Adhyaya 101
The Glory of Kailāsa, the Gaṅgā Lake, and Ratneśvara (Entry into the Kuñjala–Kapiñjala Narrative)
অধ্যায়ৰ আৰম্ভণিতে সূত মুনি হৃষীকেশে কোৱা পাপ-নাশক, মঙ্গলময় বৃত্তান্তৰ কথা উত্থাপন কৰে। তাৰ পিছত কুঞ্জল–কপিঞ্জল উপাখ্যানত কুঞ্জলে পুত্ৰ কপিঞ্জলক মাতি সোধে—আহাৰ বিচাৰোঁতে সি কেনে আশ্চৰ্য দৃশ্য দেখিলে। কপিঞ্জলে কৈলাসৰ তীৰ্থ-ধৰ্মী বৰ্ণনা কৰে—তাৰ শুভ্ৰতা, ৰত্নৰ দীপ্তি, বন-উপবনৰ শোভা, দিব্য সত্তাসকলৰ বাস, আৰু শিৱ-মন্দিৰ; পৰ্বতটোক সি ‘পুণ্যৰ সঞ্চিত ৰাশি’ বুলি চিত্ৰিত কৰে। গঙ্গাৰ অৱতৰণ, কৈলাসত থকা বৃহৎ হ্ৰদ, আৰু দুখিনী এক দিব্য কন্যাৰ কথা কয়—যাৰ অশ্ৰুৰ পৰা পদ্ম জন্মে আৰু সেয়া গুহাৰ স্ৰোতত ভাঁহি যায়। পাছত ৰত্ন পৰ্বতত অৱস্থিত ৰত্নেশ্বৰ/মহেশ্বৰৰ নাম উল্লিখিত হয় আৰু এক পৰম শিৱভক্ত তপস্বীৰ পৰিচয় দিয়া হয়। শেষত কপিঞ্জলে কাৰণ ব্যাখ্যা বিচাৰে, আৰু তেতিয়াই জ্ঞানী কুঞ্জল পৰৱৰ্তী কথা ক’বলৈ আগবাঢ়ে।
Shlokas
Verse 1
सूत उवाच । देवदेवो हृषीकेशस्त्वंगपुत्रं नृपोत्तमम् । समाचष्ट महाश्रेय आख्यानं पापनाशनम्
সূত ক’লে: দেৱদেৱ হৃষীকেশে অঙ্গৰ পুত্ৰ সেই উত্তম নৃপক এক মহাশুভ, পাপনাশক আখ্যান বৰ্ণনা কৰিলে।
Verse 2
श्रूयतामभिधास्यामि चरित्रं श्रेयदायकम् । द्विजस्यापि च वृत्तांतं कुंजलस्य महात्मनः
শুনা; মই শ্ৰেয় দান কৰা এক চৰিত্ৰ ক’ম, আৰু মহাত্মা কুঞ্জল নামৰ দ্বিজৰ বৃত্তান্তো।
Verse 3
विष्णुरुवाच । कुंजलश्चापि धर्मात्मा चतुर्थं पुत्रमेव च । समाहूय मुदायुक्त उवाचैनं कपिंजलम्
বিষ্ণুৱে ক’লে: তেতিয়া ধৰ্মাত্মা কুঞ্জলে নিজৰ চতুৰ্থ পুত্ৰকো আনন্দেৰে মাতি, সেই কপিঞ্জলক এইদৰে ক’লে।
Verse 4
किं नु पुत्र त्वया दृष्टमपूर्वं कथयस्व मे । भोजनार्थं तु यासि त्वमितः कस्मिन्सुतोत्तम
হে পুত্ৰ, তুমি কি অদ্ভুত অপূৰ্ব বস্তু দেখিলা? মোক কোৱা। আহাৰৰ কাৰণে তুমি ইয়াৰ পৰা ক’লৈ গৈছা, হে শ্ৰেষ্ঠ পুত্ৰ?
Verse 5
तदाचक्ष्व महाभाग यदि दृष्टं सुपुण्यदम् । कपिंजल उवाच । यच्च तात त्वया पृष्टमपूर्वं प्रवदाम्यहम्
হে মহাভাগ, যদি তুমি মহাপুণ্যদায়ক কিবা দেখিছা তেন্তে কোৱা। কপিঞ্জল ক’লে: হে প্ৰিয়, তুমি যি অপূৰ্ব কথা সুধিছা, মই এতিয়া তাকেই ক’বলৈ ধৰিলোঁ।
Verse 6
यन्न दृष्टं श्रुतं केन कस्मान्नैव श्रुतं मया । तदिहैव प्रवक्ष्यामि श्रूयतामधुना पितः
যি কাকেও দেখা নাই, শুনা নাই—সেয়া মই কেনেকৈ শুনিম? এতিয়া, হে পিতৃ, মই ইয়াতেই তাক প্ৰকাশ কৰিম; অনুগ্ৰহ কৰি শুনক।
Verse 7
शृण्वंतु भ्रातरः सर्वे मातस्त्वं शृणु सांप्रतम् । कैलासः पर्वतश्रेष्ठो धवलश्चंद्र सन्निभः
সকলো ভ্ৰাতৃগণে শুনক; আৰু হে মাতা, তুমিও এতিয়া শুনা। কৈলাস—পৰ্বতশ্ৰেষ্ঠ—ধৱল, চন্দ্ৰসম দীপ্ত।
Verse 8
नानाधातुसमाकीर्णो नानावृक्षोपशोभितः । गंगाजलैः शुभैः पुण्यैः क्षालितः सर्वतः पितः
সেয়া নানা ধাতুৰে ভৰপূৰ, নানা বৃক্ষৰে শোভিত; আৰু হে পিতৃ, চাৰিওফালে গঙ্গাৰ শুভ, পবিত্ৰ জলে ধৌত।
Verse 9
नदीनां तु सहस्राणि दिव्यानि विविधानि च । यस्मात्तात प्रसूतानि जलानि विविधानि च
হে প্ৰিয়, তেওঁৰ পৰা সহস্ৰ সহস্ৰ নদী—দিব্য আৰু নানা প্ৰকাৰৰ—উৎপন্ন হ’ল; তেনেদৰে নানা বিধ জলধাৰাও তাতেই প্ৰসৱিত হ’ল।
Verse 10
तडागानि सहस्राणि सोदकानि महागिरौ । नद्यः संति विशालिन्यो हंससारससेविताः
সেই মহাগিৰিত সহস্ৰ সহস্ৰ জলভৰা তড়াগ আছে; আৰু তাত বিস্তৃত, বিশাল নদীসমূহ আছে, য’ত হাঁস আৰু সাৰস (ক্ৰেন) বিচৰণ কৰে।
Verse 11
तस्मिञ्छिखरिणां श्रेष्ठे पुण्यदाः पापनाशनाः । वनानि विविधान्येव पुष्पितानि फलानि च
সেই শিখৰসমূহৰ শ্ৰেষ্ঠ শিখৰত নানা প্ৰকাৰৰ বন আছিল—পুণ্যদাতা, পাপনাশক—ফুলে-ফলে পৰিপূৰ্ণ।
Verse 12
नानावृक्षोपयुक्तानि हरितानि शुभानि च । किन्नराणां गणैर्युक्तश्चाप्सरोभिः समाकुलः
সেয়া নানা বৃক্ষৰে সুসজ্জিত আছিল—সেউজীয়া আৰু শুভ—কিন্নৰগণৰ দলেৰে যুক্ত আৰু অপ্সৰাসকলৰে ভিৰে পৰিপূৰ্ণ।
Verse 13
गंधर्वचारणैः सिद्धैर्देववृंदैः सुशोभितः । दिव्यवृक्षवनोपेतो दिव्यभावैः समाकुलः
গন্ধৰ্ব, চাৰণ, সিদ্ধ আৰু দেৱবৃন্দৰ সমূহেৰে সেয়া সুসজ্জিত আছিল; দিব্য বৃক্ষৰ উপবনেৰে সমৃদ্ধ আৰু দিব্য ভাব-গুণেৰে পৰিপূৰ্ণ।
Verse 14
दिव्यगंधैः सुशोभाढ्यैर्नानारत्नसमन्वितः । शिलाभिः स्फटिकस्यापि शुक्लाभिस्तु सुशोभनः
দিব্য সুগন্ধিৰে সুশোভিত, অপূৰ্ব সৌন্দৰ্য্যে ভৰপূৰ, নানাবিধ ৰত্নেৰে সংযুক্ত; আৰু শ্বেত স্ফটিক সদৃশ শিলাৰ ফলকেৰে অতিশয় মনোহৰ।
Verse 15
सूर्यतेजोमयो राजंस्तेजोभिस्तु समाकुलः । चंदनैश्चारुगंधैश्च बकुलैर्नीलपुष्पकैः
হে ৰাজন! সেয়া সূৰ্যৰ তেজেৰে গঠিত, চাৰিওফালে দীপ্তিৰে পৰিপূৰ্ণ; মনোহৰ সুগন্ধিযুক্ত চন্দন, বকুল ফুল আৰু নীল পুষ্পেৰে সুশোভিত।
Verse 16
नानापुष्पमयैर्वृक्षैः सर्वत्र समलंकृतः । पक्षिणां सुनिनादैश्च दिव्यानां मधुरायते
সৰ্বত্ৰ নানাবিধ পুষ্পধাৰী বৃক্ষৰে সুশোভিত; আৰু দিব্য পক্ষীৰ মঙ্গলময় মধুৰ কলৰৱে সেয়া সুমধুৰ হৈ উঠে।
Verse 17
षट्पदानां निनादैश्च वृक्षौघैर्मधुरायते । रुतैश्च कोकिलानां तु शोभते स वनो गिरिः
ষট্পদৰ গুঞ্জন আৰু বৃক্ষসমূহৰ ঘনত্বেৰে সেই গিৰিবন সুমধুৰ হৈ উঠে; আৰু কোকিলাৰ কুহুকুহু ধ্বনিয়ে সেই বনাচল সৌন্দৰ্য্যে দীপ্ত হয়।
Verse 18
गणकोटिसमाकीर्णं तत्रास्ति शिवमंदिरम् । अंशुभिर्धवलं पुण्यं पुण्यराशिशिलोच्चयम्
তাত শিৱমন্দিৰ আছে, কোটিকোটি গণেৰে পৰিপূৰ্ণ; ৰশ্মিৰে ধৱল, পবিত্ৰ আৰু পুণ্যময়—যেন পুণ্যৰাশি সঞ্চিত শিলাৰ উচ্চ স্তূপ।
Verse 19
सिंहैश्च गर्जमानैश्च सैरिभैः कुंजरैस्ततः । दिग्गजानां सुघोषैश्च शब्दितं च समंततः
তেতিয়া চাৰিওফালে সিংহৰ গর্জন, মহাবল হাতীৰ নাদ আৰু দিশাৰ দিগ্গজসকলৰ মঙ্গলময় তূৰ্যধ্বনিত সমগ্ৰ স্থান ধ্বনিত হৈ উঠিল।
Verse 20
नानामृगैः समाकीर्णं शाखामृगगणाकुलम् । मयूरकेकाघोषैश्च गुहासु च विनादितम्
ই বহু প্ৰকাৰৰ বনমৃগেৰে ভৰপূৰ আছিল, ডালত বাস কৰা বান্দৰৰ দলেৰে আৱৃত; আৰু ময়ূৰৰ কেকাৰ ধ্বনিয়ে গুহাৰ ভিতৰলৈকে পেঁচাই গুঞ্জৰিত কৰিছিল।
Verse 21
कंदरैर्लेपनैः कूटैः सानुभिश्च विराजितम् । नानाप्रस्रवणोपेतमोषधीभिर्विराजितम्
ই গুহা, ঢালু শিলাতল, কূটশিখৰ আৰু পৰ্বতৰ কাঁধেৰে শোভিত; নানাবিধ ঝৰ্ণাৰে সমৃদ্ধ আৰু ঔষধি উদ্ভিদেৰে দীপ্তিমান আছিল।
Verse 22
दिव्यं दिव्यगुणं पुण्यं पुण्यधाम समाकुलम् । सेवितं पुण्यलोकैश्च पुण्यराशिं महागिरिम्
সেই মহাগিৰি দিৱ্য, দিৱ্য গুণে বিভূষিত—পবিত্ৰ, পুণ্যধামসমূহেৰে পৰিপূৰ্ণ; পুণ্যলোকৰ বাসিন্দাসকলে সেৱা কৰা, ই পুণ্যৰ মহাৰাশি স্বৰূপ।
Verse 23
पुलिंदभिल्लकोलैश्च सेवितं पर्वतोत्तमम् । विकटैः शिखरैः कोटैरद्रिराजः प्रकाशते
সেই পৰ্বতোত্তম পুলিন্দ, ভিল্ল আৰু কোলসকলে সেৱিত; বিকট শিখৰ আৰু কঠিন কূটসমূহেৰে বিভূষিত হৈ, পৰ্বতৰাজ উজ্জ্বলভাৱে প্ৰকাশ পায়।
Verse 24
अन्यैर्नानाविधैः पुण्यैः कौतुकैर्मंगलैः शुभैः । गंगोदकप्रवाहैश्च महाशब्दं प्रसुस्रुवे
আন আন নানা বিধ পুণ্যকৰ্ম, কৌতুক, মঙ্গলময় আৰু শুভ আচার-অনুষ্ঠানৰ সৈতে, গঙ্গাজলৰ ধাৰাসমূহো বোৱাই, এক মহা কোলাহল গুঞ্জৰি উঠিল।
Verse 25
शंकरस्य गृहं तत्र कैलासं गतवानहम् । तत्राश्चर्यं मया दृष्टं यन्न दृष्टं कदा श्रुतम्
সেই ঠাইত মই শংকৰৰ গৃহ, কৈলাসলৈ গ’লোঁ। তাত মই এক আশ্চৰ্য দেখিলোঁ—যি মই কেতিয়াও আগতে দেখা নাছিলোঁ, নতুবা কেতিয়াও শুনা নাছিলোঁ।
Verse 26
श्रूयतामभिधास्यामि तात सर्वं मयोदितम् । शिखराद्गिरिराजस्य मेरोः पुण्यान्महोदयात्
শুনা, প্ৰিয়জন; মই এতিয়া মোৰ দ্বাৰা কোৱা সকলো কথা বৰ্ণনা কৰিম। ই গিৰিৰাজ মেরুৰ শিখৰৰ পৰা, তাৰ পুণ্যময় মহোন্নতিকাৰী পবিত্ৰতাৰ পৰা উদ্ভূত।
Verse 27
हिमक्षीरसुवर्णस्तु प्रवाहः पतते भुवि । गंगायाश्च महाभाग रंहसा घोषभूषितः
হে মহাভাগ, হিমৰ দৰে ধৱল, ক্ষীৰৰ দৰে উজ্বল আৰু সুৱৰ্ণাভ এক প্ৰবাহ পৃথিৱীত পতিত হয়; আৰু গঙ্গা তীব্ৰ বেগেৰে ধাৱমান হৈ, তাৰ গর্জনধ্বনিয়ে শোভিত।
Verse 28
कैलासस्य शिरः प्राप्य तत्र विस्तरतां गतः । दशयोजनमानेन तत्र गंगा ह्रदो महान्
কৈলাসৰ শিখৰত উপনীত হৈ, সি (গঙ্গা) তাত বিস্তাৰ লাভ কৰে; আৰু সেই ঠাইত গঙ্গাৰ এক মহান হ্ৰদ আছে, যাৰ বিস্তৃতি দহ যোজন পৰিমাণ।
Verse 29
महातोयेन पुण्येन विमलेन विराजते । सर्वतोभद्रतां प्राप्तो महाहंसैः प्रशोभते
সেই সৰোবৰ মহাজলৰ পুণ্য, নিৰ্মল ধাৰাৰে দীপ্তিময় হয়; চাৰিওফালে মঙ্গলতা লাভ কৰি মহাহংসসকলৰ দ্বাৰা অধিক শোভিত হয়।
Verse 30
सामोच्चारेण पुण्येन दिव्येन मधुरेण च । हंसास्तत्र प्रकूजंति सरस्तेन विराजते
বেদোচ্চাৰণৰ পুণ্য, দিব্য আৰু মধুৰ ধ্বনিত তাত হংসসকল সুৰেলা কূজন কৰে; সেই ধ্বনিতেই সৰোবৰ শোভাৰে দীপ্ত হয়।
Verse 31
तस्य तीरे शिलायां वै हिमकन्या महामते । आसीना मुक्तकेशांता रूपद्रविणशालिनी
তাৰ তীৰত, নিশ্চয়, এক শিলাৰ ওপৰত, হে মহামতে, হিমৱতৰ কন্যা বহি আছিল—মুক্ত কেশে ঢলঢল—ৰূপৰ দীপ্তি আৰু ধন-সম্পদে সমৃদ্ধ।
Verse 32
दिव्यरूपसुसंपन्ना सगुणा दिव्यलक्षणा । दिव्यालंकारभूषा च तस्यास्तीरे विराजते
দিব্য ৰূপে সুসম্পন্না, মঙ্গল গুণ আৰু স্বৰ্গীয় লক্ষণে যুতা, আৰু দিব্য অলংকাৰৰে ভূষিতা—সেই তীৰত তাই দীপ্তিময় হৈ বিৰাজ কৰে।
Verse 33
न जाने गिरिराजस्य तनया वा महोदधेः । नो वास्ति ब्रह्मणः पत्नी सा वा स्वाहा भविष्यति
মই নাজানো—সেই গিৰিৰাজৰ কন্যা নে মহাসাগৰৰ; আৰু নাজানো—সেই ব্ৰহ্মাৰ পত্নী নে; হয়তো তাই স্বাহা হ’ব।
Verse 34
इंद्राणी वा महाभागा रोहिणी वा भविष्यति । ईदृशी रूपसंपत्तिर्युवतीनां न दृश्यते
এই মহাভাগ্যা নাৰী যেন ইন্দ্ৰাণী নিজেই—নচেৎ ৰোহিণী। এনে ৰূপ-সম্পদ যুৱতীসকলৰ মাজত দেখা নাযায়।
Verse 35
अन्यासां च सुदिव्यानां नारीणां तात सर्वथा । यादृशं रूपसंभावं गुणशीलं प्रदृश्यते
আৰু, হে প্ৰিয়, অন্য অতি-দিব্য নাৰীসকলৰ মাজতো কেতিয়াবা কোনোবাই এনে ৰূপ-সৌন্দর্য আৰু গুণ-শীলতাৰ উৎকৃষ্টতা ধাৰণ কৰা দেখা যায়।
Verse 36
अप्सरसां कदा नास्ति तादृशं रूपलक्षणम् । यादृशं तु मया दृष्टं तदंगं विश्वमोहनम्
অপ্সৰাসীসকলৰ মাজত কেতিয়াও তেনে ৰূপ-লক্ষণ নাথাকে; মই যি ৰূপ দেখিলোঁ, তাৰ অঙ্গ-প্ৰত্যঙ্গেই সমগ্ৰ জগতক মোহিত কৰে।
Verse 37
शिलापदे समासीना दुःखेनापि समाकुला । रुदते सुस्वरैर्बाला अनेकैः स्वजनैर्विना
শিলাখণ্ডৰ ওপৰত বহি, দুখেৰে ব্যাকুল সেই বালিকা বহু স্বজনৰ পৰা বঞ্চিত হৈ সুমধুৰ কৰুণ স্বৰে কান্দিবলৈ ধৰিলে।
Verse 38
अश्रूणि मुंचमाना सा मुक्ताभानि बहूनि च । निर्मलानि सरस्यत्र पतंत्येव महामते
অশ্ৰু ঢালোঁতে ঢালোঁতে, হে মহামতে, তাইৰ মুক্তাৰ দৰে বহু নিৰ্মল টোপাল ইয়াত সৰোবৰতেই পৰি গ’ল।
Verse 39
बिंदवो मौक्तिकाभास्ते निपतंति महोदके । तेभ्यो भवंति पद्मानि हृद्यानि सुरभीणि तु
মুক্তাৰ দৰে বিন্দুবোৰ মহাজলত পৰে; সিহঁতৰ পৰা হৃদয়-প্ৰিয় আৰু সুগন্ধিময় পদ্ম ফুল জন্মে।
Verse 40
पद्मानि जज्ञिरे तेभ्यो नेत्राश्रुभ्यो महामते । गंगांभसि तरंत्येव असंख्यातानि तानि तु
হে মহামতে! সেই নয়নৰ অশ্ৰুৰ পৰা পদ্ম ফুল জন্মিল; আৰু গঙ্গাৰ জলে সেই অসংখ্য পদ্ম সত্যই ভাসি থাকিল।
Verse 41
पतितानि सुहृद्यानि रंहसा यानि तानि तु । गंगाप्रवाहमध्ये तु हंसवृंदैः सुसेविते
যি মনোহৰ বস্তুবোৰ দ্ৰুতগতিত পতিত হৈছিল, সিহঁত গঙ্গাৰ প্ৰবাহৰ মাজত অৱস্থিত; য’ত হাঁসৰ ঝাঁকে সুশোভিতভাৱে বিচৰণ কৰে।
Verse 42
भागीरथ्याः प्रवाहस्तु तस्मात्स्थानाद्विनिर्गतः । कैलासशिखरं प्राप्य रत्नाख्यं चारुकंदरम्
তাৰ পাছত ভাগীৰথীৰ সোঁত সেই স্থানৰ পৰা ওলাই আহি কৈলাস শিখৰত উপনীত হ’ল আৰু ‘ৰত্ন’ নামে জনা মনোৰম গুহাত প্ৰৱেশ কৰিলে।
Verse 43
वर्तते तोयपूर्णस्तु योजनद्वयविस्तृतः । हंसवृंदसमाकीर्णो जलपक्षि समाकुलः
সেই স্থান জলৰে পূৰ্ণ, দুয়ো যোজন বিস্তৃত; হাঁসৰ ঝাঁকেৰে ঘন আৰু জলচৰ পক্ষীৰে ভৰপূৰ।
Verse 44
नानावर्णविशेषाणि संति पद्मानि तत्र च । प्रवाहे निर्मले तात मुनिवृंदनिषेविते
তাত, তাতো নানা বৰ্ণৰ বিশেষ পদ্ম আছে; সেই নিৰ্মল বোৱতী স্ৰোতত, যি মুনিবৃন্দে নিত্য সেৱিত আৰু সন্মানিত।
Verse 45
अश्रुभ्यो यानि जातानि प्रभाते कमलानि तु । गंगोदकप्लुतान्येव सौरभाणि महांति च
প্ৰভাতত অশ্ৰুৰ পৰা যি কমল জন্মে, সিহঁত যেন গঙ্গাজলত স্নাত; সিহঁতৰ সুবাস অতি মহৎ আৰু প্ৰবল।
Verse 46
प्रतरंति प्रवाहे तु निर्मले जलपूरिते । मध्ये मध्ये सुहंसैश्च जलपक्षिनिनादिते
সিহঁত নিৰ্মল, জলপূৰ্ণ স্ৰোতত ভাঁহি যায়; আৰু মাজে মাজে সুহংস আৰু অন্য জলপক্ষীৰ কলৰৱে স্ৰোত গুঞ্জৰি উঠে।
Verse 47
सूत उवाच । रत्नाख्ये तु गिरौ तस्मिन्रत्नेश्वरमहेश्वरः । देवदैत्यसुपूज्योपि तिष्ठते तात सर्वदा
সূত ক’লে: ৰত্না নামৰ সেই পৰ্বতত ৰত্নেশ্বৰ—মহেশ্বৰ—তাত, সদায় অধিষ্ঠান কৰে; আৰু দেৱতা আৰু দৈত্যসকলেও ভক্তিভাৱে পূজা কৰে।
Verse 48
तत्र दृष्टो मया तात कश्चित्पुण्यमयो मुनिः । जटाभारसमाक्रांतो निर्वासा दंडधारकः
তাত, তাত, তাতো মই এজন পুণ্যময় মুনিক দেখিলোঁ—জটাৰ ভাৰে আৱৃত, নিৰ্বস্ত্ৰ, আৰু দণ্ডধাৰী।
Verse 49
निराधारो निराहारस्तपसातीव दुर्बलः । कृशांगोऽप्यस्थिसंघातस्त्वचामात्रेण वेष्टितः
আধাৰ নথকা আৰু আহাৰ নথকাৰ বাবে তপস্যাত তেওঁ অতিশয় দুৰ্বল হৈ পৰিল। দেহ কৃশ হ’লেও তেওঁ যেন হাড়ৰ মাত্ৰ কাঠামো, কেৱল ছালেই আৱৃত।
Verse 50
भस्मोद्धूलितमात्राणि सर्वांगानि महात्मनः । शुष्कपत्राणि भक्षेत शीर्णानि पतितानि च
সেই মহাত্মাৰ সৰ্বাঙ্গ কেৱল ভস্মে ধূলিধূসৰিত আছিল। তেওঁ শুকান পাতেই ভক্ষণ কৰিছিল—মুৰ্জাই পৰা আৰু মাটিত পৰি থকা পাতো।
Verse 51
शिवभक्तिसमासीनो दुराधारो महातपाः । अश्रुभ्यो यानि जातानि पद्मानि सुरभीणि च
শিৱভক্তিত নিমগ্ন, অচল আৰু দমন কৰাটো কঠিন সেই মহাতপা তপস্যা কৰিছিল। তেওঁৰ অশ্ৰুৰ পৰা পদ্মফুল জন্মিল, সুগন্ধিতো আছিল।
Verse 52
गंगातोयात्समानीय देवदेवं प्रपूजयेत् । रत्नेश्वरं महाभागो गीतनृत्यविशारदः
গঙ্গাৰ জল আনি, গীত-নৃত্যত নিপুণ সেই মহাভাগে দেৱদেৱ ৰত্নেশ্বৰক পূজা কৰিব লাগে।
Verse 53
गायते नृत्यते तस्य द्वारस्थस्त्रिपुरद्विषः । मठमागत्य धर्मात्मा रोदते सुस्वरैरपि
তেওঁৰ দুৱাৰমুখত ত্ৰিপুৰদ্বিষ (শিৱ) থিয় হৈ গায় আৰু নাচে। মঠলৈ আহি সেই ধৰ্মাত্মা মধুৰ সুৰে কান্দিও উঠে।
Verse 54
एतद्दृष्टं मया तात अपूर्वं वदतांवर । कथयस्व प्रसादान्मे यदि त्वं वेत्सि कारणम्
হে তাত, বাক্যবক্তাসকলৰ শ্ৰেষ্ঠ! মই এই অপূৰ্ব দৃশ্য দেখিলোঁ। অনুগ্ৰহ কৰি, যদি তুমি কাৰণ জানো, তেন্তে মোক কোৱা।
Verse 55
सा का नारी महाभागा कस्मात्तात प्ररोदिति । कस्मात्स देवपुरुषो देवमर्चेन्महेश्वरम्
সেই মহাভাগ্যা নাৰী কোন, তাত, আৰু কিয় কান্দিছে? আৰু সেই দেবসদৃশ পুৰুষে কিয় প্ৰভু মহেশ্বৰক পূজা কৰে?
Verse 56
तन्मे त्वं विस्तराद्ब्रूहि सर्वसंदेहकारणम् । एवमुक्तो महाप्राज्ञः कुंजलोपि सुतेन हि
সেয়ে তুমি মোক বিস্তাৰকৈ কোৱা, যি কাৰণ সকলো সন্দেহ দূৰ কৰে। পুত্ৰৰ এই কথাত সম্বোধিত হৈ মহাপ্ৰাজ্ঞ কুঞ্জলাও ক’লে।
Verse 57
कपिंजलेन प्रोवाच विस्तराच्छृण्वतो मुनेः
তাৰ পিছত কপিঞ্জলে বিস্তাৰকৈ ক’লে, আৰু মুনিয়ে মনোযোগেৰে শুনি থাকিল।