সূৰ্যসম দীপ্তিমান, অজ্ঞানৰ মল নাশক, আনন্দৰ মূল আৰু সকলো মহিমাৰে বিভূষিত।

Verse 23

संपूर्णमेवममृतस्यकलानिधानं तं गीतकौशलमनन्यरसैः प्रगाये । युक्तं स्वयोगकरणैः परमार्थदृष्टिं विश्वं स पश्यति चराचरमेव नित्यम्

এইদৰে একাগ্ৰ ৰসেৰে তেঁওক গাইব লাগে—তেঁও অমৰতত্ত্বৰ অমৃতৰ সম্পূৰ্ণ নিধান আৰু পবিত্ৰ গীতকলাৰ পৰম কৌশল। নিজৰ যোগসাধনাৰে সংযুক্ত হৈ, পৰমাৰ্থ-দৃষ্টিৰে বিভূষিত সেই ভক্তে সদায় চল-অচলসহ সমগ্ৰ বিশ্বক যথাৰ্থ ৰূপে দেখে।

Verse 24

पश्यंति नैव यमिहाथ सुपापलोकास्तं केशवं शरणमेवमुपैति नित्यम्

ইয়াত অতি পাপী লোকেও যমক নেদেখে; কিয়নো যি এইদৰে নিত্য কেśৱৰ শৰণ গ্ৰহণ কৰে।

Verse 25

कराभ्यां वाद्यमानस्तु तालं तालसमन्वितम् । गीतेनगायते कृष्णं बालकैः सह मोदते

দুয়ো হাতে তাল বজাই, তালৰ সৈতে তাল মিলাই; গীতেৰে কৃষ্ণৰ গুণগান কৰে আৰু বালকসকলৰ সৈতে মিলি আনন্দ কৰে।

Verse 26

एवं क्रीडारतो नित्यं बालभावेन वै तदा । सुव्रतः सुमनापुत्रो विष्णुध्यानपरायणः

সেই সময়ত সুমনাৰ পুত্ৰ সুৱ্ৰত বাল্যভাব লৈ সদায় খেলাত মগ্ন আছিল, তথাপি বিষ্ণুৰ ধ্যানত সম্পূৰ্ণ পৰায়ণ আছিল।

Verse 27

क्रीडमानं प्राह माता सुव्रतं चारुलक्षणम् । भोजनं कुरु मे वत्स क्षुधा त्वां परिपीडयेत्

তেওঁক খেলি থকা দেখি মাতৃয়ে সুশীল, সুন্দৰ লক্ষণযুক্ত সুৱ্ৰতক ক’লে— “বৎস, আহাৰ গ্ৰহণ কৰা; নহ’লে ক্ষুধাই তোমাক কষ্ট দিব।”

Verse 28

तामुवाच पुनः प्राज्ञः सुमना मातरं पुनः । महामृतेन तृप्तोस्मि हरिध्यानरसेन वै

তেতিয়া জ্ঞানী সুৱ্ৰতে পুনৰ মাতৃ সুমনাক ক’লে— “মই তৃপ্ত; হৰিৰ ধ্যানৰ ৰস-ৰূপ মহা অমৃতেই মোক পৰিপূৰ্ণ কৰিছে।”

Verse 29

भोजनासनमारूढो मिष्टमन्नं प्रपश्यति । इदमन्नं स्वयं विष्णुरात्मा ह्यन्नं समाश्रितः

ভোজনাসনত বহি তেওঁ মিঠা অন্ন চায়। কিয়নো এই অন্ন স্বয়ং বিষ্ণু; আত্মা নিশ্চয় অন্নৰ আশ্ৰয়তে স্থিত।

Verse 30

आत्मरूपेण यो विष्णुरनेनान्नेन तृप्यतु । क्षीरसागरसंवासो यस्यैव परिसंस्थितः

আত্মাৰূপে যি বিষ্ণু ইয়াত বিদ্যমান, তেওঁ এই অন্ন-অৰ্পণে তৃপ্ত হওক; যাঁৰ নিবাস ক্ষীৰসাগৰত দৃঢ়ভাৱে স্থাপিত।

Verse 31

जलेनानेन पुण्येन तृप्तिमायातु केशवः । तांबूलचंदनैर्गंधैरेभिः पुष्पैर्मनोहरैः

এই পুণ্যময় জল-অৰ্পণে কেশৱ তৃপ্ত হওক; আৰু এই মনোহৰ পুষ্পসমূহে, তাম্বূল আৰু চন্দনৰ সুগন্ধিসহ, তেওঁ সন্তুষ্ট হওক।

Verse 32

आत्मस्वरूपेण तृप्तस्तृप्तिमायातु केशवः । शयने याति धर्मात्मा तदा कृष्णं प्रचिंतयेत्

নিজ স্বৰূপত সদা তৃপ্ত কেশৱে তৃপ্তি দান কৰক। ধৰ্মাত্মা যেতিয়া শয়নলৈ যায়, তেতিয়া তেওঁ কৃষ্ণক চিন্তা কৰক।

Verse 33

योगनिद्रान्वितं कृष्णं तमहं शरणं गतः । भोजनाच्छादनेष्वेवमासने शयने द्विजः

যোগনিদ্ৰাত লীন কৃষ্ণৰ শৰণ মই গ্ৰহণ কৰিলোঁ। এইদৰে, হে দ্বিজ, আহাৰ-বস্ত্ৰ আৰু আসন-শয়নৰ বিষয়তো শৰণাগতিৰ এই ভাবেই আচৰণ কৰা উচিত।

Verse 34

चिंतयेद्वासुदेवं तं तस्मै सर्वं प्रकल्पयेत् । तारुण्यं प्राप्य धर्मात्मा कामभोगान्विहाय वै

সেই বাসুদেৱক ধ্যান কৰক আৰু সকলো কিছু তেওঁৰেই উদ্দেশে সমৰ্পণ কৰক। যৌৱন লাভ কৰি ধৰ্মাত্মাই নিশ্চয় কামভোগৰ আসক্তি ত্যাগ কৰিব।

Verse 35

स युक्तः केशवध्याने वैडूर्यपर्वतोत्तमे । यत्र सिद्धेश्वरं लिंगं वैष्णवं पापनाशनम्

কেশৱৰ ধ্যানত লীন হৈ তেওঁ উত্তম বৈডূৰ্য পৰ্বতত অৱস্থান কৰিলে, য’ত সিদ্ধেশ্বৰ লিঙ্গ আছে—বৈষ্ণৱ আৰু পাপনাশক।

Verse 36

रुद्रमोंकारसंज्ञं च ध्यात्वा चैव महेश्वरम् । ब्रह्मणा वर्द्धितं देवं नर्मदादक्षिणे तटे

ৰুদ্ৰ-ওঁকাৰ নামে প্ৰসিদ্ধ মহেশ্বৰক ধ্যান কৰি, ব্ৰহ্মাই মহিমামণ্ডিত কৰা সেই দেৱতাক নর্মদাৰ দক্ষিণ তীৰত আৰাধনা কৰিব লাগে।

Verse 37

सिद्धेश्वरं समाश्रित्य तपोभावं व्यचिंतयत्

সিদ্ধেশ্বৰক আশ্ৰয় লৈ, তেওঁ তপস্যাৰ অনুশাসন আৰু অন্তৰ্ভাৱ মনত গভীৰভাৱে চিন্তা কৰিলে।