Adhyaya 119

Verse 1

एकोनविंशत्यधिकशततमोऽध्यायः । कपिंजल उवाच । यस्याः प्रहसनात्तात सुहृद्यानि भवंति वै । पुष्पाणि दिव्यगंधीनि दुर्लभानि सुरासुरैः

কপিঞ্জলে ক’লে: “হে প্ৰিয়, যাৰ হাঁহিৰ পৰা দিৱ্য সুগন্ধিযুক্ত মনোহৰ ফুল জন্মে—সেই ফুল দেৱ-অসুৰৰো বাবে দুষ্প্ৰাপ্য।”

Verse 2

कस्मात्तु देवताः सर्वाः प्रवांछंति महामते । शंकरः सुखमायाति हास्यपुष्पैः सुपूजितः

হে মহামতে, তেন্তে সকলো দেৱতাই কিয় ইয়াক কামনা কৰে? হাস্য-পুষ্পে আনন্দসহ পূজা কৰা হ’লে শংকৰে সন্তুষ্ট হৈ সহজে আগমন কৰে।

Verse 3

को गुणस्तस्य पुष्पस्य तन्मे कथय विस्तरात् । कामोदा सा भवेत्का तु कस्य पुत्री वरांगना

সেই ফুলটোৰ বিশেষ গুণ কি? সেয়া মোক বিস্তাৰে কওক। আৰু ‘কামোদা’ নামে সেই সুন্দৰী নাৰী কোন—তেওঁ কাৰ কন্যা?

Verse 4

हास्यात्तस्या महाभाग सुपुष्पाणि भवंति च । को गुणस्तत्कथां ब्रूहि सकलां विस्तरेण च

হে মহাভাগ! তেওঁৰ হাঁহিৰ পৰাো উত্তম ফুল জন্মে। তাৰ পেছত কোন গুণ আছে? তেওঁৰ সম্পূৰ্ণ কাহিনী বিস্তাৰে কওক।

Verse 5

कुंजल उवाच । पुरा देवैर्महादैत्यैः कृत्वा सौहार्दमुत्तमम् । ममंथुः सागरं क्षीरममृतार्थं समुद्यताः

কুঞ্জলে ক’লে: পূৰ্বে দেৱতা আৰু মহাদানৱসকলে উত্তম সৌহার্দ্যৰ সন্ধি কৰি, অমৃত লাভৰ উদ্দেশ্যে ক্ষীৰসাগৰ মন্থন কৰিবলৈ উদ্যত হৈছিল।

Verse 6

मथनाद्देवदैत्यानां कन्यारत्नचतुष्टयम् । वरुणेन दर्शितं पूर्वं सोमेनैव तथा पुनः

দেৱতা আৰু দৈত্যসকলৰ মন্থনৰ পৰা কন্যা-ৰত্নৰ চাৰিটা ধন উদ্ভৱ হ’ল; প্ৰথমে বৰুণে তাক প্ৰকাশ কৰিলে, আৰু পুনৰ সোমেও তেনেদৰে দেখুৱালে।

Verse 7

पश्चात्संदर्शितं पुण्यममृतं कलशे स्थितम् । कन्या चतुष्टयं पूर्वं देवानां हितमिच्छति

তাৰ পাছত কলহত স্থিত পবিত্ৰ অমৃত প্ৰকাশ কৰা হ’ল। আৰু আগতেই সেই চাৰিগৰাকী কন্যাই দেৱসকলৰ মঙ্গল কামনা কৰিছিল।

Verse 8

सुलक्ष्मीर्नाम सा चैका द्वितीया वारुणी तथा । ज्येष्ठा नाम तथा ख्याता कामोदान्या प्रचक्षते

তেওঁলোকৰ মাজত এগৰাকী সুলক্ষ্মী নামে পৰিচিত; দ্বিতীয়গৰাকীও বাৰুণী নামে খ্যাত। আন এগৰাকী জ্যেষ্ঠা নামে প্ৰসিদ্ধ, আৰু আন এগৰাকীক কামোদা বুলি বৰ্ণনা কৰা হয়।

Verse 9

तासां मध्ये वरा श्रेष्ठा पूर्वं जाता महामते । तस्माज्ज्येष्ठेति विख्याता लोके पूज्या सदैव हि

হে মহামতে, তেওঁলোকৰ মাজত যি সৰ্বোত্তম আৰু শ্ৰেষ্ঠা, সেয়া প্ৰথমে জন্মিল। সেইবাবে সেয়া ‘জ্যেষ্ঠা’ নামে খ্যাত আৰু লোকত সদায় পূজ্য।

Verse 10

वारुणीपानरूपा च पयःफेनसमुद्भवा । अमृतस्य तरंगाच्च कामोदाख्या बभूव ह

বাৰুণী-পানৰ ৰূপ ধৰি, দুধৰ ফেনৰ পৰা জন্ম লৈ, আৰু অমৃতৰ তৰংগৰ পৰা—সেয়া নিশ্চয়েই কামোদা নামে খ্যাত হ’ল।

Verse 11

सोमो राजा तथा लक्ष्मीर्जज्ञाते अमृतादपि । त्रैलोक्यभूषणः सोमः संजातः शंकरप्रियः

অমৃতৰ পৰা ৰজা সোম আৰু লক্ষ্মীও জন্মিল। ত্ৰিলোকৰ ভূষণ সোম উদ্ভৱ হ’ল, যি শংকৰৰ প্ৰিয়।

Verse 12

मृत्युरोगहरा जाता सुराणां वारुणी तथा । ज्येष्ठासु पुण्यदा जाता लोकानां हितमिच्छताम्

দেৱতাসকলৰ বাবে বাৰুণী মৃত্যু আৰু ৰোগ হৰণকাৰিণী হৈ জন্মিল। আৰু জ্যেষ্ঠাসকলৰ মাজত সেয়া পুণ্যদায়িনী হৈ উদ্ভৱ হ’ল, যিসকলে লোকহিত কামনা কৰে তেওঁলোকক ফল দান কৰে।

Verse 13

अमृतादुत्थिता देवी कामोदा नाम पुण्यदा । विष्णोः प्रीत्यै भविष्ये तु वृक्षरूपं प्रयास्यति

অমৃতৰ পৰা কামোদা নামৰ দেৱী, পুণ্য দানকাৰিণী, উদ্ভৱ হ’ল; আৰু ভৱিষ্যতে বিষ্ণুৰ প্ৰীতিৰ বাবে সি বৃক্ষ-ৰূপ গ্ৰহণ কৰিব।

Verse 14

विष्णुप्रीतिकरी सा तु भविष्यति सदैव हि । तुलसी नाम सा पुण्या भविष्यति न संशयः

নিশ্চয় সি সদায় বিষ্ণুক প্ৰসন্ন কৰোঁতা হ’ব। সি তুলসী নামৰ পবিত্ৰা পুণ্যময়ী হ’ব—ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই।

Verse 15

तया सह जगन्नाथो रमिष्यति न संशयः । तुलस्याः पत्रमेकं यो नीत्वा कृष्णाय दास्यति

তাইৰ সৈতে জগন্নাথ নিশ্চয় আনন্দে ৰমণ কৰিব—সন্দেহ নাই। যি কোনোবাই তুলসীৰ এটা পাতো লৈ কৃষ্ণক অৰ্পণ কৰে, সি তেওঁৰ কৃপা লাভ কৰে।

Verse 16

मेने तस्योपकाराणां किमस्मै च ददाम्यहम् । इत्येवं चिंतयेन्नित्यं तस्य प्रीतिकरो भवेत्

মানুহে ভাবিব লাগে: “মই তেওঁৰ উপকাৰসমূহ মনত ৰাখিলোঁ—তেন্তে মই বিনিময়ত তেওঁক কি দিম?” এইদৰে নিত্য চিন্তা কৰিলে সি তেওঁৰ আনন্দৰ কাৰণ হয়।

Verse 17

एवं कामोद नामासौ पूर्वं जाता समुद्रजा । यदा सा हसते देवी हर्षगद्गदभाषिणी

এইদৰে কামোদা নামৰ সেই দেৱী পূৰ্বতে সাগৰৰ পৰা জন্মিছিল। যেতিয়া দেৱী হাঁহে, তেতিয়া আনন্দত গদগদ হৈ তাইৰ বাক্য থমকি থমকি ওলাই।

Verse 18

सौहृद्यानि सुगंधीनि मुखात्तस्याः पतंति वै । अम्लानानि सुपुष्पाणि यो गृह्णाति समुद्यतः

তাইৰ মুখৰ পৰা সুগন্ধি সৌহাৰ্দ্যৰ চিহ্ন নিশ্চয় ঝৰে—অম্লান, সুন্দৰ পুষ্প—যাক উৎসুক ভক্তে শ্ৰদ্ধাৰে গ্ৰহণ কৰে।

Verse 19

पूजयेच्छंकरं देवं ब्रह्माणं माधवं तथा । तस्य देवाः प्रतुष्यंति यदिच्छति ददंति तत्

ভক্তে দেব শংকৰ, ব্ৰহ্মা আৰু মাধৱকো পূজা কৰা উচিত; তেওঁলোক সন্তুষ্ট হ’লে দেবতাসকলে যি ইচ্ছা হয় সেয়াই দান কৰে।

Verse 20

रोदित्येषा यदा सा च केन दुःखेन दुःखिता । नेत्राश्रुभ्यो हि तस्यास्तु प्रभवंति पतंति च

যেতিয়া তাই কোনো দুখে দুখিতা হৈ কান্দে, তেতিয়া তাইৰ চকুৰ পৰা অশ্ৰু নিশ্চয় উদ্ভৱ হৈ তললৈ পৰে।

Verse 21

तानि चैव महाभाग हृद्यानि सुमहांति च । सौरभेण विना तैस्तु यः पूजयति शंकरम्

হে মহাভাগ! সেই নিবেদনসমূহ হৃদয়গ্ৰাহী আৰু অতি উৎকৃষ্ট; কিন্তু যি সুগন্ধিবিহীন কৰি সেয়াৰে শংকৰক পূজা কৰে…

Verse 22

तस्य दुःखं च संतापो जायते नात्र संशयः । पुष्पैस्तु तादृशैर्देवान्सकृदर्चति पापधीः

তাৰ বাবে দুখ আৰু দাহজনিত সন্তাপ জন্মে—ইয়াত সন্দেহ নাই। পাপবুদ্ধিৰ মানুহে তেনে পুষ্পেৰে দেবতাসকলক একবাৰো অৰ্চনা কৰে।

Verse 23

तस्य दुःखं प्रकुर्वंति देवास्तत्र न संशयः । एतत्ते सर्वमाख्यातं कामोदाख्यानमुत्तमम्

তাঁৰ দুখ দেৱতাসকলেই নিশ্চয় ঘটায়—ইয়াত একো সন্দেহ নাই। এইদৰে মই তোমাক সকলো ক’লোঁ: ‘কামোদা’ নামে পৰিচিত উত্তম আখ্যান।

Verse 24

अथ कृष्णो विचिंत्यैव दृष्ट्वा विक्रमसाहसम् । विहुंडस्यापि पापस्य उद्यमं साहसं तदा

তেতিয়া কৃষ্ণে ক্ষণেক চিন্তা কৰি, সেই সময় পাপী বিহুণ্ডাই কৰা বিক্ৰম-সাহস আৰু দুঃসাহসিক উদ্যোগ দেখিলে।

Verse 25

नारदं प्रेषयामास मोहयैनं दुरासदम् । नारदस्त्वथ संश्रुत्य वाक्यं विष्णोर्महात्मनः

তেওঁ সেই দুঃসাধ্য, অগম্যজনক মোহিত কৰিবলৈ নাৰদক প্ৰেৰণ কৰিলে। তেতিয়া নাৰদে মহাত্মা বিষ্ণুৰ বাক্য শুনি (তদনুসাৰে আগবাঢ়িল)।

Verse 26

गच्छमानं दुरात्मानं कामोदां प्रति दानवम् । गत्वा तमाह दैत्येंद्रं नारदः प्रहसन्निव

সেই দুষ্টাত্মা দানৱ কামোদাৰ ফালে যেতিয়া আগবাঢ়িছিল, নাৰদে গৈ সেই দৈত্যেন্দ্ৰক যেন হাঁহি হাঁহি সম্বোধন কৰিলে।

Verse 27

क्व यासि त्वं च दैत्येंद्र सत्वरं च समातुरः । सांप्रतं केन कार्येण कस्यार्थं केन नोदितः

হে দৈত্যেন্দ্ৰ, তুমি ইমান তাড়াতাড়ি আৰু ব্যাকুলভাৱে ক’লৈ যোৱা? এতিয়া তুমি কোন কামত গৈছা—কাৰ বাবে, আৰু কোনে তোমাক উচটাইছে?

Verse 28

ब्रह्मात्मजं नमस्कृत्य प्रत्युवाच कृतांजलि । कामोदपुष्पार्थमहं प्रस्थितो द्विजसत्तम

ব্ৰহ্মাৰ পুত্ৰক নমস্কাৰ কৰি, কৃতাঞ্জলি হৈ তেওঁ উত্তৰ দিলে: “হে দ্বিজশ্ৰেষ্ঠ, কামোদৰ ফুল বিচাৰি মই যাত্ৰা আৰম্ভ কৰিছোঁ।”

Verse 29

तमुवाच स धर्मात्मा पुष्पैः किं ते प्रयोजनम् । विप्रवर्यं पुनः प्राह कार्यकारणमात्मनः

সেই ধৰ্মাত্মাই তাক ক’লে: “ফুলেৰে তোমাৰ কি প্ৰয়োজন?” তাৰ পাছত বিপ্ৰশ্ৰেষ্ঠক পুনৰ সম্বোধন কৰি, নিজৰ কৰ্মৰ কাৰণ আৰু উদ্দেশ্য বৰ্ণনা কৰিলে।

Verse 30

नंदनस्य वनोद्देशे काचिन्नारी वरानना । तस्या दर्शनमात्रेण गतोऽहं कामवश्यताम्

নন্দনৰ বনাঞ্চলৰ এটা অংশত এগৰাকী সুন্দৰ-মুখী নাৰী আছিল; কেৱল তাইক দেখা মাত্ৰেই মই কামৰ বশীভূত হ’লোঁ।

Verse 31

तया प्रोक्तोऽस्मि विप्रेंद्र पुष्पैः कामोदसंभवैः । पूजयस्व महादेवं पुष्पैस्तु सप्तकोटिभिः

হে বিপ্ৰেন্দ্ৰ, তাই মোক ক’লে: “কামোদত জন্মা ফুলেৰে মহাদেৱক পূজা কৰা—সাত কোটি ফুলেৰে।”

Verse 32

ततस्ते सुप्रिया भार्या भविष्यामि न संशयः । तदर्थे प्रस्थितोऽस्म्यद्य कामोदाख्यं पुरं प्रति

“তেতিয়া মই তোমাৰ অতি-প্ৰিয় পত্নী হ’ম—ইয়াত সন্দেহ নাই। সেই উদ্দেশ্যে আজিয়ে মই কামোদ নামৰ নগৰলৈ যাত্ৰা কৰিছোঁ।”

Verse 33

तामहं कामयिष्यामि सिंधुजां शुणु सांप्रतम् । मनोल्लासैर्महाहासैर्हासयिष्याम्यहं पुनः

এতিয়া শুনা: মই সিন্ধু-জন্মা কন্যাক কামনা কৰোঁ। মনৰ আনন্দ আৰু মহাহাস্যেৰে মই পুনৰ তাক হাঁহুৱাম।

Verse 34

प्रीता सती महाभागा हसिष्यति पुनः पुनः । तद्धास्यं गद्गदं विप्र मम कार्यप्रवर्द्धनम्

সেই সতি মহাভাগা অন্তৰে প্ৰসন্ন হৈ পুনঃ পুনঃ হাঁহিব। হে বিপ্ৰ, তাইৰ কঁপা-কঁপা গদ্গদ হাঁহি মোৰ কাৰ্য বৃদ্ধি কৰিব।

Verse 35

तस्माद्धास्यात्पतिष्यंति दिव्यानि कुसुमानि च । तैस्तु देवमुमाकांतं पूजयिष्यामि सांप्रतम्

সেই হাঁহিৰ পৰা সেয়েহে দিব্য কুসুম ঝৰিব; আৰু সেই কুসুমেৰে মই এতিয়াই উমাকান্ত দেৱক পূজা কৰিম।

Verse 36

तेन पूजाप्रदानेन तुष्टो दास्यति मे फलम् । ईश्वरः सर्वभूतेशः शंकरो लोकभावनः

সেই পূজা-অৰ্পণে তুষ্ট হৈ প্ৰভুৱে মোক ফল দান কৰিব—ঈশ্বৰ, সকলো ভূতৰ অধীশ, শংকৰ, লোককল্যাণকাৰী।

Verse 37

नारद उवाच । तत्र दैत्य न गंतव्यं कामोदाख्ये पुरोत्तमे । विष्णुरस्ति सुमेधावी सर्वदैत्यक्षयावहः

নাৰদে ক’লে: হে দৈত্য, কামোদা নামৰ সেই উত্তম নগৰলৈ নাযাবা; তাত বিষ্ণু বাস কৰে—সুমেধাবী, যি সকলো দৈত্যৰ ক্ষয় সাধন কৰে।

Verse 38

येनोपायेन पुष्पाणि कामोदाख्यानि दानव । तव हस्ते प्रयास्यंति तमुपायं वदाम्यहम्

হে দানৱ, যি উপায়ে ‘কামোদ’ নামে খ্যাত পুষ্পসমূহ তোমাৰ হাতলৈ নিজে আহি পৰিব, সেই উপায় মই তোমাক ক’ম।

Verse 39

गंगातोयेषु दिव्यानि पतिष्यंति न संशयः । वाहितानि जलैर्दिव्यैरागमिष्यंति सांप्रतम्

সন্দেহ নাই যে দিৱ্য বস্তুসমূহ গঙ্গাৰ জলত পতিত হ’ব; সেই পবিত্ৰ জলধাৰাই বোৱাই আনিব আৰু এতিয়া ইয়াত উপস্থিত কৰিব।

Verse 40

तानि त्वं तु प्रतिगृहाण सुहृद्यानि महांति च । गृहीत्वा तानि पुष्पाणि साधयस्व मनीप्सितम्

সেয়ে তুমি সেই মহান আৰু হৃদয়-প্ৰসন্ন দানসমূহ গ্ৰহণ কৰা; সেই পুষ্পসমূহ লৈ তোমাৰ ইচ্ছিত কাৰ্য সিদ্ধ কৰা।

Verse 41

नारदो दानवश्रेष्ठं मोहयित्वा ततः पुनः । ततश्च स तु धर्मात्मा चिंतयामास वै पुनः

দানৱশ্ৰেষ্ঠক মোহিত কৰি নাৰদ পুনৰ আঁতৰি গ’ল; তাৰ পাছত সেই ধৰ্মাত্মা মুনি পুনৰ চিন্তা কৰিবলৈ ধৰিলে।

Verse 42

कथमश्रूणि सा मुंचेत्केनोपायेन दुःखिता । चिंतयानस्य तस्यैवं क्षणं वै नारदस्य च

“সেই দুখিতা নাৰী কেনেকৈ অশ্ৰু থমাব—কোন উপায়ে?” এইদৰে ভাবি নাৰদ এক ক্ষণ নীৰৱ হৈ ৰ’ল।

Verse 43

ततो बुद्धिः समुत्पन्ना कामोदाख्यं पुरं गतः

তেতিয়া তেওঁৰ অন্তৰত বোধ উদয় হ’ল, আৰু তেওঁ কামোদা নামে খ্যাত নগৰলৈ গ’ল।

Verse 119

इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने गुरुतीर्थमाहात्म्ये च्यवनचरित्रे कामोदाख्याने एकोनविंशत्यधिकशततमोऽध्यायः

এইদৰে শ্ৰী পদ্মপুৰাণৰ ভূমিখণ্ডত—ৱেনোপাখ্যান, গুৰুতীৰ্থ-মাহাত্ম্য, চ্যৱন-চৰিত্ৰ আৰু “কামোদা” উপাখ্যানৰ অন্তৰ্গত—একশ ঊনবিংশ অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল।