Adhyaya 15
Signs at the Death of Sinners and the Approach of Yama’s Messengers
সোমশৰ্মাই সুমনাক সোধে—পাপীৰ মৃত্যুৰ সময়ত কিহৰূপ চিহ্ন দেখা যায়? সুমনা কয় যে তেওঁ এজন সিদ্ধৰ পৰা শুনা কথা বৰ্ণনা কৰিব, আৰু তাৰ পিছত অধ্যায়টো পাপীৰ নীচ পৰিবেশ আৰু অধম আচৰণৰ ভয়ংকৰ চিত্ৰ আঁকে। ভৈৰৱ সদৃশ ভয়াল ৰূপধাৰী দণ্ডদাতা সত্তাসমূহ গর্জন কৰে; যমদূতসকলে পাপীক বান্ধি প্ৰহাৰ কৰে। চৌৰ্য, পৰস্ত্ৰী-গমন, অন্যায়ে ধন গ্ৰহণ, দান উলটাই লোৱা, আৰু অনুচিত দান গ্ৰহণ আদি পাপৰ নাম উল্লেখ কৰা হয়। মৃত্যুৰ ক্ষণত পাপ ‘কণ্ঠলৈ উঠি’ আহে—শ্বাসৰুদ্ধতা, ঘৰঘৰ শব্দ, কঁপনি, পৰিয়ালক মাত, অচেতনতা আৰু মোহ দেখা যায়। শেষত যমৰ দূতসকলে পাপীক অধোগতিৰ পথেদি টানি লৈ যায়।
Shlokas
Verse 1
सोमशर्मोवाच । पापिनां मरणं भद्रे कीदृशैर्लक्षणैर्युतम् । तन्मे त्वं विस्तराद्ब्रूहि यदि जानासि भामिनि
সোমশৰ্মা ক’লে: হে ভদ্ৰে, পাপীসকলৰ মৃত্যু কেনে কেনে লক্ষণেৰে যুক্ত হয়? যদি তুমি জানা, হে সুন্দৰী, তেন্তে মোক বিস্তাৰে কোৱা।
Verse 2
सुमनोवाच । श्रूयतामभिधास्यामि तस्मात्सिद्धाच्छ्रुतं मया । पापिनां मरणे कांत यादृशं लिंगमेव च
সুমনা ক’লে: শুনা, হে প্ৰিয়, মই সেই সিদ্ধৰ পৰা যি শুনিছোঁ সেয়া ক’ম; হে কান্ত, পাপীসকলৰ মৃত্যুৰ সময়ত কেনে চিহ্ন প্ৰকাশ পায়।
Verse 3
महापातकिनां चैव स्थानं चेष्टां वदाम्यहम् । विण्मूत्रामेध्यसंयुक्तां भूमिं पापसमन्विताम्
মহাপাতকীসকলৰ বাসস্থান আৰু আচৰণ মই ক’ম: বিষ্ঠা, মূত্ৰ আৰু অন্যান্য অপবিত্ৰতাৰে যুক্ত মাটি—পাপেৰে পৰিপূৰ্ণ ভূমি।
Verse 4
सतां प्राप्य सुदुष्टात्मा प्राणान्दुःखेन मुंचति । चांडालभूमिं संप्राप्य मरणं याति दुःस्थितः
সৎলোকৰ সঙ্গ লাভ কৰিও অতি দুষ্টচিত্ত ব্যক্তি দুখেৰে প্ৰাণ ত্যাগ কৰে; চাণ্ডালভূমিত উপনীত হৈ, দুৰ্গতিত মৃত্যুক বৰণ কৰে।
Verse 5
गर्दभाचरितां भूमिं वेश्यागेहं समाश्रितः । कल्पपालगृहं गत्वा निधनायोपगच्छति
গৰ্দভে বিচৰণ কৰা ভূমিত আশ্ৰয় লৈ, বেশ্যাৰ গৃহত আশ্ৰিত হৈ, আৰু কল্পপাল (কোঠাৰ ৰক্ষক)ৰ গৃহলৈ গৈ—মানুহ বিনাশ (মৃত্যু)ৰ দিশে আগবাঢ়ে।
Verse 6
अस्थिचर्मनखैः पूर्णमाश्रितं पापकिल्बिषैः । तां प्राप्य च स दुष्टात्मा मृत्युं याति सुनिश्चितम्
অস্থি, চর্ম আৰু নখেৰে পূৰ্ণ, পাপ-কিল্বিষে আৱৃত সেই অৱস্থা/স্থান লাভ কৰি, সেই দুষ্টাত্মা নিশ্চিতভাৱে মৃত্যুলৈ যায়।
Verse 7
अन्यां पापसमाचारां प्राप्य मृत्युं स गच्छति । अथ चेष्टां प्रवक्ष्यामि दूतानां तु तमिच्छताम्
আৰু এক পাপাচাৰ গ্ৰহণ কৰি সি মৃত্যুলৈ যায়। এতিয়া মই তাক বিচৰা দূতসকলৰ কৰ্ম-চেষ্টা বৰ্ণনা কৰিম।
Verse 8
भैरवान्दारुणान्घोरानतिकृष्णान्महोदरान् । पिंगाक्षान्पीतनीलांश्च अतिश्वेतान्महोदरान्
তেওঁ ভৈৰৱসকলৰ বৰ্ণনা কৰিলে—নিষ্ঠুৰ আৰু ভয়ংকৰ—কিছুমান অতি কৃষ্ণ, মহোদৰ (ডাঙৰ পেট)যুক্ত; কিছুমান পিঙ্গাক্ষ, পীত বা নীল বৰ্ণৰ; আৰু কিছুমান অতি শ্বেত, তদুপৰি মহোদৰযুক্ত।
Verse 9
अत्युच्चान्विकरालांश्च शुष्कमांसवसोपमान् । रौद्रदंष्ट्रान्करालांश्च सिंहास्यान्सर्पहस्तकान्
তেওঁ অতি উচ্চ আৰু বিকট সত্তাসকলক দেখিলে, যিসকল শুকান মাংস আৰু চৰ্বিৰ দৰে; ভয়ংকৰ দংশনযুক্ত, বিভীষিকাময় ৰূপ, সিংহ-মুখ আৰু সাপ-সদৃশ হাতবিশিষ্ট।
Verse 10
सतान्दृष्ट्वा प्रकंपेत खिद्यते च मुहुर्मुहुः । शिवासंनादवद्घोरान्महारावान्महामते
সেই (ভয়ংকৰ সত্তাসকল) দেখিলে মানুহ কঁপি উঠে আৰু বাৰে বাৰে বিষণ্ণ হয়, হে মহামতে; কিয়নো শিয়ালৰ হাউলি সদৃশ ভয়ংকৰ গর্জন-ধ্বনি তাত গুঞ্জৰি উঠে।
Verse 11
मुंचंति दूतकाः सर्वे कर्णमूले तु तस्य हि । गले पाशैः प्रबद्ध्वा ते कटिं बद्ध्वा तथोदरे
সকলো দূতে তাৰ কাণৰ মূলত আঘাত কৰে; আৰু ফাঁসীৰে গল বেঁধি, তাৰ কঁকাল আৰু উদৰো বেঁধি পেলায়।
Verse 12
समाधृष्य निपात्यंते हाहेति वदते मुहुः । म्रियमाणस्य या चेष्टा तामेवं प्रवदाम्यहम्
ধৰি আনি মাটিত পেলাই দিয়া হয়; সি বাৰে বাৰে ‘হায়! হায়!’ বুলি চিঞৰে। মৰিবলৈ ধৰা লোকৰ যি ছটফটনি আৰু চেষ্টাসমূহ, সেয়া মই এইদৰে বৰ্ণনা কৰোঁ।
Verse 13
परद्रव्यापहरणं परभार्याविडंबनम् । ऋणं परस्य सर्वस्वं गृहीतं यत्तु पापिभिः
অন্যৰ ধন অপহৰণ, অন্যৰ পত্নীক অপমান/দূষণ কৰা, আৰু ঋণৰ নামত অন্যৰ সৰ্বস্ব কেঢ়ি লোৱা—এইবোৰ পাপীৰ কৰ্ম।
Verse 14
पुनर्नैव प्रदत्तं हि लोभास्वादविमोहतः । अन्यदेवं महापापं कुप्रतिग्रहमेव च
লোভ আৰু আস্বাদৰ মোহত পৰি, যি দান একেবাৰ দিয়া হৈছে তাক পুনৰ দিয়া উচিত নহয়। আন এক মহাপাপ হ’ল কুপ্ৰতিগ্ৰহ—অযোগ্য দান গ্ৰহণ কৰা।
Verse 15
कंठमायांति ते सर्वे म्रियमाणस्य तस्य च । यानिकानि च पापानि पूर्वमेव कृतानि च
সেইজন মৃত্যুমুখত পৰোঁতে, তাৰ কণ্ঠলৈ সেই সকলো উঠি আহে—যি যি পাপ সি আগতেই কৰিছিল।
Verse 16
आयांति कंठमूलं ते महापापस्य नान्यथा । दुःखमुत्पादयंत्येते कफबंधेन दारुणम्
সেইবোৰ কণ্ঠমূললৈ আহে—মহাপাপৰ ফলতহে, অন্যথা নহয়। কফৰ ভয়ংকৰ বন্ধনে ইহঁতে তীব্ৰ দুখ উৎপন্ন কৰে।
Verse 17
पीडाभिर्दारुणाभिस्तु कंठो घुरघुरायते । रोदते कंपतेऽत्यर्थं मातरं पितरं पुनः
ভয়ংকৰ যন্ত্ৰণাত পীড়িত হৈ তাৰ কণ্ঠ ঘুৰঘুৰ শব্দ কৰে; সি কান্দে, অতিশয় কঁপে, আৰু পুনঃপুনঃ মাক-বাপেক মাতি থাকে।
Verse 18
स्मरते भ्रातरं तत्र भार्यां पुत्रान्पुनःपुनः । पुनर्विस्मरणं याति महापापेन मोहितः
তাত সি পুনঃপুনঃ ভায়েক, পত্নীক আৰু পুত্ৰসকলক স্মৰে; কিন্তু মহাপাপৰ মোহত পৰি আকৌ বিস্মৃতিলৈ ঢলি যায়।
Verse 19
तस्य प्राणान गच्छंति बहुपीडासमाकुलाः । पतते कंपते चैव मूर्च्छते च पुनःपुनः
বহু যন্ত্ৰণাত আৱৃত হৈ তাৰ প্ৰাণবায়ু ক্ষীণ হ’বলৈ ধৰে; সি ঢলি পৰে, কঁপে, আৰু বাৰে বাৰে মূৰ্ছা যায়।
Verse 20
एवं पीडासमायुक्तो दुःखं भुंक्तेति मोहितः । तस्य प्राणाः सुदुःखेन महाकष्टैः प्रचालिताः
এইদৰে যন্ত্ৰণাৰে সংযুক্ত হৈ, মোহগ্ৰস্ত সি দুখ ভোগ কৰে; তীব্ৰ শোক আৰু মহাকষ্টে তাৰ প্ৰাণবায়ুক কঁপাই উছলাই নিয়ে।
Verse 21
अपानमार्गमाश्रित्य शृणु कांत प्रयांति ते । एवं प्राणी महामुग्धो लोभमोहसमन्वितः
অপানৰ নিম্নমাৰ্গ আশ্ৰয় কৰি—শুনা, হে প্ৰিয়ে—তেওঁলোকে সেইদিশে যায়। এইদৰে দেহধাৰী জীৱ মহামূঢ়, লোভ আৰু মোহেৰে আবদ্ধ থাকে।
Verse 22
नीयते यमदूतैस्तु तस्य दुःखं वदाम्यहम्
তাক যমদূতসকলে লৈ যায়; মই তাৰ দুখ বৰ্ণনা কৰোঁ।