Adhyaya 103
Aśokasundarī and Huṇḍa: Chastity, Karma, and the Foretold Rise of Nahuṣa
নন্দন বনত শিৱ-কন্যা অশোকসুন্দৰী (নিশ্চলা) আনন্দে বিচৰণ কৰোঁতে বিপ্ৰচিত্তিৰ পুত্ৰ হুণ্ডা মোহিত হৈ বিবাহ প্ৰস্তাৱ কৰে। দেৱীয়ে পতিব্ৰতা-ধৰ্ম ঘোষণা কৰি কয় যে চন্দ্ৰবংশীয় নহুষৰ সৈতে তেওঁৰ বিবাহ দিৱ্য বিধানমতে নিৰ্ধাৰিত; লগতে ভবিষ্যতে পুত্ৰ-প্ৰাপ্তি আৰু যযাতিৰ মহিমান্বিত বংশধাৰাৰ কথা আগতীয়াকৈ প্ৰকাশ কৰে। হুণ্ডা এই ভবিষ্যবাণী অস্বীকাৰ কৰি বয়স-যৌৱনৰ যুক্তি তোলে আৰু মায়াৰ ছলত দেৱীক মেরু পৰ্বতৰ ওপৰত নিজৰ নগৰলৈ লৈ যায়। তাত দেৱীৰ ক্ৰোধ শাপৰূপে প্ৰকাশ পায় আৰু গঙ্গাতীৰত তপস্যাৰ সংকল্প গ্ৰহণ কৰে—ই কৰ্মফল আৰু অনিবার্য নিয়তিৰ বোধ দৃঢ় কৰে। নহুষৰ জন্ম আগতেই ৰোধ কৰিবলৈ হুণ্ডা মন্ত্রী কম্পনৰ সৈতে পৰামৰ্শ কৰে। তাৰপিছত কাহিনী আয়ুৰ উত্তৰাধিকাৰী নথকাৰ দুখলৈ ঘূৰে; আয়ু দত্তাত্ৰেয়ক সাক্ষাৎ কৰে, যাঁৰ বিপৰীতধর্মী তপস্যাই ভক্তি পৰীক্ষা কৰে আৰু শেষত বৰদান দি নিৰ্ধাৰিত বংশধাৰা নিশ্চিত কৰে।
Shlokas
Verse 1
कुंजल उवाच । अशोकसुंदरी जाता सर्वयोषिद्वरा तदा । रेमे सुनंदने पुण्ये सर्वकामगुणान्विते
কুঞ্জলে ক’লে: তেতিয়া অশোকসুন্দৰী জন্মিল—সকলো নাৰীৰ ভিতৰত শ্ৰেষ্ঠ—আৰু সি পুণ্যময় ‘সুনন্দন’ নামৰ পবিত্ৰ কুঞ্জত আনন্দেৰে ক্ৰীড়া কৰিলে, য’ত সকলো কামনা পূৰণকাৰী গুণ আছিল।
Verse 2
सुरूपाभिः सुकन्याभिर्देवानां चारुहासिनी । सर्वान्भोगान्प्रभुंजाना गीतनृत्यविचक्षणा
সুৰুপা সুকন্যাসকলৰ মাজত বেষ্টিত হৈ, দেৱতাসকলৰ সন্মুখত মনোহৰ হাঁহি মেলিলে। সকলো ভোগ উপভোগ কৰি, গীত-নৃত্যত নিপুণ আছিল।
Verse 3
विप्रचित्तेः सुतो हुंडो रौद्रस्तीव्रश्च सर्वदा । स्वेच्छाचारो महाकामी नंदनं प्रविवेश ह
বিপ্ৰচিত্তিৰ পুত্ৰ হুণ্ড সদায় ৰৌদ্ৰ আৰু তীব্ৰ, নিজৰ ইচ্ছামতে চলা মহাকামী; সি নন্দন নামৰ দেৱোদ্যানত প্ৰৱেশ কৰিলে।
Verse 4
अशोकसुंदरीं दृष्ट्वा सर्वालंकारसंयुताम् । तस्यास्तु दर्शनाद्दैत्यो विद्धः कामस्य मार्गणैः
সকলো অলংকাৰৰে সুশোভিতা অশোকসুন্দৰীক দেখি, সেই দৈত্য কেৱল দৰ্শনমাত্ৰতেই কামদেৱৰ শৰবিদ্ধ হ’ল।
Verse 5
तामुवाच महाकायः का त्वं कस्यासि वा शुभे । कस्मात्त्वं कारणाच्चात्र आगतासि वनोत्तमम्
তেতিয়া সেই মহাকায়ে ক’লে—“হে শুভে, তুমি কোন আৰু কাৰ? কিহৰ কাৰণত তুমি ইয়ালৈ এই উত্তম বনলৈ আহিছা?”
Verse 6
अशोकसुंदर्युवाच । शिवस्यापि सुपुण्यस्य सुताहं शृणु सांप्रतम् । स्वसाहं कार्तिकेयस्य जननी गोत्रजापि मे
অশোকসুন্দৰী ক’লে—“এতিয়া শুনা, মই অতি পুণ্যৱান শিৱৰ কন্যা। মই কাৰ্ত্তিকেয়ৰ ভগ্নীও; আৰু তেওঁৰ জননীও মোৰেই গোত্ৰৰ।”
Verse 7
बालभावेन संप्राप्ता लीलया नंदनं वनम् । भवान्कोहि किमर्थं तु मामेवं परिपृच्छति
শিশুসুলভ ভাৱে মই লীলাৰে নন্দন বনত আহিলোঁ। কিন্তু তুমি কোন, আৰু কিহেতু মোক এইদৰে সুধিছা?
Verse 8
हुंड उवाच । विप्रचित्तेः सुतश्चाहं गुणलक्षणसंयुतः । हुंडेति नाम्ना विख्यातो बलवीर्यमदोद्धतः
হুণ্ড ক’লে: মই বিপ্ৰচিত্তিৰ পুত্ৰ, গুণ-লক্ষণেৰে সংযুক্ত। ‘হুণ্ড’ নামে খ্যাত, বল আৰু বীৰ্যৰ গৰ্বে উন্মত্ত।
Verse 9
दैत्यानामप्यहं श्रेष्ठो मत्समो नास्ति राक्षसः । देवेषु मर्त्यलोकेषु तपसा यशसा कुले
দৈত্যসকলৰ মাজতো মই শ্ৰেষ্ঠ; ৰাক্ষসসকলৰ মাজত মোৰ সমান কোনো নাই। দেৱলোক আৰু মৰ্ত্যলোকত তপস্যা, যশ আৰু কুল-মৰ্যাদাৰে মই উৎকৃষ্ট।
Verse 10
अन्येषु नागलोकेषु धनभोगैर्वरानने । दर्शनात्ते विशालाक्षि हतः कंदर्पमार्गणैः
হে সুশ্ৰীমুখী, অন্য নাগলোকত ধন-ভোগ আছে; কিন্তু হে বিশালনয়নী, তোমাক দেখা মাত্ৰেই কামদেৱৰ শৰবাণে মই আহত হ’লোঁ।
Verse 11
शरणं ते ह्यहं प्राप्तः प्रसादसुमुखी भव । भव स्ववल्लभा भार्या मम प्राणसमा प्रिया
মই নিশ্চয় তোমাৰ শৰণ লৈছোঁ—কৃপা কৰি প্ৰসন্নমুখী হোৱা। মোৰ প্ৰাণসম প্ৰিয়া, মোৰ প্ৰিয়তমা পত্নী হোৱা।
Verse 12
अशोकसुंदर्युवाच । श्रूयतामभिधास्यामि सर्वसंबंधकारणम् । भवितव्या सुजातस्य लोके स्त्री पुरुषस्य हि
অশোকসুন্দৰীয়ে ক’লে: “শুনা, মই সকলো সম্পৰ্ক গঢ়ি তোলাৰ কাৰণ ক’ম। এই লোকত সুজাত পুৰুষৰ বাবে নিশ্চয়েই পত্নী নিয়তিৰ দ্বাৰা নিৰ্ধাৰিত থাকে।”
Verse 13
भवितव्यस्तथा भर्ता स्त्रिया यः सदृशो गुणैः । संसारे लोकमार्गोयं शृणु हुंड यथाविधि
তেনেদৰে স্ত্ৰীৰ বাবে স্বামী সেইজনেই নিয়ত, যি গুণত তাইৰ সদৃশ আৰু যোগ্য সঙ্গী। এইয়াই সংসাৰৰ লোকমাৰ্গ; হুণ্ড, বিধিমতে শুনা।
Verse 14
अस्त्येव कारणं चात्र यथा तेन भवाम्यहम् । सुभार्या दैत्यराजेंद्र शृणुष्व यतमानसः
ইয়াত নিশ্চয়েই এক কাৰণ আছে, যাৰ দ্বাৰা মই আজিৰ দৰে হৈছোঁ। হে দৈত্যৰাজসকলৰ ইন্দ্ৰ, একাগ্ৰচিত্তে শুনা, হে সুভাৰ্যা।
Verse 15
वृक्षराजादहं जाता यदा काले महामते । शंभोर्भावं सुसंगृह्य पार्वत्या कल्पिता ह्यहम्
হে মহামতে, যথাসময়ে মই বৃক্ষৰাজৰ পৰা জন্মিলোঁ। আৰু শম্ভুৰ ভাব সুভাৱে গ্ৰহণ কৰি, পাৰ্বতীয়ে মোক গঢ়ি তুলিলে।
Verse 16
देवस्यानुमते देव्या सृष्टो भर्ता ममैव हि । सोमवंशे महाप्राज्ञः स धर्मात्मा भविष्यति
দেৱৰ অনুমতিত দেৱীয়ে মোৰ বাবে স্বামী সৃষ্টি কৰিছে। তেওঁ সোমবংশত উদ্ভৱ হ’ব—মহাপ্ৰাজ্ঞ আৰু ধৰ্মাত্মা স্বভাৱৰ।
Verse 17
जिष्णुर्जिष्णुसमो वीर्ये तेजसा पावकोपमः । सर्वज्ञः सत्यसंधश्च त्यागे वैश्रवणोपमः
সেইজন বিজয়ী; বীৰ্যত জিষ্ণু (ইন্দ্ৰ)ৰ সমান। তেজত অগ্নিৰ দৰে দীপ্তিমান। তেওঁ সর্বজ্ঞ, সত্য-সংকল্পত অচল, আৰু দানত বৈশ্ৰৱণ (কুবেৰ)ৰ তুল্য।
Verse 18
यज्वा दानपतिः सोपि रूपेण मन्मथोपमः । नहुषोनाम धर्मात्मा गुणशील महानिधिः
সেও যজ্ঞকাৰী আৰু দানৰ অধিপতি আছিল; ৰূপত মন্মথ (কামদেৱ)ৰ সমান। নহুষা নামে সেই ধৰ্মাত্মা গুণ-শীলত সমৃদ্ধ আৰু পুণ্য-সম্পদৰ মহান নিধি আছিল।
Verse 19
देव्या देवेन मे दत्तःख्यातोभर्ताभविष्यति । तस्मात्सर्वगुणोपेतं पुत्रमाप्स्यामि सुंदरम्
দেৱী আৰু দেৱে মোক যি প্ৰসিদ্ধ স্বামী দান কৰিছে, তেওঁ নিশ্চয়েই মোৰ ভৰ্তা হ’ব। সেয়ে মই সকলো গুণে বিভূষিত এক সুন্দৰ পুত্ৰ লাভ কৰিম।
Verse 20
इंद्रोपेंद्र समं लोके ययातिं जनवल्लभम् । लप्स्याम्यहं रणे धीरं तस्माच्छंभोः प्रसादतः
শম্ভুৰ কৃপাৰে মই ৰণত ধীৰ বীৰ—জনপ্ৰিয় যযাতি—লাভ কৰিম, যি এই জগতত ইন্দ্ৰ আৰু উপেন্দ্ৰৰ সমান হ’ব।
Verse 21
अहं पतिव्रता वीर परभार्या विशेषतः । अतस्त्वं सर्वथा हुंड त्यज भ्रांतिमितो व्रज
হে বীৰ, মই পতিব্ৰতা; বিশেষকৈ মই আন পুৰুষৰ বিধিসম্মত পত্নী। সেয়ে, হে হুণ্ড, এই ভ্ৰম সম্পূৰ্ণ ত্যাগ কৰি ইয়াৰ পৰা আঁতৰি যা।
Verse 22
प्रहस्यैव वचो ब्रूते अशोकसुंदरीं प्रति । हुंड उवाच । नैव युक्तं त्वया प्रोक्तं देव्या देवेन चैव हि
হাঁহি মাৰি তেওঁ অশোকসুন্দৰীৰ প্ৰতি এই বাক্য ক’লে। হুণ্ড ক’লে: “তুমি যি কৈছা সেয়া একেবাৰে যুক্তিসংগত নহয়; দেৱী আৰু দেৱে কোৱা কথাও তেনেকুৱাই।”
Verse 23
नहुषोनाम धर्मात्मा सोमवंशे भविष्यति । भवती वयसा श्रेष्ठा कनिष्ठो न स युज्यते
সোমবংশত নহুষা নামৰ এজন ধৰ্মাত্মা উদ্ভৱ হ’ব। কিন্তু তুমি বয়সত জ্যেষ্ঠা; সি কনিষ্ঠ হোৱাত তোমাৰ সৈতে সংযোগ (বিবাহ) উপযুক্ত নহয়।”
Verse 24
कनिष्ठा स्त्री प्रशस्ता तु पुरुषो न प्रशस्यते । कदा स पुरुषो भद्रे तव भर्ता भविष्यति
কনিষ্ঠা নাৰী প্ৰশংসিত হয়, কিন্তু কনিষ্ঠ পুৰুষ প্ৰশংসিত নহয়। হে ভদ্ৰে, সেই পুৰুষ কেতিয়া তোমাৰ স্বামী হ’ব?”
Verse 25
तारुण्यं यौवनं चापि नाशमेवं प्रयास्यति । यौवनस्य बलेनापि रूपवत्यः सदा स्त्रियः
তাৰুণ্য আৰু যৌৱনো এইদৰে ক্ষয়লৈ গতি কৰে। যৌৱনৰ বল থাকিলেও ৰূপৱতী নাৰীসকল সদায় একে ৰূপে নাথাকে।”
Verse 26
पुरुषाणां वल्लभत्वं प्रयांति वरवर्णिनि । तारुण्यं हि महामूलं युवतीनां वरानने
হে সুন্দৰ বৰ্ণিনী, নাৰীসকল পুৰুষৰ প্ৰিয় হৈ উঠে; কিয়নো হে সুন্দৰাননে, যৌৱনেই যুৱতীৰ মহামূল (প্ৰধান কাৰণ)।”
Verse 27
तस्या धारेण भुंजंति भोगान्कामान्मनोनुगान् । कदा सोभ्येष्यते भद्रे आयोः पुत्रः शृणुष्व मे
তাইৰ আশ্ৰয়ত তেওঁলোকে মনৰ অনুগামী কামনা-ভোগৰ সুখ ভোগ কৰে। “হে ভদ্ৰে, আয়ুৰ পুত্ৰ কেতিয়া উভতি আহিব? মোৰ কথা শুনা।”
Verse 28
यौवनं वर्ततेऽद्यैव वृथा चैव भविष्यति । गर्भत्वं च शिशुत्वं च कौमारं च निशामय
যৌৱন আজি মাত্ৰ আছে; সোনকালে ই বৃথা হৈ লুপ্ত হ’ব। গৰ্ভাৱস্থা, শিশুত্ব আৰু কৌমাৰ্য্য অৱস্থাও মনত ধৰি চোৱা।
Verse 29
कदासौ यौवनोपेतस्तव योग्यो भविष्यति । यौवनस्य प्रभावेन पिबस्व मधुमाधवीम्
সেইজন কেতিয়া যৌৱনেৰে সমন্বিত হৈ তোমাৰ যোগ্য বৰ হ’ব? যৌৱনৰ প্ৰভাৱত এই মধুৰ মাধৱী (মধুৰস) পান কৰা।
Verse 30
मया सह विशालाक्षि रमस्व त्वं सुखेन वै । हुंडस्य वचनं श्रुत्वा शिवस्य तनया पुनः
“হে বিশালনয়না, মোৰ সৈতে সুখেৰে ৰমণ কৰা।” হুণ্ডাৰ বাক্য শুনি, শিৱৰ কন্যাই পুনৰ উত্তৰ দিলে।
Verse 31
उवाच दानवेंद्रं तं साध्वसेन समन्विता । अष्टाविंशतिके प्राप्ते द्वापराख्ये युगे तदा
সাধ্বসেনাৰ সৈতে সমন্বিতা হৈ, তাই দানৱসকলৰ সেই অধিপতিক ক’লে—যেতিয়া অষ্টাবিংশ দ্বাপৰ নামক যুগ উপস্থিত হৈছিল।
Verse 32
शेषावतारो धर्मात्मा वसुदेवसुतो बलः । रेवतस्य सुतां दिव्यां भार्यां स च करिष्यति
শেষৰ অৱতাৰ, ধৰ্মাত্মা বসুদেৱ-সুত বল, ৰেৱতৰ দিৱ্য কন্যাক পত্নীৰূপে গ্ৰহণ কৰিব।
Verse 33
सापि जाता महाभाग कृताख्ये हि युगोत्तमे । युगत्रयप्रमाणेन सा हि ज्येष्ठा बलादपि
হে মহাভাগ! সেয়ো কৃত নামে সৰ্বোত্তম যুগত জন্ম লৈছিল; তিন যুগৰ পৰিমাপে সেয়ে বলতকৈও জ্যেষ্ঠ, আৰু স্বভাৱগত বলেও অগ্ৰগণ্য।
Verse 34
बलस्य सा प्रिया जाता रेवती प्राणसंमिता । भविष्यद्वापरे प्राप्त इह सा तु भविष्यति
সেয়ে বলৰ প্ৰিয়া হ’ল—ৰেৱতী, প্ৰাণসমান প্ৰিয়। ভবিষ্য দ্বাপৰ যুগত প্ৰাপ্ত হৈ, ইয়াত নিশ্চয়েই সঙ্গিনী হ’ব।
Verse 35
मायावती पुरा जाता गंधर्वतनया वरा । अपहृत्य नियम्यैव शंबरो दानवोत्तमः
পূৰ্বকালত মায়াৱতী জন্ম লৈছিল—গন্ধৰ্বসকলৰ উত্তম কন্যা। দানৱশ্ৰেষ্ঠ শম্বৰাই তাইক অপহৰণ কৰি নিজৰ বশত ৰাখিলে।
Verse 36
तस्या भर्ता समाख्यातो माधवस्य सुतो बली । प्रद्युम्नो नाम वीरेशो यादवेश्वरनंदनः
তাইৰ স্বামী প্ৰসিদ্ধ আছিল—মাধৱৰ বলৱান পুত্ৰ, প্ৰদ্যুম্ন নামে বীৰেশ্বৰ, যাদৱাধিপতিৰ প্ৰিয় নন্দন।
Verse 37
तस्मिन्युगे भविष्येत भाव्यं दृष्टं पुरातनैः । व्यासादिभिर्महाभागैर्ज्ञानवद्भिर्महात्मभिः
সেই যুগত যি ভৱিতব্য, সেয়া নিশ্চয় ঘটিব—পুৰাতন মহাজনে আগতেই যি দেখিছিল; ব্যাস আদি মহাভাগ ঋষিসকল, জ্ঞানৱান আৰু মহাত্মাসকলৰ দ্বাৰা।
Verse 38
एवं हि दृश्यते दैत्य वाक्यं देव्या तदोदितम् । मां प्रति हि जगद्धात्र्या पुत्र्या हिमवतस्तदा
“হে দৈত্য, এইদৰে দেখা যায় যে সেই সময় দেবীয়ে এই বাক্য ক’লে—জগত-মাতা, হিমৱতৰ কন্যাই—তেতিয়া মোক উদ্দেশ কৰি।”
Verse 39
त्वं तु लोभेन कामेन लुब्धो वदसि दुष्कृतम् । किल्बिषेण समाजुष्टं वेदशास्त्रविवर्जितम्
কিন্তু তুমি লোভ আৰু কামনাত অন্ধ হৈ দুষ্কৃতৰ কথা কওঁ—পাপে লিপ্ত, বেদ-শাস্ত্ৰৰ পথৰ পৰা সম্পূৰ্ণ বঞ্চিত।
Verse 40
यद्यस्यदिष्टमेवास्ति शुभं वाप्यशुभं दृढम् । पूर्वकर्मानुसारेण तत्तस्य परिजायते
মানুহৰ যি দৃষ্ট ভাগ্য—শুভ হওক বা অশুভ, দৃঢ়ভাৱে—সেয়া তাৰ পূৰ্বকৰ্মৰ অনুসাৰে তাৰ বাবে জন্মে।
Verse 41
देवानां ब्राह्मणानां च वदने यत्सुभाषितम् । निःसरेद्यदि सत्यं तदन्यथा नैव जायते
দেৱতা আৰু ব্ৰাহ্মণসকলৰ মুখৰ পৰা যি সুভাষিত বাক্য ওলাই—যদি সেয়া সত্য হয় তেন্তে সেয়া ফলিত হয়; নতুবা সেয়া একেবাৰে জন্মেই নলয়।
Verse 42
मद्भाग्यादेवमाज्ञातं नहुषस्यापि तस्य च । समायोगं विचार्यैवं देव्या प्रोक्तं शिवेन च
মোৰ সৌভাগ্যবশত এই কথা এইদৰে বুজা গ’ল—নহুষৰ বিষয়টোও। এই পৰিস্থিতি এনেদৰে বিচাৰ কৰি, দেবীয়ে ক’লে আৰু শিৱেও তেনেকৈ উচ্চাৰণ কৰিলে।
Verse 43
एवं ज्ञात्वा शमं गच्छ त्यज भ्रांतिं मनःस्थिताम् । नैव शक्तो भवान्दैत्य मे मनश्चालितुं ध्रुवम्
এই কথা জানি শান্তি আৰু সংযমলৈ যোৱা; মনত গাঁথি থকা ভ্ৰম ত্যাগ কৰা। হে দৈত্য, তুমি নিশ্চয় মোৰ অচল মনক কঁপাব নোৱাৰা।
Verse 44
पतिव्रता दृढा चित्ते स को मे चालितुं क्षमः । महाशापेन धक्ष्यामि इतो गच्छ महासुर
মই পতিব্ৰতা, চিত্তত দৃঢ়—মোক ক’নে কঁপাব পাৰে? মহাশাপেৰে তোমাক দগ্ধ কৰিম; ইয়াৰ পৰা আঁতৰি যা, হে মহাসুৰ।
Verse 45
एवमाकर्ण्य तद्वाक्यं हुंडो वै दानवो बली । मनसा चिंतयामास कथं भार्या भवेदियम्
সেই বাক্য শুনি, বলৱান দানৱ হুণ্ডোৱে মনে মনে ভাবিলে: “এই নাৰী কেনেকৈ মোৰ পত্নী হ’ব পাৰে?”
Verse 46
विचिंत्य हुंडो मायावी अंतर्धानं समागतः । ततो निष्क्रम्य वेगेन तस्मात्स्थानाद्विहाय ताम् । अन्यस्मिन्दिवसे प्राप्ते मायां कृत्वा तमोमयीम्
বিচাৰ কৰি, মায়াবী হুণ্ডো অন্তৰ্ধান হ’ল। তাৰ পাছত সেই স্থানৰ পৰা বেগেৰে ওলাই গৈ, তাক তাতেই এৰি দিলে। আন এটা দিন আহিলে, সি তমোময়ী মায়া ৰচনা কৰিলে।
Verse 47
दिव्यं मायामयं रूपं कृत्वा नार्यास्तु दानवः । मायया कन्यका रूपो बभूव मम नंदन
দিব্য মায়াময়ী নাৰী-ৰূপ ধৰি সেই দানৱে নিজৰ মায়াবলে, হে মোৰ পুত্ৰ, কন্যাৰ ৰূপ ধাৰণ কৰিলে।
Verse 48
सा कन्यापि वरारोहा मायारूपागमत्ततः । हास्यलीला समायुक्ता यत्रास्ते भवनंदिनी
সেই কন্যাও—সুন্দৰী আৰু সুশ্ৰী—তাৰ পাছত মায়াৰূপ ধৰি, কৌতুক-হাস্যসহ, য’ত ভৱনন্দিনী আছিল তাত গ’ল।
Verse 49
उवाच वाक्यं स्निग्धेव अशोकसुंदरीं प्रति । कासि कस्यासि सुभगे तिष्ठसि त्वं तपोवने
আশোকসুন্দৰীক স্নেহভাৱে ক’লে: “হে সুভাগিনী, তুমি কোন? কাৰ? এই তপোবনত কিয় থাকিছা?”
Verse 50
किमर्थं क्रियते बाले कामशोषणकं तपः । तन्ममाचक्ष्व सुभगे किंनिमित्तं सुदुष्करम्
“হে বালে, কিহৰ বাবে এই তপস্যা—যি কামক শুকুৱাই দিয়ে? হে সুভাগিনী, মোক কোৱা, এই অতি দুৰূহ সাধনা কিহৰ নিমিত্তে?”
Verse 51
तन्निशम्य शुभं वाक्यं दानवेनापि भाषितम् । मायारूपेण छन्नेन साभिलाषेण सत्वरम्
সেই শুভ বাক্য শুনি—যদিও দানৱেই কৈছিল—মায়াৰূপে আৱৃত আৰু কামনাৰে পূৰ্ণ হৈ, সি তৎক্ষণাৎ আগবাঢ়িল।
Verse 52
आत्मसृष्टि सुवृत्तांतं प्रवृत्तं तु यथा पुरा । तपसः कारणं सर्वं समाचष्ट सुदुःखिता
অতি দুঃখিত হৈ তাই নিজৰ আত্ম-সৃষ্টি সম্পৰ্কে পূৰ্ণ বৃত্তান্ত আৰু পূৰ্বতে যিদৰে ই ঘটিছিল সেয়া সকলো বৰ্ণনা কৰিলে; আৰু ক’লে যে এই সকলোৰে মূল কাৰণ তপস্যা (তপস) আছিল।
Verse 53
उपप्लवं तु तस्यापि दानवस्य दुरात्मनः । मायारूपं न जानाति सौहृदात्कथितं तया
কিন্তু সেই দুষ্ট দানৱে আগন্তুক বিপদক মায়াৰূপ বুলি চিনিব নোৱাৰিলে, যদিও স্নেহবশত তাই তাক সেই কথা কৈছিল।
Verse 54
हुंड उवाच । पतिव्रतासि हे देवि साधुव्रतपरायणा । साधुशीलसमाचारा साधुचारा महासती
হুণ্ড ক’লে: “হে দেবী, তুমি পতিব্ৰতা, সাধু-ব্ৰতত সম্পূৰ্ণ নিবেদিতা; উত্তম শীল-স্বভাৱ আৰু শুদ্ধ আচাৰযুক্তা, সৎপথে চলা মহাসতী।”
Verse 55
अहं पतिव्रता भद्रे पतिव्रतपरायणा । तपश्चरामि सुभगे भर्तुरर्थे महासती
হে ভদ্ৰে, মই পতিব্ৰতা, পতিব্ৰত-ব্ৰতত সম্পূৰ্ণ নিবেদিতা; হে সুভাগিনী, স্বামীৰ কল্যাণৰ বাবে মই তপস্যা কৰোঁ, মহাসতী হৈ।
Verse 56
मम भर्ता हतस्तेन हुंडेनापि दुरात्मना । तस्य नाशाय वै घोरं तपस्यामि महत्तपः
মোৰ স্বামীক সেই দুষ্ট হুণ্ডে বধ কৰিলে। তাৰ বিনাশৰ বাবে মই ভয়ংকৰ আৰু মহৎ তপস্যা পালন কৰিছোঁ।
Verse 57
एहि मे स्वाश्रमे पुण्ये गंगातीरे वसाम्यहम् । अन्यैर्मनोहरैर्वाक्यैरुक्ता प्रत्ययकारकैः
মোৰ নিজৰ পবিত্ৰ আশ্ৰমলৈ আহা; মই গঙ্গাৰ তীৰত বাস কৰোঁ। আন মনোহৰ বাক্যৰেও মোক সম্বোধন কৰা হৈছে—বিশ্বাস আৰু নিশ্চয়তা জগাবলৈ কোৱা বাক্য।
Verse 58
हुंडेन सखिभावेन मोहिता शिवनंदिनी । समाकृष्टा सुवेगेन महामोहेन मोहिता
হুণ্ডাই সখিত্বৰ ছদ্মবেশে শিৱনন্দিনীক মোহিত কৰিলে। সি তীব্ৰ বেগে তেওঁৰ ফালে আকৃষ্ট হ’ল—ভ্ৰমিত, মহামোহত সম্পূৰ্ণকৈ আচ্ছন্ন।
Verse 59
आनीतात्मगृहं दिव्यमनौपम्यं सुशोभनम् । मेरोस्तु शिखरे पुत्र वैडूर्याख्यं पुरोत्तमम्
তেওঁ (তাক) নিজৰ দিৱ্য, অনুপম আৰু অতি শোভন গৃহলৈ আনিলে। হে পুত্ৰ, মেৰু পৰ্বতৰ শিখৰত ‘বৈডূৰ্য’ নামে সৰ্বোত্তম নগৰী আছে।
Verse 60
अस्ति सर्वगुणोपेतं कांचनाख्यं महाशिवम् । तुंगप्रासादसंबाधैः कलशैर्दंडचामरैः
তাত ‘কাঞ্চন’ নামে মহাশিৱৰ এক মহামন্দিৰ আছে, যি সকলো গুণে সমৃদ্ধ। উঁচা প্ৰাসাদেৰে ঘন হৈ আছে আৰু কলশ, দণ্ড আৰু চামৰেৰে সুসজ্জিত।
Verse 61
नानवृक्षसमोपेतैर्वनैर्नीलैर्घनोपमैः । वापीकूपतडागैश्च नदीभिस्तु जलाशयैः
সেই স্থান নানা প্ৰকাৰ গছ-গছনিয়ে ভৰা বনৰে সুশোভিত আছিল—নীলাভ, ঘন মেঘৰ দৰে। লগতে জলাশয়সমূহেৰে: বাপী, কূপ, পুখুৰী, নদী আৰু অন্যান্য পানীৰ আধাৰ।
Verse 62
शोभमानं महारत्नैः प्राकारैर्हेमसंयतैः । सर्वकामसमृद्धार्थं संपूर्णं दानवस्य हि
মহাৰত্নেৰে উজ্জ্বল, সোণেৰে সংযোজিত প্ৰাচীৰেৰে সুশোভিত; সকলো কামনা পূৰণ কৰা সম্পদেৰে পৰিপূৰ্ণ, সকলো দিশে সম্পূৰ্ণ—সেই দানৱৰেই নগৰ।
Verse 63
ददृशे सा पुरं रम्यमशोकसुंदरी तदा । कस्य देवस्य संस्थानं कथयस्व सखे मम
তেতিয়া অশোকসুন্দৰীয়ে মনোমোহা নগৰখন দেখিলে। “কোৱা, হে মোৰ সখা—এই ধাম কোন দেৱতাৰ?”
Verse 64
सोवाच दानवेंद्रस्य दृष्टपूर्वस्य वै त्वया । तस्य स्थानं महाभागे सोऽहं दानवपुंगवः
সিয়ে ক’লে: “হে মহাভাগে, তুমি আগতেই দানৱেন্দ্ৰক দেখিছা। মই সেই দানৱৰ শ্ৰেষ্ঠ, আৰু এইয়েই তেওঁৰ ধাম।”
Verse 65
मया त्वं तु समानीता मायया वरवर्णिनि । तामाभाष्य गृहं नीता शातकौंभं सुशोभनम्
কিন্তু হে সুন্দৰ বৰ্ণিনী, মই তোমাক মোৰ মায়াৰে ইয়ালৈ আনিলোঁ। তাইক সম্বোধন কৰি, সোণেৰে অলংকৃত অতি শোভন গৃহলৈ লৈ গ’লোঁ।
Verse 66
नानावेश्मैः समाजुष्टं कैलासशिखरोपमम् । निवेश्य सुंदरीं तत्र दोलायां कामपीडितः
নানাবিধ প্ৰাসাদেৰে সুশোভিত, কৈলাস-শিখৰৰ সদৃশ সেই নিবাসত; কামত পীড়িত হৈ, সিয়ে সুন্দৰীক তাত দোলাত বহুৱালে।
Verse 67
पुनः स्वरूपी दैत्येंद्रः कामबाणप्रपीडितः । करसंपुटमाबध्य उवाच वचनं तदा
পুনৰ দানৱৰ ইন্দ্ৰ নিজ স্বৰূপলৈ ঘূৰি আহিল; কামদেৱৰ বাণে পীড়িত হৈ হাত জোৰ কৰি তেতিয়া এই বাক্য ক’লে।
Verse 68
यं यं त्वं वांछसे भद्रे तं तं दद्मि न संशयः । भज मां त्वं विशालाक्षि भजंतं कामपीडितम्
হে ভদ্ৰে, তুমি যি যি কামনা কৰা, সেই সেই মই নিশ্চয় দিম। হে বিশালনয়না, মোক ভজ কৰা—মোক, যি কামে পীড়িত, যেন মই তোমাক ভজো।
Verse 69
श्रीदेव्युवाच । नैव चालयितुं शक्तो भवान्मां दानवेश्वरः । मनसापि न वै धार्यं मम मोहं समागतम्
শ্ৰী দেৱী ক’লে: হে দানৱৰ অধিপতি, তুমি মোক একেবাৰে চলাব নোৱাৰা। আৰু মোৰ ওপৰত আহি পৰা মোহ মনৰ দ্বাৰাও ৰোধ কৰিব নোৱাৰি।
Verse 70
भवादृशैर्महापापैर्देवैर्वा दानवाधमैः । दुष्प्राप्याहं न संदेहो मा वदस्व पुनः पुनः
তোমাৰ দৰে মহাপাপীসকলৰ দ্বাৰা—দেৱতাসকলৰ দ্বাৰাও বা দানৱৰ অধমসকলৰ দ্বাৰা—মই লাভ কৰা অতি দুৰ্লভ, সন্দেহ নাই। এই কথা বাৰে বাৰে নক’বা।
Verse 71
स्कंदानुजा सा तपसाभियुक्ता जाज्वल्यमाना महता रुषा च । संहर्तुकामा परि दानवं तं कालस्य जिह्वेव यथा स्फुरंती
স্কন্দৰ অনুজা, তপস্যাৰে সংযমিত, মহা ক্ৰোধে জাজ্বল্যমান হৈ উঠিল। সেই দানৱক সংহাৰ কৰিব খুজি, সি তাৰ চাৰিওফালে ঢৌৰ দৰে উঠি আহিল—যেন কালৰ জিভা নিজেই স্ফুৰিত।
Verse 72
पुनरुवाच सा देवी तमेवं दानवाधमम् । उग्रं कर्म कृतं पाप चात्मनाशनहेतवे
তেতিয়া সেই দেৱীয়ে সেই অধম দানৱক পুনৰ ক’লে: “তুমি এনে এক ঘোৰ পাপ কৰ্ম কৰিছা, যি তোমাৰ নিজৰ বিনাশৰ কাৰণ হ’ব।”
Verse 73
आत्मवंशस्य नाशाय स्वजनस्यास्य वै त्वया । दीप्ता स्वगृहमानीता सुशिखा कृष्णवर्त्मनः
তোমাৰ নিজৰ বংশ আৰু স্বজনৰ বিনাশৰ বাবে, তুমি সঁচাকৈয়ে তোমাৰ ঘৰলৈ এক প্ৰজ্বলিত অগ্নি কঢ়িয়াই আনিছা যি অন্ধকাৰ পথ অনুসৰণ কৰে।
Verse 74
यथाऽशुभः कूटपक्षी सर्वशोकैः समुद्गतः । गृहं तु विशते यस्य तस्य नाशं प्रयच्छति
যেনেকৈ এক অশুভ চৰাই, সকলো ধৰণৰ দুখেৰে জৰ্জৰিত হৈ, কাৰোবাৰ ঘৰত প্ৰৱেশ কৰে আৰু সেই ব্যক্তিজনৰ বিনাশ মাতি আনে।
Verse 75
स्वजनस्य च सर्वस्य सधनस्य कुलस्य च । स द्विजो नाशमिच्छेत विशत्येव यदा गृहम्
যেতিয়া সেই দ্বিজই ঘৰত প্ৰৱেশ কৰে, তেওঁ নিজৰ মানুহ, ঘৰৰ সম্পদ বা বংশৰ বিনাশ কামনা কৰা উচিত নহয়।
Verse 76
तथा तेहं गृहं प्राप्ता तव नाशं समीहती । पुत्राणां धनधान्यस्य तव वंशस्य सांप्रतम्
তেনেদৰেই, তোমাৰ ঘৰলৈ আহি, মই এতিয়া তোমাৰ পুত্ৰসকলৰ, তোমাৰ ধন আৰু শস্যৰ, আৰু তোমাৰ বংশৰ বিনাশ বিচাৰিছো।
Verse 77
जीवं कुलं धनं धान्यं पुत्रपौत्रादिकं तव । सर्वं ते नाशयित्वाहं यास्यामि च न संशयः
তোমাৰ জীৱন, বংশ, ধন-সম্পদ, ধান্য আৰু পুত্ৰ-পৌত্ৰ আদি—সকলোকে মই বিনাশ কৰি দিম; তাৰ পাছত নিঃসন্দেহে মই গুচি যাম।
Verse 78
यथा त्वयाहमानीता चरंती परमं तपः । पतिकामा प्रवांच्छंती नहुषं चायुनंदनम्
যেনেকৈ তুমি মোক পৰম তপস্যা কৰি থাকোঁতে লৈ আহিছিলা, তেনেকৈয়ে স্বামীকামনাৰে, তেওঁক বিচাৰি, মই আয়ুৰ পুত্ৰ নহুষক সন্ধান কৰিবলৈ গ’লোঁ।
Verse 79
तथा त्वां मम भर्ता च नाशयिष्यति दानव । मन्निमित्तौपायोऽयं दृष्टो देवेन वै पुरा
তেনেকৈয়ে, হে দানৱ, মোৰ স্বামীয়ে তোমাক বিনাশ কৰিব। মোৰ নিমিত্তে এই উপায় দেৱতাই বহু আগতেই আগতীয়াকৈ দেখিছিল।
Verse 80
सत्येयं लौकिकी गाथा यां गायंति विदो जनाः । प्रत्यक्षं दृश्यते लोके न विंदंति कुबुद्धयः
এই লৌকিক গাথা সত্য, যাক বিদ্বান লোকে গায়: জগতত যি প্ৰত্যক্ষ দেখা যায়, তাক কুবুদ্ধিসকল চিনিব নোৱাৰে।
Verse 81
येन यत्र प्रभोक्तव्यं यस्माद्दुःखसुखादिकम् । स एव भुंजते तत्र तस्मादेव न संशयः
যাৰ য’ত, যি কাৰণত দুখ-সুখ আদি ভোগ কৰিবলগীয়া, সেয়েই তাত সেইবোৰ ভোগ কৰে—ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই।
Verse 82
कर्मणोस्य फलं भुंक्ष्व स्वकीयस्य महीतले । यास्यसे निरयस्थानं परदाराभिमर्शनात्
নিজ কৰ্মৰ ফল এই পৃথিৱীত ভোগ কৰা; কিন্তু পৰস্ত্ৰী স্পৰ্শ-অপমান কৰাৰ বাবে তই নৰকৰ আবাসলৈ যাবি।
Verse 83
सुतीक्ष्णं हि सुधारं तु सुखड्गं च विघट्टति । अंगुल्यग्रेण कोपाय तथा मां विद्धि सांप्रतम्
অতি তীক্ষ্ণ, ভালদৰে শান দিয়া তৰোৱালৰ ধাৰো আঘাত দি পৰীক্ষা কৰা হয়; তেনেদৰে ক্ৰোধত আঙুলিৰ আগচুকাৰে মোক এতিয়া উসকাই দিয়া হৈছে—এই কথা জান।
Verse 84
सिंहस्य संमुखं गत्वा क्रुद्धस्य गर्जितस्य च । को लुनाति मुखात्केशान्साहसाकारसंयुतः
ক্ৰুদ্ধ আৰু গর্জন কৰা সিংহৰ সন্মুখলৈ গৈ কোনে দুঃসাহস কৰি তাৰ মুখৰ পৰা চুলি টানি ল’ব?
Verse 85
सत्याचारां दमोपेतां नियतां तपसि स्थिताम् । निधनं चेच्छते यो वै स वै मां भोक्तुमिच्छति
যি সত্যাচাৰত স্থিত, দমন-সংযমে সমৃদ্ধ, নিয়মিত আৰু তপস্যাত অটল হৈ মৃত্যুকেই বিচাৰে—সেইজনেই, হে ভদ্ৰ, মোক ভোগ কৰিবলৈ ইচ্ছা কৰে।
Verse 86
समणिं कृष्णसर्पस्य जीवमानस्य सांप्रतम् । गृहीतुमिच्छते सो हि यथा कालेन प्रेषितः
এতিয়া সি জীৱিত ক’লা সাপৰ মণি ধৰিবলৈ বিচাৰে—যেন কালে (মৃত্যুৱে) নিজে তাক পঠাইছে।
Verse 87
भवांस्तु प्रेषितो मूढ कालेन कालमोहितः । तदा ते ईदृशी जाता कुमतिः किं नपश्यसि
হে মূঢ়! তুমিকালেই পঠাইছে, আৰু কালে মোহিত হৈ পৰিছা। সেইবাবেই তোমাৰ ভিতৰত এনে কুমতি জন্মিছে—তুমি কিয় নেদেখা?
Verse 88
ऋते तु आयुपुत्रेण समालोकयते हि कः । अन्यो हि निधनं याति ममरूपावलोकनात्
কিন্তু আয়ুৰ পুত্ৰৰ বাহিৰে মোক সঁচাকৈ কোনে চাব পাৰে? আন যিকোনো জনে মোৰ ৰূপ দেখা মাত্ৰেই মৃত্যুলৈ গতি কৰে।
Verse 89
एवमाभाषयित्वा तं गंगातीरं गता सती । सशोका दुःखसंविग्ना नियतानि यमान्विता
এনেদৰে তাক ক’লে সতি নাৰী গঙ্গাৰ তীৰলৈ গ’ল। তাই শোকাকুল, দুখে ব্যাকুল, আৰু যম-নিয়মত দৃঢ়ভাৱে নিবদ্ধ আছিল।
Verse 90
पूर्वमाचरितं घोरं पतिकामनया तपः । तव नाशार्थमिच्छंती चरिष्ये दारुणं पुनः
আগতে পতি লাভৰ কামনাৰে মই ভয়ংকৰ তপস্যা কৰিছিলোঁ। এতিয়া তোমাৰ বিনাশ কামনা কৰি মই পুনৰ দাৰুণ তপস্যা আচৰিম।
Verse 91
यदा त्वां निहतं दुष्टं नहुषेण महात्मना । निशितैर्वज्रसंकाशैर्बाणैराशीविषोपमैः
যেতিয়া তোমাক, হে দুষ্ট, মহাত্মা নহুষে নিধন কৰিলে—তীক্ষ্ণ, বজ্ৰসদৃশ, আৰু বিষধৰ সাপৰ দৰে বাণেৰে—
Verse 92
रणे निपतितं पाप मुक्तकेशं सलोहितम् । गतासुं च प्रपश्यामि तदा यास्याम्यहं पतिम्
হে পাপিনী! যদি মই মোৰ স্বামীক ৰণত পতিত দেখোঁ—চুলি এলোমেলো, ৰক্তে লথপথ আৰু নিস্প্ৰাণ—তেন্তে মইও মোৰ প্ৰভু-স্বামীৰ ওচৰলৈ গ’ম।
Verse 93
एवं सुनियमं कृत्वा गंगातीरमनुत्तमम् । संस्थिता हुंडनाशाय निश्चला शिवनंदिनी
এইদৰে কঠোৰ নিয়ম গ্ৰহণ কৰি, শিৱনন্দিনী নিশ্চলা গঙ্গাৰ অনুত্তম তীৰত অচলভাৱে স্থিৰ হ’ল, হুণ্ডসকলক বিনাশ কৰাৰ সংকল্পে।
Verse 94
वह्नेर्यथादीप्तिमती शिखोज्ज्वला तेजोभियुक्ता प्रदहेत्सुलोकान् । क्रोधेन दीप्ता विबुधेशपुत्री गंगातटे दुश्चरमाचरत्तपः
যেনেকৈ অগ্নিৰ দীপ্ত শিখা তেজে-তাপে ভৰপূৰ হৈ সমগ্ৰ লোকসমূহকো দগ্ধ কৰিব পাৰে; তেনেকৈ ক্ৰোধে প্ৰজ্বলিত দেবাধিপতিৰ কন্যাই গঙ্গাতীৰত অতি দুৰাচৰ তপস্যা আচৰিলে।
Verse 95
कुंजल उवाच । एवमुक्ता महाभाग शिवस्य तनया गता । गंगांभसि ततः स्नात्वा स्वपुरे कांचनाह्वये
কুঞ্জলে ক’লে: এইদৰে কোৱা হ’লে, শিৱৰ মহাভাগ কন্যা গ’ল। তাৰ পিছত গঙ্গাৰ জলে স্নান কৰি, কাঁচনা নামে নিজৰ নগৰলৈ গ’ল।
Verse 96
तपश्चचार तन्वंगी हुंडस्य वधहेतवे । अशोकसुंदरी बाला सत्येन च समन्विता
তন্বঙ্গী কুমাৰী অশোকসুন্দৰীয়ে হুণ্ডক বধ কৰাৰ উদ্দেশ্যে তপস্যা কৰিলে; আৰু সি সত্যনিষ্ঠাৰে সমন্বিত আছিল।
Verse 97
हुंडोपि दुःखितोभूतः शापदग्धेन चेतसा । चिंतयामास संतप्त अतीव वचनानलैः
হুণ্ডাও দুখিত হ’ল; শাপদগ্ধ চিত্তে কঠোৰ বাক্যৰ অগ্নিয়ে অতিশয় দগ্ধ কৰি তাক গভীৰ চিন্তাত নিমগ্ন কৰিলে।
Verse 98
समाहूय अमात्यं तं कंपनाख्यमथाब्रवीत् । समाचष्ट स वृत्तांतं तस्याः शापोद्भवं महत्
তাৰ পাছত তেওঁ ‘কাম্পন’ নামৰ সেই অমাত্যক মাতি ক’লে আৰু তাইৰ শাপৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা মহৎ পৰিণামসহ সমগ্ৰ বৃত্তান্ত বৰ্ণনা কৰিলে।
Verse 99
शप्तोस्म्यशोकसुंदर्या शिवस्यापि सुकन्यया । नहुषस्यापि मे भर्त्तुस्त्वं तु हस्तान्मरिष्यसि
“মই শিৱৰ সুকন্যা, সদ্গুণী অশোকসুন্দৰীৰ শাপে শপ্ত। আৰু তুমি মোৰ স্বামী নহুষৰ হাতত নিশ্চয় মৃত্যুবৰণ কৰিবা।”
Verse 100
नैव जातस्त्वसौ गर्भ आयोर्भार्या च गुर्विणी । यथा सत्याद्व्यलीकस्तु तस्याः शापस्तथा कुरु
সেই গৰ্ভ একেবাৰে জন্মাই নাই, আৰু আয়ুৰ পত্নীও গৰ্ভৱতী নহয়। সেয়ে মই যিদৰে নিৰ্ভ্ৰান্ত সত্য ক’লোঁ, তেনেদৰে তাইৰ শাপ ফলিত হওক।
Verse 101
कंपन उवाच । अपहृत्य प्रियां तस्य आयोश्चापि समानय । अनेनापि प्रकारेण तव शत्रुर्न जायते
কাম্পনে ক’লে: “তাৰ প্ৰিয়াক অপহৰণ কৰি, আয়ুকো আনি দে। এই উপায়েৰেো তোমাৰ শত্রু জন্ম নল’ব।”
Verse 102
नो वा प्रपातयस्व त्वं गर्भं तस्याः प्रभीषणैः । अनेनापि प्रकारेण तव शत्रुर्न जायते
নচেৎ ভয়ংকৰ ধমকিৰে তাইৰ গৰ্ভপাত ঘটাব নালাগে; এইদৰে কৰিলেও তোমাৰ কোনো শত্ৰু জন্ম নল’ব।
Verse 103
इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने गुरुतीर्थमाहात्म्ये च्यवनचरित्रे त्र्यधिकशततमोऽध्यायः
এইদৰে শ্ৰী পদ্মপুৰাণৰ ভূমিখণ্ডত—ৱেনোপাখ্যানত, গুৰুতীৰ্থ-মাহাত্ম্য অংশত, আৰু চ্যৱন-চৰিত্ৰৰ অন্তৰ্গত—একশ তৃতীয় অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল।
Verse 104
एवं संमंत्र्य तेनापि कंपनेन स दानवः । अभूत्स उद्यमोपेतो नहुषस्य प्रणाशने
এইদৰে পৰামৰ্শ কৰি, আৰু সেই কঁপনিৰ দ্বাৰাও প্ৰেৰিত হৈ, সেই দানৱ নহুষৰ বিনাশ সাধিবলৈ দৃঢ়সংকল্প হৈ উদ্যোগত লাগিল।
Verse 105
विष्णुरुवाच । एलपुत्रो महाभाग आयुर्नाम क्षितीश्वरः । सार्वभौमः स धर्मात्मा सत्यव्रतपरायणः
বিষ্ণুৱে ক’লে: এলাৰ পুত্ৰ, মহাভাগ্যবান, আয়ু নামৰ এজন ক্ষিতীশ্বৰ আছিল; তেওঁ আছিল সার্বভৌম সম্ৰাট, ধৰ্মাত্মা আৰু সত্যব্ৰতত নিবেদিত।
Verse 106
इंद्रोपेंद्रसमो राजा तपसा यशसा बलैः । दानयज्ञैः सुपुण्यैश्च सत्येन नियमेन च
সেই ৰজা তপস্যা, যশ আৰু বলত ইন্দ্ৰ-উপেন্দ্ৰসম আছিল; পুণ্যময় দান-যজ্ঞে, আৰু সত্যতা তথা নিয়ম-সংযমে তেওঁ সমৃদ্ধ আছিল।
Verse 107
एकच्छत्रेण वै राज्यं चक्रे भूपतिसत्तमः । पृथिव्यां सर्वधर्मज्ञः सोमवंशस्य भूषणम्
সেই শ্ৰেষ্ঠ নৃপতিয়ে এক ছত্ৰৰ অধীনত সমগ্ৰ ৰাজ্য স্থাপন কৰিলে; পৃথিৱীত তেওঁ সকলো ধৰ্মৰ জ্ঞানী, সোমবংশৰ ভূষণ আছিল।
Verse 108
पुत्रं न विंदते राजा तेन दुःखी व्यजायत । चिंतयामास धर्मात्मा कथं मे जायते सुतः
ৰাজাই পুত্ৰ নাপালে, সেই কাৰণে তেওঁ দুখী হ’ল। সেই ধৰ্মাত্মাই চিন্তা কৰিলে: “মোৰ পুত্ৰ কেনেকৈ জন্মিব?”
Verse 109
इति चिंतां समापेदे आयुश्च पृथिवीपतिः । पुत्रार्थं परमं यत्नमकरोत्सुसमाहितः
এইদৰে পৃথিৱীপতি আয়ু ৰজাই চিন্তাত নিমগ্ন হ’ল; আৰু সম্পূৰ্ণ সংযমেৰে পুত্ৰলাভৰ বাবে সৰ্বোচ্চ প্ৰয়াস কৰিলে।
Verse 110
अत्रिपुत्रो महात्मा वै दत्तात्रेयो महामुनिः । क्रीडमानः स्त्रिया सार्द्धं मदिरारुणलोचनः
অত্ৰিৰ পুত্ৰ মহাত্মা মহামুনি দত্তাত্ৰেয় এক নাৰীৰ সৈতে ক্ৰীড়া কৰি আছিল; মদিৰাৰ দৰে তেওঁৰ চকু ৰঙা হৈছিল।
Verse 111
वारुण्या मत्त धर्मात्मा स्त्रीवृंदैश्च समावृतः । अंके युवतिमाधाय सर्वयोषिद्वरां शुभाम्
ৱাৰুণীৰ নেশাত মত্ত সেই ধৰ্মাত্মা নাৰীসমূহৰ দলেৰে আৱৃত আছিল; আৰু সকলো যুৱতীৰ মাজত শ্ৰেষ্ঠ, শুভ কন্যাক কোলাত বহুৱাই ধৰি আছিল।
Verse 112
गायते नृत्यते विप्रः सुरां च पिबते भृशम् । विना यज्ञोपवीतेन महायोगीश्वरोत्तमः
বিপ্ৰে গায় আৰু নাচে, আৰু সুৰা অতিৰিক্তভাৱে পান কৰে; তথাপি যজ্ঞোপৱীত (জনেৱ) নথাকিলেও তেওঁ মহাযোগীসকলৰ মাজত পৰম যোগীশ্বৰ বুলি কোৱা হয়।
Verse 113
पुष्पमालाभिर्दिव्याभिर्मुक्ताहारपरिच्छदैः । चंदनागुरुदिग्धांगो राजमानो मुनीश्वरः
দিব্য পুষ্পমালাৰে, মুক্তাহাৰ আৰু অলংকাৰৰে সজ্জিত, চন্দন আৰু আগৰু লেপন কৰা দেহেৰে সেই মুনীশ্বৰ দীপ্তিময় হৈ উজ্জ্বল আছিল।
Verse 114
तस्याश्रमं नृपो गत्वा तं दृष्ट्वा द्विजसत्तमम् । प्रणाममकरोन्मूर्ध्ना दण्डवत्सुसमाहितः
ৰাজা তেওঁৰ আশ্ৰমলৈ গৈ, সেই শ্ৰেষ্ঠ দ্বিজক দেখি, মন একাগ্ৰ কৰি মূৰ নোৱাই দণ্ডৱৎ প্ৰণাম কৰিলে।
Verse 115
अत्रिपुत्रः स धर्मात्मा समालोक्य नृपोत्तमम् । आगतं पुरतो भक्त्या अथ ध्यानं समास्थितः
অত্ৰিৰ পুত্ৰ সেই ধৰ্মাত্মাই, ভক্তিভাৱে আগত হোৱা শ্ৰেষ্ঠ ৰজাক দেখি, তেতিয়া ধ্যানত স্থিৰভাৱে উপবিষ্ট হ’ল।
Verse 116
एवं वर्षशतं प्राप्तं तस्य भूपस्य सत्तम । निश्चलं शांतिमापन्नं मानसं भक्तितत्परम्
এইদৰে সেই উত্তম ৰজাৰ শতবছৰ পাৰ হ’ল; তেওঁৰ মন অচল হৈ শান্তি লাভ কৰিলে আৰু ভক্তিত সম্পূৰ্ণ নিমগ্ন থাকিল।
Verse 117
समाहूय उवाचेदं किमर्थं क्लिश्यसे नृप । ब्रह्माचारेण हीनोस्मि ब्रह्मत्वं नास्ति मे कदा
তাক মাতি আনি তেওঁ ক’লে: “হে নৃপ, তুমি কিয় নিজকে ক্লেশ দিছা? মই ব্ৰহ্মচৰ্যহীন; মোৰ ভিতৰত কেতিয়াও সত্য ব্ৰাহ্মণ্য-ভাব (ব্ৰহ্মত্ব) নাই।”
Verse 118
सुरामांसप्रलुब्धोऽस्मि स्त्रियासक्तः सदैव हि । वरदाने न मे शक्तिरन्यं शुश्रूष ब्राह्मणम्
“মই সুৰা-মাংসৰ লোভত আসক্ত, আৰু সদায় স্ত্ৰী-আসক্ত। বৰ দান কৰাৰ শক্তি মোৰ নাই; আন কোনো ব্ৰাহ্মণৰ সেৱা কৰা।”
Verse 119
आयुरुवाच । भवादृशो महाभाग नास्ति ब्राह्मणसत्तमः । सर्वकामप्रदाता वै त्रैलोक्ये परमेश्वरः
আয়ু ক’লে: “হে মহাভাগ, হে ব্ৰাহ্মণসত্তম, আপোনাৰ দৰে আন কেহ নাই। সত্যই আপুনি ত্ৰিলোকৰ পৰমেশ্বৰ, সকলো কামনা পূৰণকাৰী বৰদাতা।”
Verse 120
अत्रिवंशे महाभाग गोविंदः परमेश्वरः । ब्राह्मणस्य स्वरूपेण भवान्वै गरुडध्वजः
হে মহাভাগ, অত্রিৰ বংশত গোবিন্দ পৰমেশ্বৰ প্ৰকাশ পায়। আৰু আপুনি—গৰুড়ধ্বজ—ব্ৰাহ্মণৰ ৰূপে প্ৰকাশিত।
Verse 121
नमोऽस्तु देवदेवेश नमोऽस्तु परमेश्वर । त्वामहं शरणं प्राप्तः शरणागतवत्सल
দেৱদেৱেশ, আপোনাক নমস্কাৰ; পৰমেশ্বৰ, আপোনাক নমস্কাৰ। হে শৰণাগত-ৱৎসল, মই আপোনাৰ শৰণ লৈছোঁ।
Verse 122
उद्धरस्व हृषीकेश मायां कृत्वा प्रतिष्ठसि । विश्वस्थानां प्रजानां तु विद्वांसं विश्वनायकम्
হে হৃষীকেশ! তোমাৰ মায়া ধৰি তুমি জগতত প্ৰতিষ্ঠিত হৈ আছা; কৃপা কৰি তাক উদ্ধাৰ কৰা। বিশ্বৰ আশ্ৰয়স্থলসমূহত বাস কৰা প্ৰজাসকলৰ সৈতে, বিশ্বনায়ক সেই বিদ্বানজনক ৰক্ষা কৰা।
Verse 123
जानाम्यहं जगन्नाथं भवंतं मधुसूदनम् । मामेव रक्ष गोविंद विश्वरूप नमोस्तु ते
মই তোমাক জগন্নাথ, মধুসূদন বুলি জানো। হে গোবিন্দ, কেৱল মোক ৰক্ষা কৰা; হে বিশ্বৰূপ, তোমাক নমস্কাৰ।
Verse 124
कुंजल उवाच । गते बहुतिथे काले दत्तात्रेयो नृपोत्तमम् । उवाच मत्तरूपेण कुरुष्व वचनं मम
কুঞ্জলে ক’লে: বহু সময় পাৰ হোৱাৰ পাছত, দত্তাত্ৰেয়ই উত্তম ৰজাক মাতাল ৰূপ ধৰি ক’লে—“মোৰ কথা মানা।”
Verse 125
कपाले मे सुरां देहि पाचितं मांसभोजनम् । एवमाकर्ण्य तद्वाक्यं स चायुः पृथिवीपतिः
“মোৰ কপাল-পাত্ৰত সুৰা ঢালি দিয়া, আৰু আহাৰৰ বাবে পকা মাংস দিয়া।” এই কথা শুনি পৃথিৱীৰ অধিপতি ৰজা আয়ু (তদনুসাৰে কৰিলে)।
Verse 126
उत्सुकस्तु कपालेन सुरामाहृत्य वेगवान् । पलं सुपाचितं चैव च्छित्त्वा हस्तेन सत्वरम्
উৎসুক হৈ আৰু তীব্ৰ গতিত, সি কপাল-পাত্ৰত সুৰা আনি দিলে; তাৰ পাছত তৎক্ষণাৎ হাতেৰে ভালদৰে পকা মাংসৰ এটা টুকুৰা কাটি ল’লে।
Verse 127
नृपेंद्रः प्रददौ चापि दत्तात्रेयाय सत्तम । अथ प्रसन्नचेताः स संजातो मुनिपुंगवः
সেই উত্তম নৃপতিয়ে দত্তাত্ৰেয়কোও সেই দান অৰ্পণ কৰিলে। তাৰ পাছত প্ৰসন্নচিত্ত হৈ তেওঁ মুনিসকলৰ মাজত অগ্ৰগণ্য, ঋষিবৃষভ স্বৰূপ হ’ল।
Verse 128
दृष्ट्वा भक्तिं प्रभावं च गुरुशुश्रूषणं परम् । समुवाच नृपेंद्रं तमायुं प्रणतमानसम्
তাঁৰ ভক্তি, প্ৰভাৱ আৰু গুৰুশুশ্ৰূষাৰ পৰম সেবা দেখি, তেওঁ বিনয়ত নতচিত্ত সেই নৃপতি আয়ুক সম্বোধন কৰিলে।
Verse 129
वरं वरय भद्रं ते दुर्लभं भुवि भूपते । सर्वमेव प्रदास्यामि यंयमिच्छसि सांप्रतम्
হে ভূপতি, বৰ বাছি লওক—তোমাৰ মঙ্গল হওক। পৃথিৱীত যি দুষ্প্ৰাপ্য, সেয়াও মই এতিয়াই তোমাক দিম—যি যি তুমি ইচ্ছা কৰা।
Verse 130
राजोवाच । भवान्दाता वरं सत्यं कृपया मुनिसत्तम । पुत्रं देहि गुणोपेतं सर्वज्ञं गुणसंयुतम्
ৰাজাই ক’লে: হে মুনিসত্তম, আপুনি সত্যই বৰদাতা। কৃপা কৰি মোক গুণে গুণান্বিত, সর্বজ্ঞ আৰু উত্তম গুণসম্পন্ন এজন পুত্ৰ দান কৰক।
Verse 131
देववीर्यं सुतेजं च अजेयं देवदानवैः । क्षत्रियै राक्षसैर्घोरैर्दानवैः किन्नरैस्तथा
দেৱীয় বীৰ্য আৰু দীপ্ত তেজে বিভূষিত তেওঁ অজেয় আছিল—দেৱতা আৰু দানৱসকলৰ দ্বাৰাও, লগতে ক্ষত্ৰিয়, ভয়ংকৰ ৰাক্ষস, দানৱ আৰু কিন্নৰসকলৰ দ্বাৰাও।
Verse 132
देवब्राह्मणसंभक्तः प्रजापालो विशेषतः । यज्वा दानपतिः शूरः शरणागतवत्सलः
সেইজন দেৱতা আৰু ব্ৰাহ্মণসকলৰ প্ৰতি ভক্ত; বিশেষকৈ প্ৰজাৰ ৰক্ষক। যজ্ঞকাৰী, দানৰ অধিপতি, বীৰ, আৰু শৰণ লোৱা লোকৰ প্ৰতি স্নেহময় দয়ালু।
Verse 133
दाता भोक्ता महात्मा च वेदशास्त्रेषु पंडितः । धनुर्वेदेषु निपुणः शास्त्रेषु च परायणः
সেইজন দাতা আৰু যোগ্য ভোক্তা, মহাত্মা; বেদ আৰু শাস্ত্ৰত পণ্ডিত। ধনুৰ্বেদত নিপুণ আৰু শাস্ত্ৰোপদেশত সম্পূৰ্ণ পৰায়ণ।
Verse 134
अनाहतमतिर्धीरः संग्रामेष्वपराजितः । एवं गुणः सुरूपश्च यस्माद्वंशः प्रसूयते
তেওঁৰ মতি অচল, তেওঁ ধীৰ; আৰু যুদ্ধসমূহত অপৰাজিত। এনে গুণ আৰু সুন্দৰ ৰূপে বিভূষিত তেওঁলোকৰ পৰা মহৎ বংশৰ উৎপত্তি হয়।
Verse 135
देहि पुत्रं महाभाग ममवंशप्रधारकम् । यदि चापि वरो देयस्त्वया मे कृपया विभो
হে মহাভাগ, মোৰ বংশ ধাৰণ কৰিব পৰা এটি পুত্ৰ মোক দান কৰা। যদি কৃপাৰে তুমি মোক বৰ দিবা, হে বিভো, তেন্তে এই বৰেই দিয়া।
Verse 136
दत्तात्रेय उवाच । एवमस्तु महाभाग तव पुत्रो भविष्यति । गृहे वंशकरः पुण्यः सर्वजीवदयाकरः
দত্তাত্ৰেয় ক’লে: “এৱমস্তু, হে মহাভাগ। তোমাৰ এটি পুত্ৰ জন্মিব—ঘৰত বংশবৃদ্ধিকাৰী, পুণ্যবান, আৰু সকলো জীৱৰ প্ৰতি দয়ালু।”
Verse 137
एभिर्गुणैस्तु संयुक्तो वैष्णवांशेन संयुतः । राजा च सार्वभौमश्च इंद्रतुल्यो नरेश्वरः
এই গুণসমূহে সংযুক্ত আৰু বিষ্ণুৰ অংশে যুক্ত হৈ সেই ৰজা সৰ্বভৌম অধিপতি হয়—ইন্দ্ৰ-সম, নৰলোকৰ সত্য নৰেশ্বৰ।
Verse 138
एवं खलु वरं दत्वा ददौ फलमनुत्तमम् । भूपमाह महायोगी सुभार्यायै प्रदीयताम्
এইদৰে বৰ দান কৰি তেওঁ অনুত্তম ফল প্ৰদান কৰিলে। মহাযোগীয়ে ভূপক ক’লে, “ইয়া তোমাৰ সুভাৰ্য্যা—ধৰ্মপত্নীক দিয়া হওক।”
Verse 139
एवमुक्त्वा विसृज्यैव तमायुं प्रणतं पुरः । आशीर्भिरभिनंद्यैव अंतर्द्धानमधीयत
এইদৰে কৈ তেওঁ সন্মুখত প্ৰণত হৈ থকা আয়ুক বিদায় দিলে; আশীৰ্বাদেৰে অভিনন্দন কৰি তেওঁ দৃষ্টিৰ পৰা অন্তৰ্ধান হ’ল।