Adhyaya 113

Verse 1

रंभोवाच । तप एतत्परित्यज्य किंवा लोकयसे शुभे । तपसः क्षरणं स्याद्वै पुरुषस्यापि चिंतनात्

ৰম্ভাই ক’লে: “হে শুভে, এই তপ ত্যাগ কৰি তুমি কিয় তেওঁৰ ফালে চাওঁ? পুৰুষৰ কেৱল চিন্তনেও তপস্যাৰ ক্ষয় ঘটায়।”

Verse 2

अशोकसुंदर्युवाच । तपसि मे मनो लीनं नहुषस्यापि काम्यया । न मां चालयितुं शक्ता देवासुरमहोरगाः

অশোকসুন্দৰীয়ে ক’লে: “নহুষাই মোক কামনা কৰিলেও মোৰ মন তপস্যাত লীন। দেৱ, অসুৰ আৰু মহোৰগ—কোনেও মোক তাৰ পৰা টলাব নোৱাৰে।”

Verse 3

एनं दृष्ट्वा महाभागे मे मनश्चलते भृशम् । रंतुमिच्छाम्यहं गत्वा एवमुत्सुकतां गतम्

“হে মহাভাগে, তেওঁক দেখি মোৰ মন অতি চঞ্চল হয়। এই উত্সুকতাত ডুবি মই তেওঁৰ ওচৰলৈ গৈ ক্ৰীড়া-ৰমণ কৰিব বিচাৰোঁ।”

Verse 4

एवं विपर्ययश्चासीन्मनसो मे वरावने । तन्मे त्वं कारणं ब्रूहि यद्यस्ति ज्ञानमुत्तमम्

“হে বৰাৱনে, এইদৰে মোৰ মন বিভ্ৰান্ত হৈ পৰিল। যদি তোমাৰ ওচৰত উত্তম জ্ঞান থাকে, তেন্তে ইয়াৰ কাৰণ মোক কোৱা।”

Verse 5

आयुपुत्रस्य भार्याहं देवैः सृष्टा महात्मभिः । कस्मान्मे धावते चेत उत्सुकं रंतुमेव च

“মই আয়ুৰ পুত্ৰৰ পত্নী, মহাত্মা দেৱসকলে মোক সৃষ্টি কৰিছে। তেন্তে মোৰ চিত্ত কিয় দৌৰে—অস্থিৰ হৈ কেৱল ৰমণ-সুখলৈ?”

Verse 6

रंभोवाच । सर्वेष्वेव महाभागे देहरूपेषु भामिनि । वसत्यात्मा स्वयं ब्रह्मज्ञानरूपः सनातनः

ৰম্ভাই ক’লে: হে মহাভাগ্যে, হে ভামিনী! সকলো দেহ-ৰূপত আত্মাই বাস কৰে; সি সনাতন, ব্ৰহ্মস্বৰূপ, আৰু আত্মজ্ঞান-স্বভাৱ।

Verse 7

यद्यपि प्रक्रियाबद्धैरिंद्रियैरुपकारिभिः । मोहपाशमयैर्बद्धस्तथा सिद्धस्तु सर्वदा

যদিও সি ইন্দ্ৰিয়দ্বাৰা বাঁধা—কাৰ্যত সহায়ক হলেও সংসাৰীয় প্ৰক্ৰিয়াত আবদ্ধ—আৰু মোহৰ পাষেৰে জড়িত, তথাপি সিদ্ধ পুৰুষ সদায় সিদ্ধই থাকে।

Verse 8

प्रकृतिं नैव जानाति ज्ञानविज्ञानकीं कलाम् । अयं शुद्धश्च धर्मज्ञ आत्मा वेत्ति च सुंदरि

সি প্ৰকৃতিকে একেবাৰে নাজানে, নাজানে জ্ঞান-ৱিজ্ঞানময় কলাও। হে সুন্দৰী! এই আত্মা শুদ্ধ, ধৰ্মজ্ঞ; সত্যত জ্ঞান একে-ই জানে।

Verse 9

गच्छंत्यपि मनस्तापमेनं दृष्ट्वा महामतिम् । पापमेवं परित्यज्य सत्यमेवं प्रधावति

যিসকল গৈ থাকিলেও, এই মহামতি মুনিক দেখি মনৰ তাপ নাশ পায়; এইদৰে পাপ ত্যাগ কৰি সত্যৰ দিশে দৌৰি যায়।

Verse 10

भर्तायमायुपुत्रस्ते एतत्सत्यं न संशयः । अन्यं दृष्ट्वा विशंकेत पुरुषं पापलक्षणम्

এইজনেই তোমাৰ ভৰ্তা, আয়ুৰ পুত্ৰ—ই সত্য, কোনো সন্দেহ নাই। আন কোনো পুৰুষ দেখিলে সাৱধান হ’বা, কিয়নো সি পাপলক্ষণযুক্ত হ’ব পাৰে।

Verse 11

एवं विधिः कृतो देवैः सत्यपाशेन बंधितः । यदस्या आयुपुत्रोपि भर्तृत्वमुपयास्यति

এইদৰে দেৱতাসকলে সত্যৰ পাষেৰে বাঁধি বিধান স্থাপন কৰিলে—যে আয়ুৰ পুত্ৰোও আহি তাইৰ স্বামীৰূপে অধিষ্ঠিত হ’ব।

Verse 12

एवमाकर्णितं भद्रे आत्मना तं च सुंदरि । तद्भावसत्यसंबंधं परिगृह्य स्थितः स्वयम्

এইদৰে, হে ভদ্ৰে—হে সুন্দৰী—নিজ অন্তৰত সেই কথা শুনি, তেওঁ নিজে স্থিৰ হৈ ৰ’ল আৰু সেই অৱস্থাৰ সত্য-সম্পৰ্ক আঁকোৱালি ধৰি থাকিল।

Verse 13

अन्यं भावं न जानाति आयुपुत्रं च विंदति । प्रकृतिर्नैव ते देवि पतिं जानाति चागतम्

তাই আন কোনো ভাব নাজানে আৰু ‘আয়ু’ নামৰ পুত্ৰ লাভ কৰে। হে দেৱী, সেই প্ৰকৃতি আহি পোৱা স্বামীকো স্বামী বুলি চিনে নাজানে।

Verse 14

एवं ज्ञात्वा प्रधानात्मा तवाद्यैव प्रधावति । आत्मा सर्वं प्रजानाति आत्मा देवः सनातनः

এইদৰে জানি, পৰম আত্মা আজি এইক্ষণেই তোমালৈ ধাৱিত হয়। আত্মাই সকলো জানে; আত্মাই সনাতন দেৱ।

Verse 15

अयमेष स वीरेंद्रो नहुषो नाम वीर्यवान् । तस्माद्गच्छति चेतस्ते सत्यं संबंधमिच्छते

“এইজনেই সেই বীৰেন্দ্ৰ—নহুষ নাম, পৰাক্ৰমে বলবান। সেয়ে তোমাৰ চিত্ত তেওঁৰ ফালে ধাৱিত হয়, সত্য সম্পৰ্ক কামনা কৰে।”

Verse 16

ज्ञात्वा चायोः सुतं भद्रे अन्यं चैव न गच्छति । एतत्ते सर्वमाख्यातं शाश्वतं त्वन्मनोगतम्

হে ভদ্ৰে, আয়োৰ পুত্ৰক জানি সি আন কাকো নাযায়। এই সকলো কথা তোমাক সম্পূৰ্ণকৈ কোৱা হ’ল—তোমাৰ মনত নিহিত সনাতন বিষয়।

Verse 17

हुंडं हत्वा महाघोरं समरे दानवाधमम् । त्वां नयिष्यति स्वस्थानमायोश्च गृहमुत्तमम्

সমৰত অতি ভয়ংকৰ হুণ্ড—দানৱৰ অধম—ক বধ কৰি, সি তোমাক নিজৰ নিবাসলৈ আৰু আয়োৰ উত্তম গৃহলৈ লৈ যাব।

Verse 18

हृतो दैत्येन वीरेंद्रो निजपुण्येन शेषितः । बाल्यात्प्रभृति वीरेंद्रो वियुक्तः स्वजनेन वै

এজন দৈত্যে বীৰ ইন্দ্ৰক হৰণ কৰিলে, তথাপি নিজৰ পুণ্যৰ অৱশিষ্টে তেওঁ ৰক্ষিত হ’ল। শৈশৱৰ পৰা সেই বীৰ ইন্দ্ৰ সঁচাকৈয়ে নিজৰ লোকৰ পৰা বিচ্ছিন্ন হৈ থাকিল।

Verse 19

पितृमातृविहीनस्तु गतो वृद्धिं महावने । यास्यत्येव पितुर्गेहं त्वयैव सह सांप्रतम्

পিতৃ-মাতৃবিহীন হৈ সি মহাবনত ডাঙৰ-দীঘল হ’ল। এতিয়া সি নিশ্চয়েই পিতৃগৃহলৈ যাব—এই মুহূৰ্ততে তোমাৰ সৈতে।

Verse 20

एवमाभाषितं श्रुत्वा रंभायाः शिवनंदिनी । हर्षेण महताविष्टा तामुवाच समुद्रजाम्

এইদৰে কোৱা বাক্য শুনি, শিৱৰ ধন্য কন্যা, মহা হর্ষে আৱিষ্ট হৈ, সমুদ্ৰজ কন্যা ৰম্ভাক ক’লে।

Verse 21

अयमेव स सत्यात्मा मम भर्ता सुवीर्यवान् । मनो मे धावतेऽत्यर्थं शोकाकुलितविह्वलम्

সেইয়েই মোৰ সত্যাত্মা, মহাবীৰ্যবান স্বামী। মোৰ মন অতিশয় দৌৰি ফুৰে—শোকত ব্যাকুল, বিচলিত আৰু বিমূঢ়।

Verse 22

नास्ति चित्तसमो देवो जानाति सुविनिश्चितम् । सत्यमेतन्मया दृष्टं सुचित्रं चारुहासिनि

চিত্তৰ সমান কোনো দেৱতা নাই—ইয়াক দৃঢ়ভাৱে জানিবা। এই সত্য; মই নিজে দেখিছোঁ, হে সুচিত্ৰা, সুমধুৰ হাঁহিৰে ভূষিতা।

Verse 23

मनोभवसमानं तु पुरुषं दिव्यलक्षणम् । न धावति महाचेत एनं दृष्ट्वा यथा सखि

কিন্তু মনোভৱৰ সমান, দিব্য লক্ষণযুক্ত সেই পুৰুষক দেখি মহাচেতা জনী দৌৰি নগ’ল—যেন সখীক দেখি দৌৰি যায়, হে প্ৰিয়ে।

Verse 24

तथा न धावते भद्रे पुंसमन्यं न मन्यते । एनं गंतव्यमावाभ्यां सखीभिर्गृहमेव हि

তদ্ৰূপে, হে ভদ্ৰে, সি আন কোনো পুৰুষৰ পিছে দৌৰি নাযায়; আন কোনো পুৰুষক নিজৰ বুলি নেমানে। সেয়ে সখীসকলসহ আমি দুয়ো নিশ্চয়েই তেওঁৰ ঘৰলৈ যাব লাগিব।

Verse 25

एवमाभाष्य सा रंभा गमनायोपचक्रमे । गमनायोत्सुकां ज्ञात्वा नहुषस्यांतिकं प्रति

এইদৰে কৈ ৰম্ভা যাত্ৰাৰ বাবে আগবাঢ়িল। সি যাবলৈ উৎসুক বুলি জানি, নহুষৰ সান্নিধ্যলৈ আগুৱাই গ’ল।

Verse 26

तामुवाच ततो रंभा कस्माद्देवि न गम्यते । सूत उवाच । सख्या च रंभया सार्द्धं नहुषं वीरलक्षणम्

তেতিয়া ৰম্ভাই তাইক ক’লে: “হে দেবী, তুমি কিয় নাযোৱা?” সূত ক’লে: ৰম্ভাৰ সৈতে সখীয়ে বীৰলক্ষণধাৰী নহুষৰ ওচৰলৈ গ’ল।

Verse 27

तस्यांतिकं सुसंप्राप्य प्रेषयामास तां सखीम् । एनं गच्छ महाभागे नहुषं देवरूपिणम्

তেওঁৰ একেবাৰে ওচৰলৈ গৈ তাই সখীক দূত কৰি পঠালে: “হে মহাভাগে, দেৱৰূপী নহুষৰ ওচৰলৈ যোৱা।”

Verse 28

कथयस्व कथामेतां तवार्थे आगता यतः । रंभोवाच । एवं सखि करिष्यामि सुप्रियं तव सुव्रते

“এই কাহিনী কোৱা; কিয়নো মই তোমাৰ কাৰণেই ইয়ালৈ আহিছোঁ।” ৰম্ভাই ক’লে: “হয় সখি, হে সুব্ৰতে, তোমাৰ অতি প্ৰিয় কাম মই কৰিম।”

Verse 29

एवमुक्त्वा गता रंभा नहुषं राजनंदनम् । चापबाणधरं वीरं द्वितीयमिव वासवम्

এইদৰে কৈ ৰম্ভা ৰাজনন্দন নহুষৰ পৰা গ’ল—ধনু-বাণধাৰী সেই বীৰ, যেন দ্বিতীয় বাসৱ (ইন্দ্ৰ)।

Verse 30

प्रत्युवाच गता रंभा सख्या वचनमुत्तमम् । आयुपुत्र महाभाग रंभाहंसमुपागता

ৰম্ভাই গৈ সখীৰ উত্তম বাণী ক’লে: “হে আয়ুপুত্ৰ মহাভাগ, ৰম্ভাৰ ওচৰলৈ হাঁহ আহি উপস্থিত হৈছে।”

Verse 31

शिवस्य कन्यया वीर तयाहं परिप्रेषिता । तवार्थं देवदेवेन देव्या देवेन वै पुरा

হে বীৰ, মই শিৱৰ কন্যাৰ দ্বাৰা প্ৰেৰিত হৈ আহিছোঁ। পূৰ্বতে তোমাৰ হিতৰ বাবে দেৱদেৱে দেৱীৰ সৈতে মোক পঠাইছিল।

Verse 32

भार्यारूपं वरं श्रेष्ठं सृष्टं लोकेषु दुर्लभम् । दुष्प्राप्यं तु नरश्रेष्ठैर्देवै सेंद्रैस्तपोधनैः

পত্নীৰূপ এই শ্ৰেষ্ঠতম পৰম বৰদান জগতসমূহত দুষ্প্ৰাপ্য আৰু দুষ্লভ কৰি সৃষ্ট। ই নৰশ্ৰেষ্ঠ, ইন্দ্ৰসহ দেৱগণ আৰু তপোধন তপস্বীসকলৰ বাবেও লাভ কৰাটো কঠিন।

Verse 33

गंधर्वैः पन्नगैः सिद्धैश्चारणैः पुण्यलक्षणैः । स्वयमेव समायातं तवार्थे शृणु सांप्रतम्

গন্ধৰ্ব, নাগ, সিদ্ধ আৰু পুণ্যলক্ষণযুক্ত চাৰণসকলৰ সৈতে, তোমাৰ হিতৰ বাবে ই (বা তেওঁ) স্বয়ং আহি উপস্থিত হৈছে। এতিয়া আগলৈ যি আছে, শুনা।

Verse 34

स्त्रीरत्नं तन्महाप्राज्ञ संपूर्णं पुण्यनिर्मितम् । अशोकसुंदरी नाम तवार्थं तपसि स्थिता

হে মহাপ্ৰাজ্ঞ মুনি, সেই স্ত্ৰীৰত্ন—সম্পূৰ্ণ আৰু পুণ্যদ্বাৰা নিৰ্মিত—অশোকসুন্দৰী নামে পৰিচিত। তোমাৰ হিতৰ বাবে তাই তপস্যাত স্থিত।

Verse 35

अत्यर्थं तु तपस्तप्तं भवंतमिच्छते सदा । एवं ज्ञात्वा महाभाग भजमानां भजस्व हि

অত্যন্ত কঠোৰ তপস্যা কৰা সেইজনী সদায় তোমাকেই কামনা কৰে। এই কথা জানি, হে মহাভাগ, যিজনী তোমাক ভজে, তুমিও নিশ্চয় তাইক অনুগ্ৰহ কৰি গ্ৰহণ কৰা।

Verse 36

त्वामृते सा वरारोहा पुरुषं नैव याचते । नहुषेण तयोक्तं तु श्रुत्वावधारितं वचः

তোমাক বাদ দি সেই সু-কটিযুক্তা নাৰী কোনো পুৰুষৰ ওচৰত কেতিয়াও প্ৰাৰ্থনা নকৰে। কিন্তু নহুষে তেওঁলোকৰ কোৱা কথা শুনি সেই বাক্য হৃদয়ত স্থিৰ কৰিলে।

Verse 37

प्रत्युत्तरं ददौ चाथ रंभे मे श्रूयतां वचः । तत्तु सर्वं विजानामि यत्त्वयोक्तं ममाग्रतः

তেতিয়া তেওঁ উত্তৰ দিলে— “হে ৰম্ভা, মোৰ বাক্য শুনা। তুমি মোৰ সন্মুখত যি কৈছা, সেই সকলো মই সম্পূৰ্ণৰূপে জানো।”

Verse 38

ममाग्रे कथितं पूर्वं वशिष्ठेन महात्मना । सर्वमेव विजानामि अस्यास्तु तप उत्तमम्

এই কথা পূৰ্বে মহাত্মা বশিষ্ঠে মোক ক’ছিল। মই সকলো জানো; এই নাৰীৰ তপস্যা নিশ্চয়েই উত্তম হওক।

Verse 39

श्रूयतां कारणं भद्रे यथासौख्यं भविष्यति । अहत्वा दानवं हुंडं न गच्छामि वरांगनाम्

হে ভদ্ৰে, কাৰণটো শুনা, যাতে সকলো সুখময় হয়। দানৱ হুণ্ডক বধ নকৰালৈকে মই সেই উত্তমা নাৰীৰ ওচৰলৈ নাযাওঁ।

Verse 40

सर्वमेतत्सुवृत्तांतमहं जाने तथैव हि । ममार्थे तव संभूतिस्तपश्च चरितं त्वया

নিশ্চয়েই এই সমগ্ৰ সত্য বৃত্তান্ত মই জানো। মোৰ কাৰণেই তোমাৰ জন্ম হৈছে, আৰু তুমি তপস্যাও আচৰণ কৰিছা।

Verse 41

मम भार्या न संदेहो भवती विधिना कृता । ममार्थे निश्चयं कृत्वा तप आचरितं त्वया

কোনো সন্দেহ নাই যে বিধাতাই তোমাক মোৰ পত্নী হিচাপে নিৰ্মাণ কৰিছে। মোৰ বাবেই তুমি এই তপস্যাৰ সংকল্প লৈছিলা।

Verse 42

हृता तस्मात्सुपापेन भवती नियमान्विता । सूतिगृहादहं तेन दानवेनाधमेन वै

সেয়েহে, যদিও তুমি ব্ৰত আৰু নিয়ম পালন কৰিছিলা, সেই মহাপাপী দানৱে তোমাক হৰণ কৰিছিল; আৰু মোকো সেই নরাধমে প্ৰসূতি গৃহৰ পৰা লৈ গৈছিল।

Verse 43

बालभावस्थितो देवि पितृमातृविना कृतः । तस्मात्तं तु हनिष्यामि हुंडं वै दानवाधमम्

হে দেৱী, মই শৈশৱতে পিতৃ-মাতৃহীন হৈ পৰিছিলো। সেয়েহে, মই সেই দানৱাধম হুণ্ডক নিশ্চয়কৈ বধ কৰিম।

Verse 44

पश्चात्त्वामुपनेष्येऽहं वशिष्ठस्याश्रमं प्रति । एवं कथय भद्रं ते रंभे मत्प्रियकारिणीम्

তাৰ পিছত মই তোমাক বশিষ্ঠৰ আশ্ৰমলৈ লৈ যাম। হে ৰম্ভা, তোমাৰ মঙ্গল হওক, তুমি গৈ মোৰ প্ৰিয়তমাৰ আগত এইদৰে কোৱা।

Verse 45

एवं विसर्जिता तेन सत्वरं सा गता पुनः । अशोकसुंदरीं देवीं कथयामास तस्य च

তেওঁৰ দ্বাৰা এইদৰে বিদায় লৈ, তেওঁ লৰালৰিকৈ পুনৰ উভতি গ’ল আৰু দেৱী অশোকসুন্দৰীক তেওঁৰ বিষয়ে সকলো কথা ক’লে।

Verse 46

समासेन तथा सर्वं रंभा सा द्विजसत्तम । अशोकसुंदरी सा तु अवधार्य सुभाषितम्

এইদৰে সংক্ষেপে, হে দ্বিজশ্ৰেষ্ঠ, ৰম্ভাই সকলো কথা বৰ্ণনা কৰিলে। আৰু অশোকসুন্দৰীয়ে সেই সুভাষিত বাক্য হৃদয়ত ধৰি গভীৰভাবে চিন্তা কৰিলে।

Verse 47

नहुषस्य सुवीरस्य हर्षेण च समन्विता । तस्थौ तत्र तया सार्द्धं सुसख्या रंभया तदा

তাৰ পিছত, পৰাক্ৰমী নহুষৰ কাৰণে আনন্দেৰে পৰিপূৰ্ণ হৈ, সি তেতিয়া নিজৰ প্ৰিয় সখী ৰম্ভাৰ সৈতে তাতেই থাকিল।

Verse 48

भर्तुश्च कीदृशं वीर्यमिति पश्यामि वै सदा

“আৰু মই সদায়েই চাওঁ যে মোৰ স্বামীৰ কিদৰে পৰাক্ৰম (শক্তি) আছে।”

Verse 113

इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने गुरुतीर्थमाहात्म्ये च्यवनचरित्रे नहुषाख्याने त्रयोदशाधिकशततमोऽध्यायः

এইদৰে শ্ৰী পদ্মপুৰাণৰ ভূমিখণ্ডত, বেনোপাখ্যানৰ অন্তৰ্গত, গুৰু-তীৰ্থৰ মাহাত্ম্য আৰু চ্যৱন-চৰিত্ৰসহ নহুষ-উপাখ্যানযুক্ত একশ তেৰতম অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল।