Previous Verse
Next Verse

Shloka 124

Description of the Pilgrimage to the Sacred Tīrthas

Kurukṣetra-yātrā-krama

कुरुक्षेत्रस्य देवेशि सत्यं सत्यं मयोदितम् । कुरुक्षेत्रसमं तीर्थं न भूतं न भविष्यति ॥ १२४ ॥

kurukṣetrasya deveśi satyaṃ satyaṃ mayoditam | kurukṣetrasamaṃ tīrthaṃ na bhūtaṃ na bhaviṣyati || 124 ||

হে দেবেশি! মই সত্য, সত্যই কওঁ—কুৰুক্ষেত্ৰৰ সমান তীৰ্থ ন অতীতে আছিল, ন ভৱিষ্যতে হ’ব।

कुरुक्षेत्रस्यof Kurukṣetra
कुरुक्षेत्रस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootकुरुक्षेत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन
देवेशिO goddess/lady of the gods
देवेशि:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootदेवेशी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative/सम्बोधन), एकवचन
सत्यम्truth
सत्यम्:
Pratijñā/Predicate (प्रत्यय/विधेय)
TypeNoun
Rootसत्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; वाक्ये क्रियाविशेषणवत् (as emphatic predicate)
सत्यम्truly
सत्यम्:
Pratijñā/Predicate (प्रत्यय/विधेय)
TypeNoun
Rootसत्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; पुनरुक्ति-बलार्थ (emphatic repetition)
मयाby me
मया:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन
उदितम्said/declared
उदितम्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootउद् + वद् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (Past Passive Participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; (मया) उक्तम्/उदितम्
कुरुक्षेत्र-समम्equal to Kurukṣetra
कुरुक्षेत्र-समम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootकुरुक्षेत्र + सम (प्रातिपदिके)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; समास: तत्पुरुष (कुरुक्षेत्रस्य समम्)
तीर्थम्pilgrimage place
तीर्थम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
not
:
Sambandha/Anvaya (सम्बन्ध/अन्वय)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक अव्यय (negation particle)
भूतम्has been (in the past)
भूतम्:
Pratijñā/Predicate (प्रत्यय/विधेय)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (Past Passive Participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; अर्थ: जातम्/अभूतपूर्वम् (as predicate: has been)
nor
:
Sambandha/Anvaya (सम्बन्ध/अन्वय)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक अव्यय (negation particle)
भविष्यतिwill be
भविष्यति:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलृट् (Simple Future), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

Narada

Vrata: none

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: bhakti

K
Kurukṣetra
D
Devī (addressed as Deveśī)

FAQs

It proclaims Kurukṣetra as the unsurpassed tīrtha—an eternally unique field of merit (puṇya-kṣetra) where pilgrimage and dharmic acts are held to yield exceptional spiritual fruit.

By elevating Kurukṣetra above all tīrthas, the verse supports the bhakti-oriented idea that place-assisted remembrance, worship, and surrender performed at a highly sanctified kṣetra become especially potent for inner purification and God-centered living.

No specific Vedāṅga (like Vyākaraṇa or Jyotiṣa) is taught directly; the practical takeaway is tīrtha-dharma—guidance on pilgrimage discipline and the hierarchy of sacred places used in Purāṇic ritual planning.