Adhyaya 110
The Devas Arm Nahuṣa: Divine Weapons, Mātali’s Chariot, and the March Against Huṇḍa
ঋষিসকলক—বিশেষকৈ বশিষ্ঠক—প্ৰণাম কৰি নহুষ দানৱ হুণ্ডাৰ সৈতে সংঘৰ্ষলৈ যাত্ৰা কৰে। ঋষিসকলে আশীৰ্বাদ দিয়ে, আৰু দেৱতাসকলে ঢোল-নগৰা বজাই পুষ্পবৃষ্টি কৰি আনন্দোৎসৱ কৰে। ইন্দ্ৰসহ দেৱসমূহে নহুষক দিব্য অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰ আৰু নানাবিধ অষ্ট্ৰ প্ৰদান কৰে। দেৱতাসকলৰ অনুৰোধত ইন্দ্ৰে নিজৰ সাৰথি মাতলীক ধ্বজাযুক্ত ৰথ আনিবলৈ আদেশ দিয়ে, যাতে ৰজাক যুদ্ধক্ষেত্ৰলৈ লৈ যায়; আৰু স্পষ্টকৈ পাপী হুণ্ডাক বধ কৰিবলৈ নহুষক নিযুক্ত কৰে। দেৱকৃপা আৰু বশিষ্ঠৰ অনুগ্রহে উল্লসিত নহুষ বিজয়ৰ সংকল্প লয়। প্ৰভু শঙ্খ-চক্ৰ-গদা ধাৰণ কৰি উপস্থিত হয়; শিৱৰ ত্ৰিশূল, ব্ৰহ্মাৰ অস্ত্ৰ, বৰুণৰ পাশ, ইন্দ্ৰৰ বজ্ৰ, বায়ুৰ শূল আৰু অগ্নিৰ অষ্ট্ৰ আদি অধিক অস্ত্ৰো দান হয়। নহুষ দীপ্তিমান ৰথত আৰোহণ কৰি মাতলীৰ সৈতে শত্রুৰ অৱস্থানলৈ অগ্ৰসৰ হয়।
Shlokas
Verse 1
कुंजल उवाच । आमंत्र्य स मुनीन्सर्वान्वशिष्ठं तपतांवरम् । समुत्सुको गंतुकामो नहुषो दानवं प्रति
কুঞ্জলে ক’লে: সকলো মুনিক—বিশেষকৈ তপস্বীসকলৰ শ্ৰেষ্ঠ বশিষ্ঠক—বিদায় জনাই, উৎকণ্ঠিত নহুষ দানৱৰ ওচৰলৈ যাবলৈ আগবাঢ়িল।
Verse 2
ततस्ते मुनयः सर्वे वशिष्ठाद्यास्तपोधनाः । आशीर्भिरभिनंद्यैनमायुपुत्रं महाबलम्
তাৰ পিছত বশিষ্ঠ আদি তপোধন মুনিসকলেই আয়ুৰ মহাবলী পুত্ৰ নহুষক আশীৰ্বাদেৰে সন্মান কৰি অভিনন্দন জনালে।
Verse 3
आकाशे देवताः सर्वा जघ्नुर्वै दुंदुभीन्मुदा । पुष्पवृष्टिं प्रचक्रुस्ते नहुषस्य च मूर्धनि
আকাশত সকলো দেবতাই আনন্দে দুন্দুভি বজালে আৰু নহুষৰ মূৰ্ধ্নিত পুষ্পবৃষ্টি বৰষালে।
Verse 4
अथ देवः सहस्राक्षः सुरैः सार्द्धं समागतः । ददौ शस्त्राणि चास्त्राणि सूर्यतेजोपमानि च
তাৰ পিছত সহস্ৰাক্ষ দেব (ইন্দ্ৰ) সুৰসকলৰ সৈতে আহি উপস্থিত হ’ল আৰু সূৰ্যতেজ সদৃশ দীপ্তিমান শস্ত্ৰ-অস্ত্ৰ দান কৰিলে।
Verse 5
देवेभ्यो नृपशार्दूलो जगृहे द्विजसत्तम । तानि दिव्यानि चास्त्राणि दिव्यरूपोपमोऽभवत्
হে দ্বিজশ্ৰেষ্ঠ! নৃপশাৰ্দূল নহুষে দেবতাসকলৰ পৰা সেই দিৱ্য অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰ গ্ৰহণ কৰিলে; আৰু সেই দিৱ্য আয়ুধেৰে তেওঁ দিৱ্য ৰূপৰ সদৃশ দীপ্তিমান হ’ল।
Verse 6
अथ ता देवताः सर्वाः सहस्राक्षमथाब्रुवन् । स्यंदनो दीयतामस्मै नहुषाय सुरेश्वर
তেতিয়া সকলো দেৱতাই সহস্ৰাক্ষ (ইন্দ্ৰ)ক ক’লে: “হে সুৰেশ্বৰ, নহুষৰ বাবে এখন স্যন্দন ৰথ দিয়া হওক।”
Verse 7
देवानां मतमाज्ञाय वज्रपाणिः स्वसारथिम् । आहूय मातलि तं तु आदिदेश ततो द्विज
দেৱতাসকলৰ মত বুজি বজ্ৰপাণি (ইন্দ্ৰ) নিজৰ সাৰথি মাতলিক আহ্বান কৰি, হে দ্বিজ, তেতিয়া তাক আদেশ দিলে।
Verse 8
एनं गच्छ महात्मानमुह्यतां स्यंदनेन वै । सध्वजेन महाप्राज्ञमायुजं समरोद्यतम्
“সেই মহাত্মাৰ ওচৰলৈ যা; ধ্বজাসহ ৰথেৰে নিশ্চয় তাক বহুৱাই আনিবা—সেই মহাপ্ৰাজ্ঞ আয়ুজ যুদ্ধৰ বাবে সাজু, সমৰৰ উদ্যমে উদ্দীপ্ত।”
Verse 9
स चोवाच सहस्राक्षं करिष्ये तवशासनम् । एवमुक्त्वा जगामाशु ह्यायुपुत्रं रणोद्यतम्
তেতিয়া সি সহস্ৰাক্ষ (ইন্দ্ৰ)ক ক’লে: “মই তোমাৰ শাসন পালন কৰিম।” এইদৰে কৈ সি তৎক্ষণাৎ আয়ুৰ পুত্ৰৰ ওচৰলৈ গ’ল, যি যুদ্ধৰ বাবে সাজু আছিল।
Verse 10
राजानं प्रत्युवाचैव देवराजस्य भाषितम् । विजयी भव धर्मज्ञ रथेनानेन संगरे
তাৰ পিছত সি ৰজাক দেৱৰাজৰ বাক্য ক’লে: “হে ধৰ্মজ্ঞ, এই ৰথেৰে সঙ্গ্ৰামত বিজয়ী হোৱা।”
Verse 11
इत्युवाच सहस्राक्षस्त्वामेव नृपतीश्वर । जहि त्वं दानवं संख्ये तं हुंडं पापचेतनम्
সহস্ৰাক্ষই (ইন্দ্ৰ) ক’লে: “হে ৰাজেন্দ্ৰ, আপুনিয়েই যুদ্ধত সেই পাপী মনৰ দানৱ হুণ্ডক বধ কৰক।”
Verse 12
समाकर्ण्य स राजेंद्र सानंदपुलकोद्गमः । प्रसादाद्देवदेवस्य वशिष्ठस्य महात्मनः
হে ৰাজেন্দ্ৰ, দেৱাদিদেৱ মহাত্মা বশিষ্ঠৰ কৃপাত এই কথা শুনি তেওঁ আনন্দত পুলকিত হৈ পৰিল।
Verse 13
दानवं सूदयिष्यामि समरे पापचेतनम् । देवानां च विशेषेण मम मायापचारितम्
মই যুদ্ধত সেই পাপী দানৱক বিনাশ কৰিম, যি মোৰ মায়াৰ দ্বাৰা দেৱতাসকলৰ বিৰুদ্ধে থিয় হৈছে।
Verse 14
एवमुक्ते महावाक्ये नहुषेण महात्मना । अथायातः स्वयं देवः शंखचक्रगदाधरः
মহাত্মা নহুষে এইদৰে কোৱাৰ লগে লগে শংখ, চক্ৰ আৰু গদাধাৰী স্বয়ং ভগৱান আৱিৰ্ভাৱ হ’ল।
Verse 15
चक्राच्चक्रं समुत्पाट्य सूर्यबिंबोपमं महत् । ज्वलता तेजसा दीप्तं सुवृत्तारं शुभावहम्
তেওঁ চক্ৰৰ পৰা আন এটা মহান চক্ৰ উলিয়াই আনিলে, যিটো সূৰ্যৰ দৰে উজ্জ্বল আৰু শুভ আছিল।
Verse 16
नहुषाय ददौ देवो हर्षेण महता किल । तस्मै शूलं ददौ शंभुः सुतीक्ष्णं तेजसान्वितम्
মহা হৰ্ষেৰে দেৱে নহুষক সেয়া দান কৰিলে। তেতিয়াই শম্ভু (শিৱ)য়ে তেওঁক অতি তীক্ষ্ণ, তেজে দীপ্ত ত্ৰিশূল প্ৰদান কৰিলে।
Verse 17
तेन शूलवरेणासौ शोभते समरोद्यतः । द्वितीयः शंकरश्चासौ त्रिपुरघ्नो यथा प्रभुः
সেই উত্তম ত্ৰিশূল ধৰি তেওঁ যুদ্ধলৈ উদ্যত হৈ দীপ্তিময় হৈ উঠে—যেন দ্বিতীয় শংকৰ, যেন ত্ৰিপুৰবধী প্ৰভু।
Verse 18
ब्रह्मास्त्रं दत्तवान्ब्रह्मा वरुणः पाशमुत्तमम् । चंद्र तेजःप्रतीकाशं शंखं च नादमंगलम्
ব্ৰহ্মাই ব্ৰহ্মাস্ত্ৰ দান কৰিলে; বৰুণে উত্তম পাশ প্ৰদান কৰিলে। আৰু চন্দ্ৰ-তেজ সদৃশ দীপ্ত শঙ্খ—যাৰ ধ্বনি মঙ্গলময়।
Verse 19
वज्रमिंद्रस्तथा शक्तिं वायुश्चापं समार्गणम् । आग्नेयास्त्रं तथा वह्निर्ददौ तस्मै महात्मने
ইন্দ্ৰই বজ্ৰ দান কৰিলে, বায়ুৱে শক্তি; লগতে ধনু আৰু তীৰভঁৰাল। অগ্নিয়েও সেই মহাত্মাক আগ্নেয়াস্ত্ৰ প্ৰদান কৰিলে।
Verse 20
शस्त्राण्यस्त्राणि दिव्यानि बहूनि विविधानि च । ददुर्देवा महात्मानस्तस्मै राज्ञे महौजसे
এইদৰে মহাত্মা দেৱতাসকলে সেই মহৌজস্বী ৰজাক বহু প্ৰকাৰৰ দিৱ্য শস্ত্ৰ আৰু অস্ত্ৰ দান কৰিলে।
Verse 21
कुंजल उवाच । अथ आयुसुतो वीरो दैवतैः परिमानितः । आशीर्भिर्नंदितश्चापि मुनिभिस्तत्त्ववेदिभिः
কুঞ্জল ক’লে: তেতিয়া আয়ুৰ বীৰ পুত্ৰজন দেৱতাসকলৰ দ্বাৰা যথোচিত সন্মানিত হ’ল, আৰু তত্ত্ব-বিদ্ মুনিসকলৰ আশীৰ্বাদে তেওঁ আনন্দিত হ’ল।
Verse 22
आरुरोह रथं दिव्यं भास्वरं रत्नमालिनम् । घंटारवैः प्रणदंतं क्षुद्रघंटासमाकुलम्
তেওঁ আৰোহণ কৰিলে এক দিৱ্য ৰথত—উজ্জ্বল, ৰত্নমালাৰে অলংকৃত; ঘণ্টাৰ ধ্বনিত গুঞ্জৰিত, চাৰিওফালে অসংখ্য সৰু ঘণ্টাৰ ঝংকাৰৰে পৰিপূৰ্ণ।
Verse 23
रथेन तेन दिव्येन शुशुभे नृपनदंनः । दिविमार्गे यथा सूर्यस्तेजसा स्वेन वै किल
সেই দিৱ্য ৰথে আৰোহণ কৰি নৃপনন্দনজন শোভা পালে—যেন দিৱ্য পথত সূৰ্যই নিজৰ তেজে উজ্জ্বল হৈ দীপ্যমান হয়।
Verse 24
प्रतपंस्तेजसा तद्वद्दैत्यानां मस्तकेषु सः । जगाम शीघ्रं वेगेन यथा वायुः सदागतिः
নিজ তেজে দীপ্ত হৈ তেওঁ দৈত্যসকলৰ মস্তকৰ ওপৰতো তদ্ৰূপে প্ৰভাৱ বিস্তাৰ কৰিলে; আৰু সদা গতিৱান বায়ুৰ দৰে, অতি শীঘ্ৰ বেগে আগবাঢ়িল।
Verse 25
यत्रासौ दानवः पापस्तिष्ठते स्वबलैर्युतः । तेन मातलिना सार्द्धं वाहकेन महात्मना
য’ত সেই পাপী দানৱ নিজৰ সৈন্যবলসহ থিয় হৈ আছে—তাতেই তেওঁ মহাত্মা বাহক মাতলিৰ সৈতে একেলগে উপস্থিত হ’ল।