Adhyaya 106
The Lament of King Āyū and Indumatī: The Abduction/Loss of the Child and Karmic Reflection
অধ্যায় ১০৬ত চন্দ্ৰবংশীয় ৰজা আয়ূ আৰু স্বৰ্ভানুৰ কন্যা ইন্দুমতীৰ সন্তান হঠাৎ হেৰাই যোৱা/অপহৃত হোৱাৰ কৰুণ ঘটনা বৰ্ণিত। মাতৃৰ বিলাপ ধীৰে ধীৰে আত্ম-অনুসন্ধানলৈ ৰূপ লয়—তাই এই দুঃখক পূৰ্বজন্মৰ দোষৰ ফল বুলি ভাবে: বিশ্বাসভংগ, ছলনা, বা শিশুৰ প্ৰতি অপৰাধ; আৰু সন্দেহ কৰে যে বৈশ্বদেৱ অতিথি-সেৱা বা ব্ৰাহ্মণ-সংস্কৃত নৈবেদ্য-কৰ্মত কোনো অৱহেলা হৈছিল নেকি। কথাই স্মৰণ কৰায় যে দত্তাত্ৰেয়ই ধৰ্মিষ্ঠ, অজেয় পুত্ৰৰ বৰ দিছিল; সেয়েহে সংকট অধিক তীব্ৰ—পূৰ্ণ হোৱা বৰত বাধা কেনেকৈ আহে? শোকত ইন্দুমতী মূৰ্ছিত হয়; আয়ূও বিচলিত হৈ কান্দে আৰু ভাগ্যৰ আগত তপস্যা-দানৰ ফলপ্ৰসূতা লৈ সংশয় প্ৰকাশ কৰে। কোলফনত এই অধ্যায়ক বেণ-আখ্যায়িকা, গুৰুতীৰ্থ-মাহাত্ম্য, চ্যৱন-কথা আৰু নাহুষ-প্ৰসঙ্গৰ সৈতে সংযুক্ত কৰা হৈছে।
Shlokas
Verse 1
कुंजल उवाच । आयुभार्या महाभागा स्वर्भानोस्तनया सुतम् । अपश्यंती सुबालं तं देवोपममनौपमम्
কুঞ্জলে ক’লে: আয়ুৰ মহাভাগা পত্নী—স্বর্ভানুৰ কন্যা—নিজৰ পুত্ৰক নেদেখিলে; সেই সৰু ল’ৰা অতি সুন্দৰ, দেৱোপম আৰু অনুপম আছিল।
Verse 2
हाहाकारं महत्कृत्वा रुरोद वरवर्णिनी । केन मे लक्षणोपेतो हृतो बालः सुलक्षणः
ডাঙৰ হাহাকাৰ কৰি সেই সুন্দৰবৰ্ণা কন্দিলে: “শুভ লক্ষণযুক্ত মোৰ সুলক্ষণ বালকক কোনে হৰণ কৰিলে?”
Verse 3
तपसा दानयज्ञैश्च नियमैर्दुष्करैः सुतः । संप्राप्तो हि मया वत्स कष्टैश्च दारुणैः पुनः
তপস্যা, দান-যজ্ঞ আৰু দুষ্কৰ নিয়মৰ দ্বাৰা, হে বৎস পুত্ৰ, মই সঁচাকৈয়ে তোমাক লাভ কৰিলোঁ—পুনঃ পুনঃ কঠিন দুখ আৰু দাৰুণ পৰীক্ষাৰ পাছত।
Verse 4
दत्तात्रेयेण पुण्येन संतुष्टेन महात्मना । दत्तः पुत्रो हृतः केन रुरोद करुणान्विता
পুণ্যৱান দত্তাত্ৰেয় মহাত্মা সন্তুষ্ট হৈ পুত্ৰ দান কৰিলে; কিন্তু “দিয়া পুত্ৰক কোনে হৰণ কৰিলে?”—এই বুলি তাই কৰুণা আৰু শোকে কান্দি উঠিল।
Verse 5
हा पुत्र वत्स मे तात हा बालगुणमंदिर । क्वासि केनापनीतोसि मम शब्दः प्रदीयताम्
হায় পুত্ৰ, মোৰ বৎস, মোৰ তাত! হায় বালগুণৰ মন্দিৰ! তুমি ক’ত আছা? কোনে তোমাক লৈ গ’ল? মোক তোমাৰ কণ্ঠস্বৰ শুনিবলৈ দিয়া।
Verse 6
सोमवंशस्य सर्वस्य भूषणोसि न संशयः । केन त्वमपनीतोसि मम प्राणैः समन्वितः
নিঃসন্দেহে তুমি সমগ্ৰ সোমবংশৰ ভূষণ। কোনে তোমাক লৈ গ’ল—যেতিয়া তুমি মোৰ প্ৰাণশ্বাসৰ সৈতে একাত্ম?
Verse 7
राजसुलक्षणैर्दिव्यैः संपूर्णः कमलेक्षणः । केनाद्यापहृतो वत्सः किं करोमि क्व याम्यहम्
“কমলনয়ন সেই বৎস, দিৱ্য ৰাজলক্ষণে সম্পূৰ্ণ, আজি হৰণ হ’ল। কোনে মোৰ প্ৰিয় পুত্ৰক অপহৰণ কৰিলে? মই কি কৰিম? মই ক’লৈ যাম?”
Verse 8
स्फुटं जानाम्यहं कर्म ह्यन्यजन्मनि यत्कृतम् । न्यासनाशः कृतः कस्य तस्मात्पुत्रो हृतो मम
মই স্পষ্টকৈ জানো যে অন্য জন্মত মই যি কৰ্ম কৰিছিলোঁ। কাৰ আমানত-ধন মই নষ্ট কৰিছিলোঁ? সেই কাৰণেই মোৰ পুত্ৰক মোৰ পৰা হৰণ কৰা হ’ল।
Verse 9
किं वा छलं कृतं कस्य पूर्वजन्मनि पापया । कर्मणस्तस्य वै दुःखमनुभुंजामि नान्यथा
অথবা পূৰ্বজন্মত পাপী মই কাৰ ওপৰত ছল কৰিছিলোঁ? নিশ্চয় এই দুখ মই সেই কৰ্মৰ ফলস্বৰূপেই ভোগ কৰিছোঁ—আন কোনো কাৰণ নাই।
Verse 10
रत्नापहारिणी जाता पुत्ररत्नं हृतं मम । तस्माद्दैवेन मे दिव्य अनौपम्य गुणाकरः
সেই নাৰী ৰত্ন-চোৰণী হৈ উঠিল—মোৰ ৰত্নসম পুত্ৰ হৰণ হ’ল। সেয়েহে দৈৱৰ বিধানত মোৰ বাবে এতিয়া এই দিব্য, অতুল গুণৰ খনি উপস্থিত।
Verse 11
किं वा वितर्कितो विप्रः कर्मणस्तस्य वै फलम् । प्राप्तं मया न संदेहः पुत्रशोकान्वितं भृशम्
আৰু অধিক বিতৰ্কৰ কি প্ৰয়োজন, হে বিপ্ৰ? সেই কৰ্মৰ ফল নিশ্চয় মোৰ ওপৰত আহি পৰিছে—সন্দেহ নাই—আৰু পুত্ৰশোকত অতিশয় ভাৰাক্ৰান্ত।
Verse 12
किं वा शिशुविरोधश्च कृतो जन्मांतरे मया । तस्य पापस्य भुंजामि कर्मणः फलमीदृशम्
অথবা জন্মান্তৰত মই কোনো শিশুৰ বিৰুদ্ধে অপৰাধ কৰিছিলোঁ নেকি? সেই পাপকৰ্মৰ এনে ফল মই এতিয়া ভোগ কৰিছোঁ।
Verse 13
याचमानस्य चैवाग्रे वैश्वदेवस्य कर्मणः । किं वापि नार्पितं चान्नं व्याहृतीभिर्हुतं द्विजैः
ৱৈশ্বদেৱ কৰ্ম চলি থাকোঁতে দুৱাৰৰ আগত যদি কোনো যাচক আহে, তেন্তে কোন অন্ন অপৰ্ণ নোহোৱা থাকে? অথবা কোন ভোজন দ্বিজসকলে ব্যাহৃতি উচ্চাৰি হোম কৰি পবিত্ৰ নকৰা থাকে?
Verse 14
एवं सुदेवमानाच्च स्वर्भानोस्तनया तदा । इंदुमती महाभाग शोकेन करुणाकुला
এইদৰে সেই সময়ত স্বর্ভানুৰ কন্যা ইন্দুমতীক সুদেৱে বহুত মান দিলে; তথাপি, হে মহাভাগ, তাই শোকে ব্যাকুল হৈ কৰুণাৰে পৰিপূৰ্ণ হ’ল।
Verse 15
पतिता मूर्च्छिता शोकाद्विह्वलत्वं गता सती । निःश्वासान्मुंचमाना सा वत्सहीना यथा हि गौः
শোকে অভিভূত হৈ সেই সতী পতিত হ’ল, মূৰ্ছিত হ’ল আৰু সম্পূৰ্ণ ব্যাকুলতালৈ গ’ল। তাই গভীৰ নিশ্বাস এৰি কঁপিছিল—যেনে বাছুৰহীন গাই।
Verse 16
आयू राजा स शोकेन दुःखेन महतान्वितः । बालं श्रुत्वा हृतं तं तु धैर्यं तत्याज पार्थिवः
ৰাজা আয়ূ গভীৰ শোক আৰু মহাদুঃখে আচ্ছন্ন হ’ল। শিশুটি হৰণ কৰা হৈছে বুলি শুনি সেই পাৰ্থিৱে ধৈৰ্য ত্যাগ কৰি সকলো স্থিৰতা হেৰুৱালে।
Verse 17
तपसश्च फलं नास्ति नास्ति दानस्य वै फलम् । यस्मादेवं हृतः पुत्रस्तस्मान्नास्ति न संशयः
তপস্যাৰ কোনো ফল নাই, দানৰো নিশ্চয় ফল নাই; কিয়নো মোৰ পুত্ৰ এইদৰে হৰণ কৰা হ’ল—ইয়াত একো সন্দেহ নাই।
Verse 18
दत्तात्रेयः प्रसादेन वरं मे दत्तवान्पुरा । अजेयं च जयोपेतं पुत्रं सर्वगुणान्वितम्
পূৰ্বে দত্তাত্ৰেয়ৰ কৃপাৰে মোক এক বৰ দিয়া হৈছিল—অজেয়, জয়-সমন্বিত আৰু সকলো গুণে বিভূষিত পুত্ৰ।
Verse 19
तस्य वरप्रदानस्य कथं विघ्नो ह्यजायत । इति चिंतापरो राजा दुःखितः प्रारुदद्भृशम्
“সেই বৰ-প্ৰদানত তেন্তে কেনেকৈ বিঘ্ন জন্মিল?” এইদৰে চিন্তাত মগ্ন হৈ দুখিত ৰজাই অতি কৰুণভাবে কান্দিবলৈ ধৰিলে।
Verse 106
इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने गुरुतीर्थमाहात्म्ये च्यवनचरित्रे नाहुषाख्याने षडधिकशततमोऽध्यायः
এইদৰে শ্ৰী পদ্মপুৰাণৰ ভূমিখণ্ডত—ৱেনোপাখ্যানত, গুৰুতীৰ্থ নামক পবিত্ৰ তীৰ্থৰ মাহাত্ম্যত, চ্যৱন-চৰিত্ৰত আৰু নাহুষা-উপাখ্যানত—একশ ছয়তম অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল।