Adhyaya 19
Sumanā and Somaśarmā: Tapas at the Kapilā–Revā Confluence and the Theophany of Hari
সোমশৰ্মা আৰু তেওঁৰ পত্নী সুমনা পবিত্ৰ কপিলা–ৰেৱা (নর্মদা) সঙ্গমত উপস্থিত হয়। তেওঁলোকে স্নান কৰি দেৱতা আৰু পিতৃলোকৰ উদ্দেশ্যে তৰ্পণ-অৰ্পণ কৰে আৰু নাৰায়ণ তথা শিৱৰ মন্ত্র-জপেৰে তপস্যাৰ সংকল্প গ্ৰহণ কৰে। দ্বাদশাক্ষৰ মন্ত্রৰ আশ্ৰয়ে সোমশৰ্মা বাসুদেৱৰ ধ্যানত অধিক গভীৰ হয়। তেতিয়া সাপ, বনৰীয়া পশু, ভূত-প্ৰেত, ধুমুহা আৰু ভয়ংকৰ প্ৰেতচ্ছায়া আদি বাধা আহে; তথাপি তেওঁ অচল থাকে, পুনঃপুনঃ হৰিৰ শৰণ লয় আৰু নৃহৰি/নৰসিংহ আদি ৰূপ স্মৰণ কৰি শৰণাগতি-স্তোত্ৰ সদৃশ বাক্যে নিজকে সমৰ্পণ কৰে। অটল ভক্তিত সন্তুষ্ট হৈ হৃষীকেশ প্ৰকাশিত হয় আৰু বৰ প্ৰদানৰ কথা কয়। তাৰ পিছত বিজয়-নমস্কাৰ স্তোত্ৰত প্ৰভুৰ গুণ-মহিমা আৰু অৱতাৰসমূহ (মৎস্যৰ পৰা বুদ্ধ আদি) বৰ্ণনা কৰি, জন্মে জন্মে কৰুণাৰ প্ৰাৰ্থনা কৰা হয়।
Shlokas
Verse 1
सूत उवाच । सोमशर्मा महाप्राज्ञः सुमनया सह सत्तमः । कपिलासंगमे पुण्ये रेवातीरे सुपुण्यदे
সূতে ক’লে: মহাপ্ৰাজ্ঞ আৰু শ্ৰেষ্ঠ সোমশৰ্মা, সুমনাৰ সৈতে, কপিলা নদীৰ পুণ্যময় সঙ্গমলৈ আৰু ৰেৱা (নৰ্মদা) নদীৰ অতি পবিত্ৰ তীৰলৈ গ’ল।
Verse 2
स्नात्वा तत्र स मेधावी तर्पयित्वा सुरान्पितॄन् । तपस्तेपे सुशांतात्मा जपन्नारायणं शिवम्
তাত স্নান কৰি সেই মেধাৱীজনে দেৱতা আৰু পিতৃলোকক তৰ্পণ-অৰ্ঘ্য দি সন্তুষ্ট কৰিলে; তাৰ পাছত শান্তচিত্তে তপস্যা কৰিলে আৰু নাৰায়ণ আৰু শিৱৰ পবিত্ৰ নাম জপ কৰি থাকিল।
Verse 3
द्वादशाक्षरमंत्रेण ध्यानयुक्तो महामनाः । तस्यैव देवदेवस्य वासुदेवस्य सुव्रतः
দ্বাদশাক্ষৰ মন্ত্রে ধ্যানযুক্ত হৈ সেই মহানমন, সুব্ৰতধাৰী, সেই দেৱদেৱ বাসুদেৱৰ ওপৰত একাগ্ৰচিত্তে লীন হয়।
Verse 4
आसने शयने याने स्वप्ने पश्यति केशवम् । सदैव निश्चलो भूत्वा कामक्रोधविवर्जितः
আসনত, শয়নত, যাত্ৰাত বা স্বপ্নতো সি কেśৱকেই দর্শন কৰে; সদায় অচল হৈ কাম আৰু ক্ৰোধৰ পৰা মুক্ত থাকে।
Verse 5
सा च साध्वी महाभागा पतिव्रतपरायणा । सुमना कांतमेवापि शुश्रूषति तपोन्वितम्
আৰু সেই সাধ্বী মহাভাগা, পতিব্ৰত ধৰ্মত পৰায়ণা সুমনা, তপস্যায় যুক্ত নিজৰ প্ৰিয় স্বামীৰ সেবা শান্তচিত্তে কৰি থাকিল।
Verse 6
ध्यायमानस्य तस्यापि विघ्नैः संदर्शितं भयम् । सर्पा विषोल्बणाः कृष्णास्तत्र यांति महात्मनः
ধ্যানমগ্ন তেখেতকো বাধাদানকাৰী শক্তিয়ে ভয় দেখুৱালে; হে মহাত্মা, তাত ক’লা, তীব্ৰ বিষযুক্ত সাপবোৰ আগবাঢ়ি আহিল।
Verse 7
पार्श्वे ते तप्यमानस्य तस्य ते सोमशर्मणः । सिंहव्याघ्रगजा दृष्टा भयमेवं प्रचक्रिरे
সোমশর্মণ তপস্যা কৰি থাকোঁতে, তেওঁৰ কাষতে সিংহ, বাঘ আৰু হাতী দেখা গ’ল; এইদৰে সিহঁতে ভয় জাগাই তুলিলে।
Verse 8
वेताला राक्षसा भूताः कूष्मांडाः प्रेतभैरवाः । भयं विदर्शयंत्येते दारुणं प्राणनाशनम्
বেতাল, ৰাক্ষস, ভূত, কূষ্মাণ্ড আৰু ভয়ংকৰ প্ৰেতভৈৰৱ—ইহঁতে প্ৰাণনাশক দাৰুণ ভয় প্ৰদৰ্শন কৰে।
Verse 9
नानाविधा महाभीमाः सिंहास्तत्र समागताः । दंष्ट्राकरालवक्त्राश्च जगर्जुश्चातिभैरवम्
তাত নানা প্ৰকাৰৰ মহাভয়ংকৰ সিংহ একত্ৰিত হ’ল; দন্তে ভয়াল মুখ লৈ সিহঁতে অতিভৈৰৱ গর্জন কৰিলে।
Verse 10
विष्णोर्ध्यानात्स धर्मात्मा न चचाल महामतिः । महाविघ्नैः सुसंरूढैश्चालितो मुनिपुंगवः
বিষ্ণুৰ ধ্যানত লীন সেই ধৰ্মাত্মা মহামতি ঋষি একো নচলিল; মহাবিঘ্ন সম্পূৰ্ণ তীব্ৰ হৈ আঘাত কৰিলেও মুনিশ্ৰেষ্ঠক কঁপাব নোৱাৰিলে।
Verse 11
एवं न चलते ध्यानात्सोमशर्मा द्विजोत्तमः । झंझावातैश्च शीतेन महावृष्ट्या सुपीडितः
তথাপিও সোমশৰ্মা—দ্বিজোত্তম—ধ্যানৰ পৰা একো নচলিল; ঝঞ্ঝাৱাত, তীব্ৰ শীত আৰু মহাবৃষ্টিয়ে তেওঁক অতি পীড়িত কৰিলেও।
Verse 12
भंभारावमहाभीमः सिंहस्तत्र समागतः । तं दृष्ट्वा भयवित्रस्तः सस्मार नृहरिं द्विजः
তেতিয়া তাত এক মহাভয়ংকৰ, গর্জনময় সিংহ আহিল। তাক দেখি ভয়ত কঁপা দ্বিজে নৃহৰি (নরসিংহ-ৰূপ বিষ্ণু)ক স্মৰণ কৰিলে।
Verse 13
इंद्रनीलप्रतीकाशं पीतवस्त्रं महौजसम् । शंखचक्रधरं देवं गदापंकजधारिणम्
তেওঁ দেৱক দৰ্শন কৰিলে—ইন্দ্ৰনীলমণিৰ দৰে দীপ্ত, পীতবস্ত্ৰ পৰিধান কৰা, মহাতেজস্বী; শঙ্খ-চক্ৰধাৰী, আৰু গদা-পদ্ম ধাৰণকাৰী।
Verse 14
महामौक्तिकहारेण इंदुवर्णानुकारिणा । कौस्तुभेनापि रत्नेन द्योतमानं जनार्दनम्
জনাৰ্দন (বিষ্ণু) দ্যুতিমান আছিল—চন্দ্ৰবৰ্ণ অনুকৰণ কৰা মহামৌক্তিক হাৰে সুশোভিত, আৰু কৌস্তুভ ৰত্নেও উজ্জ্বল কৰি তুলিছিল।
Verse 15
श्रीवत्सांकेन दिव्येन हृदयं यस्य राजते । सर्वाभरणशोभांगं शतपत्रनिभेक्षणम्
যাঁৰ বক্ষত দিৱ্য শ্ৰীবৎস চিহ্ন দীপ্ত; যাঁৰ দেহ সকলো অলংকাৰৰ শোভাৰে উজ্জ্বল; যাঁৰ নয়ন শতপত্ৰ কমল সদৃশ।
Verse 16
सुस्मितास्यं सुप्रसन्नं रत्नदामाभिशोभितम् । भ्राजमानं हृषीकेशं ध्यानं तेन कृतं ध्रुवम्
মৃদু হাস্যমুখ, অতিশয় প্ৰসন্ন, ৰত্নমালাৰে বিভূষিত আৰু দীপ্তিমান—সেই হৃষীকেশ (বিষ্ণু)ৰ ওপৰত তেওঁ ধ্যান স্থিৰ কৰি ধ্ৰুৱ, অচল আৰু অটল কৰিলে।
Verse 17
त्वमेव शरणं कृष्ण शरणागतवत्सल । नमोस्तु देवदेवाय किं मे भयं करिष्यति
তুমিয়েই মোৰ একমাত্ৰ শৰণ, হে কৃষ্ণ, শৰণাগতসকলৰ প্ৰতি স্নেহশীল। দেবদেৱক নমস্কাৰ—মোক ভয়েই বা কি কৰিব?
Verse 18
यस्योदरे त्रयो लोकाः सप्त चान्ये महात्मनः । शरणं तस्य प्रविष्टोस्मि क्वास्ते भयं ममैव हि
হে মহাত্মন! যাঁৰ উদৰত ত্ৰিলোক আৰু আন সাত লোক অৱস্থিত, মই তেঁওৰ শৰণত প্ৰৱেশ কৰিলোঁ; তেন্তে মোৰ ভয় ক’ত থাকিব?
Verse 19
यस्माद्भयाः प्रवर्तंते कृत्यादिक महाबलाः । सर्वभयप्रहर्तारं तमस्मि शरणं गतः
যাঁৰ পৰা কৃত্যা আদি মহাবলী ভয়সমূহো উদ্ভৱ হয়, আৰু যি সকলো ভয় নাশ কৰে—মই তেঁওৰেই শৰণ গ্ৰহণ কৰিলোঁ।
Verse 20
पातकानां तु सर्वेषां दानवानां महाभयम् । रक्षको विष्णुभक्तानां तमस्मि शरणं गतः
সকলো পাপৰ বাবে মহাভয়, দানৱসকলৰো বাবে ভয়ংকৰ, আৰু বিষ্ণুভক্তসকলৰ ৰক্ষক—তেঁওৰেই মই শৰণ গ্ৰহণ কৰিলোঁ।
Verse 21
वृंदारकाणां सर्वेषां दानवानां महात्मनाम् । यो गतिः कृष्णभक्तानां तमस्मि शरणं गतः
মই সেই প্ৰভুৰ শৰণ লৈছোঁ, যিজন সকলো দেৱতা আৰু মহাত্মা দানৱৰ পৰম গতি, আৰু কৃষ্ণভক্তসকলৰ নিশ্চিত আশ্ৰয় আৰু লক্ষ্য।
Verse 22
अभयो भयनाशाय पापनाशाय ज्ञानवान् । एकश्चेंद्रस्वरूपेण तमस्मि शरणं गतः
মই সেই এক প্ৰভুৰ শৰণ লৈছোঁ—অভয়, জ্ঞানবান—যিজনে ভয় আৰু পাপ নাশ কৰে, আৰু ইন্দ্ৰ-স্বৰূপে প্ৰকাশ পায়।
Verse 23
व्याधीनां नाशकायैव य औषधस्वरूपवान् । निरामयो निरानंदस्तमस्मि शरणंगतः
মই সেই প্ৰভুৰ শৰণ লওঁ, যিজন ঔষধ-স্বৰূপ হৈ ব্যাধি নাশ কৰে; যিজন নিৰাময় আৰু সংসাৰিক আনন্দত অস্পৰ্শ—তাঁৰেই ওচৰত মই আত্মসমৰ্পণ কৰোঁ।
Verse 24
अचलश्चालयेल्लोकानपापो ज्ञानमेव च । तमस्मि शरणं प्राप्तो भयं किं मे करिष्यति
যদি অচলেই লোকসমূহ কঁপাই তোলে, যদি নিৰপাপতা আৰু জ্ঞান নিজেই ডোল খায়—তাঁৰ শৰণ লোৱা মই, ভয়ে মোৰ কি কৰিব পাৰে?
Verse 25
साधूनां चापि सर्वेषां पालको यो ह्यनामयः । पाति विश्वं च विश्वात्मा तमस्मि शरणंगतः
মই সেই প্ৰভুৰ শৰণ লৈছোঁ, যিজন সকলো সাধুৰ পালনকৰ্তা, সদায় অনাময়; যিজনে বিশ্ব ৰক্ষা কৰে আৰু যিজন নিজেই বিশ্বাত্মা।
Verse 26
यो मे मृगेंद्ररूपेण भयं दर्शयतेग्रतः । तमहं शरणं प्राप्तो नरसिंहं नमाम्यहम्
যি মোৰ সন্মুখত মৃগেন্দ্ৰ-ৰূপ ধৰি ভয় দেখুৱায়, সেই নৰসিংহ প্ৰভুৰ শৰণ লৈ মই নমস্কাৰ কৰোঁ।
Verse 27
मदमत्तो महाकायो वनहस्ती समागतः । गजलीलागतिं देवं शरणागतवत्सलम्
মদমত্ত, মহাকায় বনহস্তী দৌৰি আহিল; তথাপি যাৰ গতি গজলীলা সদৃশ মনোহৰ, সেই দেৱ শৰণাগত-ৱৎসল।
Verse 28
गजास्यं ज्ञानसंपन्नं सपाशांकुशधारिणम् । कालास्यं गजतुंडं च शरणं सुगतोस्म्यहम्
গজমুখ, জ্ঞানসম্পন্ন, পাশ আৰু অঙ্কুশধাৰী—শ্যামমুখ, গজতুণ্ডযুক্ত—সেই সুগত দেৱতাৰ শৰণলৈ মই আহিলোঁ।
Verse 29
हिरण्याक्षप्रहर्तारं वाराहं शरणंगतः । वामनं तं प्रपन्नोस्मि शरणागतवत्सलम्
হিৰণ্যাক্ষ-প্ৰহর্তা বৰাহৰ শৰণলৈ মই গ’লোঁ; আৰু শৰণাগত-ৱৎসল সেই বামন প্ৰভুত মই আত্মসমৰ্পণ কৰোঁ।
Verse 30
ह्रस्वास्तु वामनाः कुब्जाः प्रेताः कूष्मांडकादयः । मृत्युरूपधराः सर्वे दर्शयंति भयं मम
হ্ৰস্ব বামন, কুব্জ, প্ৰেত আৰু কূষ্মাণ্ড আদি—সকলোয়ে মৃত্যুৰূপ ধৰি মোৰ আগত দেখা দি মোক ভয় দেখুৱায়।
Verse 31
अमृतं तं प्रपन्नोस्मि किं भयं मे करिष्यति । ब्रह्मण्यो ब्रह्मदो ब्रह्मा ब्रह्मज्ञानमयो हरिः
মই সেই অমৃত, অমৰ প্ৰভুৰ শৰণ লৈছোঁ—ভয়েই বা মোৰ কি কৰিব? হৰি ব্ৰাহ্মণ-ভক্ত, ব্ৰহ্ম-তেজৰ দাতা, স্বয়ং ব্ৰহ্মা-সদৃশ আৰু ব্ৰহ্ম-জ্ঞানময়।
Verse 32
शरणं तं प्रपन्नोस्मि भयं किं मे करिष्यति । अभयो यो हि जगतो भीतिघ्नो भीतिदायकः
মই তেওঁৰ শৰণ লৈছোঁ—ভয়েই বা মোৰ কি কৰিব? কিয়নো তেওঁ জগতৰ বাবে নিৰ্ভয়তা; ভয়-নাশক আৰু দুষ্টৰ বাবে ভয়-দাতা।
Verse 33
भयरूपं प्रपन्नोस्मि भयं किं मे करिष्यति । तारकः सर्वलोकानां नाशकः सर्वपापिनाम्
মই ভয়-স্বরূপ (আৰু অধিপতি) সেইজনৰ শৰণ লৈছোঁ—এতিয়া ভয়ে মোৰ কি কৰিব? তেওঁ সকলো লোকৰ ত্ৰাতা আৰু সকলো পাপীৰ পাপ-নাশক।
Verse 34
तमहं शरणं प्राप्तो धर्मरूपं जनार्दनम् । सुरारणं यो हि रणे वपुर्द्धारयतेऽद्भुतम्
মই ধৰ্ম-স্বরূপ জনাৰ্দনৰ শৰণ পাইছোঁ—যিজনে ৰণক্ষেত্ৰত দেৱতাৰ শত্রুবোৰৰ শত্রু হ’বলৈ আশ্চৰ্য ৰূপ ধাৰণ কৰে।
Verse 35
शरणं तस्य गंतास्मि सदागतिरयं मम । झंझावातो महाचंडो वपुर्दूयति मे भृशम्
মই তেওঁৰ শৰণলৈ যাম—তেওঁৱেই সদায় মোৰ সত্য আশ্ৰয়। মহা-চণ্ড ঝঞ্ঝাবাত বয়, আৰু মোৰ দেহ অতি কষ্টত দগ্ধ হৈছে।
Verse 36
शरणं तं प्रपन्नोस्मि सदागतिरयं मम । अतिशीतं चातिवर्षा आतपस्तापदायकः
মই তেওঁৰ শৰণ ল’লোঁ; তেওঁৱেই সদায় মোৰ একমাত্ৰ আশ্ৰয়। অতিশীত, অতিবৃষ্টি আৰু দগ্ধকাৰী ৰৌদ্ৰ—এই সকলোয়ে দুখ দান কৰে।
Verse 37
एषां रूपेण यो देवस्तस्याहं शरणं गतः । कालरूपा अमी प्राप्ता भयदा मम चालकाः
এই ৰূপসমূহত যি দেৱ প্ৰকাশ পায়, মই তেওঁৰ শৰণ লৈছোঁ। এইসকল কালেৰূপে আহি ভয় দান কৰে আৰু মোক আগলৈ ঠেলি নিয়ে।
Verse 38
एषां शरणं प्रपन्नोस्मि हरेः स्वरूपिणां सदा
মই সদায় তেওঁলোকৰ শৰণ লৈছোঁ—যিসকল সদায় হৰিৰ স্বৰূপস্বৰূপী।
Verse 39
यं सर्वदेवं परमेश्वरं हि निष्केवलं ज्ञानमयं प्रदीपम् । वदंति नारायणमादिसिद्धं सिद्धेश्वरं तं शरणं प्रपद्ये
যাঁক সৰ্বদেৱৰ পৰমেশ্বৰ, নিৰ্মল-নিষ্কল, জ্ঞানময় প্ৰদীপ বুলি কয়—সেই আদিসিদ্ধ নাৰায়ণ, সিদ্ধেশ্বৰক মই শৰণ লওঁ।
Verse 40
इति ध्यायन्स्तुवन्नित्यं केशवं क्लेशनाशनम् । भक्त्या तेन समानीतस्तदात्महृदये हरिः
এইদৰে সদায় ধ্যান কৰি আৰু স্তৱন কৰি, ক্লেশ-নাশক কেশৱক ভজিলে। তেওঁৰ ভক্তিৰ বলত হৰি তেওঁৰ নিজ আত্মাৰ হৃদয়ত আহি স্থিত হ’ল।
Verse 41
उद्यमं विक्रमं तस्य स दृष्ट्वा सोमशर्मणः । आविर्भूय हृषीकेशस्तमुवाच प्रहृष्टवान्
সোমশৰ্মণৰ উদ্যোগ আৰু পৰাক্ৰম দেখি হৃষীকেশ (বিষ্ণু) তেওঁৰ আগত প্ৰকাশিত হ’ল আৰু আনন্দিত হৈ তেওঁক ক’লে।
Verse 42
सोमशर्मन्महाप्राज्ञ श्रूयतां भार्यया सह । वासुदेवोस्मि विप्रेंद्र वरं याचय सुव्रत
হে মহাপ্ৰাজ্ঞ সোমশৰ্মণ, পত্নীৰ সৈতে শুনা। হে বিপ্ৰশ্ৰেষ্ঠ, মই বাসুদেৱ; হে সুব্ৰত, এটা বৰ যাচনা কৰা।
Verse 43
तेनोक्तो हि स विप्रेन्द्र उन्मील्य नयनद्वयम् । दृष्ट्वा विश्वेश्वरं देवं घनश्यामं महोदयम्
এইদৰে কোৱা হ’লে, হে বিপ্ৰশ্ৰেষ্ঠ, তেওঁ দুয়োটা চকু মেলি বিশ্বেশ্বৰ দেৱক দেখিলে—ঘন মেঘৰ দৰে শ্যাম আৰু মহিমাময় দীপ্তিত উজ্জ্বল।
Verse 44
सर्वाभरणशोभांगं सर्वायुधसमन्वितम् । दिव्यलक्षणसंपन्नं पुंडरीकनिभेक्षणम्
তেওঁৰ দেহ সকলো অলংকাৰৰে শোভিত, সকলো অস্ত্ৰে সজ্জিত, দিৱ্য শুভ লক্ষণে সম্পন্ন, আৰু পদ্মসদৃশ নয়নবিশিষ্ট আছিল।
Verse 45
पीतेन वाससा युक्तं राजमानं सुरेश्वरम् । वैनतेयसमारूढं शंखचक्रगदाधरम्
পীত বসন পৰিধান কৰি, দেৱেশ্বৰ ৰূপে দীপ্তিমান, ৱৈনতেয় (গৰুড়) ওপৰত আৰূঢ়, আৰু শঙ্খ-চক্ৰ-গদা ধাৰণকাৰী আছিল।
Verse 46
ब्रह्मादीनां सुधातारं जगतोस्य महायशाः । विश्वस्यास्य सदातीतं रूपातीतं जगद्गुरुम्
তেওঁ ব্ৰহ্মা আদি দেৱতাসকলৰ উত্তম পালনকৰ্তা, এই জগতৰ মহাযশস্বী আধাৰ; যি সদাই কালৰ সীমাৰ ওপৰত, ৰূপৰ ওপৰত, আৰু সমগ্ৰ বিশ্বৰ জগতগুৰু।
Verse 47
हर्षेण महताविष्टो दंडवत्प्रणिपत्य तम् । श्रियायुक्तं भासमानं सूर्यकोटिसमप्रभम्
মহা হর্ষে আৱিষ্ট হৈ তেওঁ তঁৰ আগত দণ্ডৱৎ প্ৰণিপাত কৰিলে—শ্ৰীসম্পন্ন, দীপ্তিমান সেই প্ৰভুক, যাঁৰ প্ৰভা কোটি কোটি সূৰ্যৰ সমান।
Verse 48
बद्धांजलिपुटोभूत्वा तया सुमनया सह । जयजयेत्युवाचैनं जयमाधवमानद
হাত জোৰি অঞ্জলি কৰি, সেই সুমনা নামৰ সুধী নাৰীৰ সৈতে একেলগে তেওঁ ক’লে—“জয় জয়! হে মাধৱ, মানদাতা!”
Verse 49
जय योगीश योगीन्द्र जय नागांगशायन । यज्ञांग जय यज्ञेश जय शाश्वतसर्वग
জয় হওক, হে যোগীশ, যোগীসকলৰ শিৰোমণি! জয় হওক, হে নাগশযন, সৰ্পশয্যাত শয়নকাৰী! জয় হওক, হে যজ্ঞাঙ্গ, যাঁৰ অঙ্গই যজ্ঞ, হে যজ্ঞেশ! জয় হওক, হে শাশ্বত সৰ্বগ, চিৰন্তন আৰু সর্বব্যাপী!
Verse 50
जय सर्वेश्वरानंत यज्ञरूप नमोऽस्तु ते । जय ज्ञानवतां श्रेष्ठ जय त्वं ज्ञाननायक
জয় হওক, হে সৰ্বেশ্বৰ অনন্ত, যজ্ঞৰূপ; আপোনালৈ নমস্কাৰ। জয় হওক, হে জ্ঞানৱানসকলৰ শ্ৰেষ্ঠ; জয় হওক, আপুনি জ্ঞানৰ নায়ক আৰু পথপ্ৰদৰ্শক।
Verse 51
जय सर्वदसर्वज्ञ जय त्वं सर्वभावन । जय जीवस्वरूपेश महाजीव नमोस्तुते
জয় হওক তোমাক, হে সকলো দানকাৰী, সকলোজ্ঞ; জয় হওক তোমাক, হে সৰ্বভাৱৰ উৎস আৰু পালনকৰ্তা। জয় হওক তোমাক, হে জীৱ-স্বৰূপৰ ঈশ্বৰ; হে মহাজীৱ, তোমালৈ নমস্কাৰ।
Verse 52
जय प्रज्ञादप्रज्ञांग जय प्राणप्रदायक । जय पापघ्न पुण्येश जय पुण्यपते हरे
জয় হওক তোমাক, যাৰ দেহেই প্ৰজ্ঞা আৰু প্ৰজ্ঞাৰ উৎস; জয় হওক তোমাক, হে প্ৰাণদাতা। জয় হওক তোমাক, পাপনাশক, পুণ্যৰ ঈশ্বৰ; জয় হওক তোমাক, হে হৰি, পবিত্ৰতাৰ অধিপতি।
Verse 53
जय ज्ञानस्वरूपेश ज्ञानगम्याय ते नमः । जय पद्मपलाशाक्ष पद्मनाभाय ते नमः
জয় হওক তোমাক, হে জ্ঞান-স্বৰূপ ঈশ্বৰ; সত্য জ্ঞানেদ্বাৰা লাভ্য তোমালৈ নমঃ। জয় হওক তোমাক, হে পদ্মপলাশ-নয়ন; হে পদ্মনাভ, তোমালৈ নমস্কাৰ।
Verse 54
जय गोविंदगोपाल जय शंखधरामल । जय चक्रधराव्यक्त व्यक्तरूपाय ते नमः
জয় হওক গোবিন্দক, জয় হওক গোপালক; জয় হওক নিৰ্মল শঙ্খধাৰীক। জয় হওক চক্ৰধাৰী অব্যক্তক; যি ব্যক্ত ৰূপ ধাৰে, তেনেকুৱা তোমালৈ নমঃ।
Verse 55
जय विक्रमशोभांग जय विक्रमनायक । जय लक्ष्मीविलासांग नमो वेदमयाय ते
জয় হওক তোমাক, যাৰ অঙ্গ-অঙ্গ বিক্ৰমে দীপ্ত; জয় হওক তোমাক, হে বিক্ৰমৰ নায়ক। জয় হওক তোমাক, যাৰ ৰূপ লক্ষ্মীৰ লীলাৰ আনন্দ; হে বেদময়, তোমালৈ নমস্কাৰ।
Verse 56
जय विक्रमशोभांग जय उद्यमदायक । जय उद्यमकालाय उद्यमाय नमोनमः
জয় তোমাক, যাৰ বিক্ৰম-শোভা দীপ্তিমান; জয় তোমাক, যি উদ্যোগৰ দাতা। উদ্যোগৰ সময়লৈ জয়; উদ্যোগ স্বয়ংলৈ নমো নমঃ, পুনঃ পুনঃ প্ৰণাম।
Verse 57
जय उद्यमशक्ताय उद्यमत्रयधारक । युद्धोद्यमप्रवृत्ताय तस्मै धर्माय ते नमः
জয় সেই ধৰ্মলৈ, যি সঠিক উদ্যোগৰ শক্তি; যি ত্ৰিবিধ উদ্যোগ ধাৰণ কৰে; আৰু যুদ্ধ-উদ্যোগত প্ৰবৃত্ত। সেই ধৰ্মলৈ মই প্ৰণাম কৰোঁ।
Verse 58
नमो हिरण्यरेताय तस्मै ते जायते नमः । अतितेजःस्वरूपाय सर्वतेजोमयाय च
নমস্কাৰ তোমাক, হিৰণ্য-ৰেতা, সুৱৰ্ণ-বীজধাৰী স্ৰষ্টা-স্ৰোত; নমস্কাৰ সেইজনলৈ যাৰ পৰা তুমি জন্ম লোৱা। নমস্কাৰ তেওঁলৈ যাৰ স্বৰূপ অতিতেজময়, আৰু যি সকলো তেজেৰে পৰিপূৰ্ণ।
Verse 59
दैत्यतेजोविनाशाय पापतेजोहराय च । गोब्राह्मणहितार्थाय नमोस्तु परमात्मने
পৰমাত্মালৈ নমস্কাৰ—যি দৈত্যৰ তেজ বিনাশ কৰে, পাপৰ বল হৰণ কৰে, আৰু গৰু-ব্ৰাহ্মণৰ হিতৰ বাবে কৰ্ম কৰে।
Verse 60
नमोस्तु हुतभोक्त्रे च नमो हव्यवहाय ते । नमः कव्यवहायैव स्वधारूपाय ते नमः
নমস্কাৰ তোমাক, হুতভোক্ত্ৰে, আহুতি-ভোজী; নমস্কাৰ তোমাক, হব্যবাহ, অর্ঘ্য-বহনকাৰী। নমস্কাৰ তোমাক, কব্যবাহ, পিতৃ-আহুতি-বহনকাৰী; স্বধা-ৰূপ তোমাক নমস্কাৰ।
Verse 61
स्वाहारूपाय यज्ञाय पावनाय नमोनमः । नमस्ते शार्ङ्गहस्ताय हरये पापहारिणे
স্বাহা-স্বৰূপ, যজ্ঞ-স্বৰূপ আৰু পাৱন প্ৰভুক পুনঃপুনঃ নমস্কাৰ। হে হৰি, হাতে শাৰ্ঙ্গ ধনু ধাৰণ কৰা, পাপ হৰণকাৰী, তোমাক নমস্কাৰ।
Verse 62
सदसच्चोदनायैव नमो विज्ञानशालिने । नमो वेदस्वरूपाय पावनाय नमोनमः
যি সত্ত্বৰ দিশে প্ৰেৰণা দিয়ে আৰু অসত্ত্বৰ পৰা নিবাৰণ কৰে, সেই জ্ঞান-নিবাসক নমস্কাৰ। বেদ-স্বৰূপ পাৱন প্ৰভুক পুনঃপুনঃ নমস্কাৰ।
Verse 63
नमोस्तु हरिकेशाय सर्वक्लेशहराय ते । केशवाय परायैव नमस्ते विश्वधारिणे
হে হৰিকেশ, তোমাক নমস্কাৰ—তুমি সকলো ক্লেশ হৰণকাৰী। হে কেশৱ, পৰম প্ৰভু, বিশ্ব ধাৰণকাৰী, তোমাক নমস্কাৰ।
Verse 64
नमः कृपाकरायैव नमो हर्षमयाय ते । अनंताय नमो नित्यं शुद्धाय क्लेशनाशिने
হে কৃপাদাতা, কেৱল তোমাক নমস্কাৰ; হে হৰ্ষময়, তোমাক নমস্কাৰ। অনন্ত, নিত্য শুদ্ধ, ক্লেশ-নাশক প্ৰভুক মই সদায় প্ৰণাম কৰোঁ।
Verse 65
आनंदाय नमो नित्यं शुद्धाय केवलाय ते । रुद्रैर्नमितपादाय विरंचिनमिताय ते
আনন্দ-স্বৰূপ, নিত্য শুদ্ধ আৰু কেৱল প্ৰভুক মই সদায় নমস্কাৰ কৰোঁ। যাঁৰ পদযুগল ৰুদ্ৰসকলে নম্ৰভাৱে বন্দনা কৰে আৰু যাঁক বিৰঞ্চি (ব্ৰহ্মা)ও প্ৰণাম কৰে, তেখেতক প্ৰণাম।
Verse 66
सुरासुरेंद्रनमित पादपद्माय ते नमः । नमोनमः परेशाय अजितायामृतात्मने
দেৱেন্দ্ৰ আৰু অসুৰেন্দ্ৰসকলে যাঁৰ পদ্মচৰণত নত হয়, সেই তোমাক নমস্কাৰ। পৰমেশ্বৰ, অজিত, অমৃত-স্বভাৱ প্ৰভুলৈ পুনঃপুনঃ নমো নমঃ।
Verse 67
क्षीरसागरवासाय नमः पद्माप्रियाय ते । ओंकाराय च शुद्धाय अचलाय नमोनमः
ক্ষীৰসাগৰত বাস কৰা, পদ্মা (লক্ষ্মী)ৰ প্ৰিয় প্ৰভুলৈ নমস্কাৰ। পবিত্ৰ ওঁকাৰ-স্বরূপ, শুদ্ধ আৰু অচল প্ৰভুলৈ পুনঃপুনঃ নমো নমঃ।
Verse 68
व्यापिने व्यापकायैव सर्वव्यसनहारिणे । नमोनमो वराहाय महाकूर्माय ते नमः
সৰ্বত্ৰ ব্যাপি, সৰ্বব্যাপক, সকলো বিপদ-ব্যসন হৰণকাৰী প্ৰভুলৈ পুনঃপুনঃ নমো নমঃ। হে বৰাহ, হে মহাকূৰ্ম, তোমাক ভক্তিভাৱে নমস্কাৰ।
Verse 69
नमो वामनरूपाय नृसिंहाय महात्मने । नमो रामाय दिव्याय सर्वक्षत्रवधाय च
বামন-ৰূপ ধাৰণকাৰীলৈ নমস্কাৰ; মহাত্মা নৃসিংহলৈ নমস্কাৰ। দিৱ্য ৰামলৈও নমস্কাৰ—যি সকলো ক্ষত্ৰিয়ৰ সংহাৰকাৰী।
Verse 70
सर्वज्ञानाय मत्स्याय नमो रामाय ते नमः । नमः कृष्णाय बुद्धाय नमो म्लेच्छप्रणाशिने
সৰ্বজ্ঞ মৎস্যলৈ নমস্কাৰ; হে ৰাম, তোমালৈ নমস্কাৰ। কৃষ্ণলৈ নমস্কাৰ; বুদ্ধলৈ নমস্কাৰ; ম্লেচ্ছ-নাশক প্ৰভুলৈ নমস্কাৰ।
Verse 71
नमः कपिलविप्राय हयग्रीवाय ते नमः । नमो व्यासस्वरूपाय नमः सर्वमयाय ते
কপিল-ব্ৰাহ্মণ-ৰূপ তোমাক নমস্কাৰ; হয়গ্ৰীৱ-ৰূপ তোমাক নমস্কাৰ। ব্যাস-স্বরূপ তোমাক প্ৰণাম; হে সৰ্বময়, সৰ্বব্যাপী, তোমাক নমো নমঃ।
Verse 72
एवं स्तुत्वा हृषीकेशं तमुवाच जनार्दनम् । गुणानां तु परं पारं ब्रह्मा वेत्ति न पावन
এইদৰে হৃষীকেশক স্তৱ কৰি, তেওঁ জনাৰ্দনক ক’লে: “হে পাৱন প্ৰভু, গুণসমূহৰ ওপাৰে যি পৰম পাৰ, তাৰ অন্তিম সীমা ব্ৰহ্মাইও নাজানে।”
Verse 73
न चैव स्तोतुं सर्वज्ञस्तथा रुद्र सःहस्रदृक् । वक्तुं को हि समर्थस्तु कीदृशी मे मतिर्विभो
সৰ্বজ্ঞ ৰুদ্ৰ—সহস্ৰনয়ন—এও তোমাক সম্পূৰ্ণৰূপে স্তৱ কৰিব নোৱাৰে। তেন্তে তোমাৰ মহিমা ক’বলৈ কোন সক্ষম? হে বিভো, সৰ্বব্যাপী প্ৰভু, মোৰ বুদ্ধি কিমানেই বা কি!
Verse 74
निर्गुणं सगुणं स्तोत्रं मयैव तव केशव । क्षमशब्दापशब्दं मे तव दासोस्मि सुव्रत
হে কেশৱ, মইয়েই তোমাৰ এই স্তোত্ৰ গাইছোঁ—নিৰ্গুণো আৰু সগুণো। মোৰ বাক্যৰ দোষ আৰু অপশব্দ ক্ষমা কৰা; মই তোমাৰ দাস, হে সুব্ৰত, উত্তম ব্ৰতধাৰী।
Verse 75
जन्मजन्मनि लोकेश दयां मे कुरु पावन
হে লোকেশ, হে পাৱন, জন্মে জন্মে মোৰ ওপৰত দয়া কৰা।