বসিষ্ঠই পৰিৱেশ স্থাপন কৰি কয় যে ৰজাৰ প্ৰশ্নত বামদেৱে পূৰ্বকৰ্মৰ কথা প্ৰকাশ কৰে—আগতে শূদ্ৰজন্মত দাৰিদ্ৰ্য আৰু গৃহদুঃখ, পাছত ব্ৰাহ্মণ-সঙ্গ আৰু তীৰ্থযাত্ৰাৰে ৰূপান্তৰ। মথুৰাত বিশ্ৰান্তি তীৰ্থত যমুনাস্নান কৰি, বৰাহ মন্দিৰৰ সান্নিধ্যত তেওঁ ‘অশূন্যশয়ন ব্ৰত’ চাৰিটা পাৰণাসহ বুজাই দিয়ে—শ্ৰাৱণ দ্বিতীয়াত লক্ষ্মীসহ জগন্নাথ (বিষ্ণু) পূজা, শয্যা-বস্ত্ৰদান আৰু ব্ৰাহ্মণভোজন কৰিলে সমৃদ্ধি আৰু পাপনাশ; দ্বাদশীত পূজাৰ ফল বিষ্ণু-সাযুজ্য বুলি কোৱা হৈছে। তাৰ পিছত ৰজা ৰাজ্যভাৰ পুত্ৰক সঁপাই বৈৰাগ্যলৈ আগবাঢ়ে, আৰু বামদেৱে পিতৃআজ্ঞাপালন/পুত্ৰধৰ্মক কেৱল তীৰ্থস্নানতকৈও শ্ৰেষ্ঠ বুলি প্ৰশংসা কৰে। মুক্ত হৈ ৰজা মন্দৰ পৰ্বতলৈ গৈ দিৱ্য পৰ্বত আৰু সোণালী লোকৰ দৰ্শন কৰে; শেষত মোহিনীৰ মধুৰ নাদ-ৰূপে মোহিত হৈ পৰে, আৰু মোহিনী মিলনৰ আগতে ধৰ্মসম্মত দান দাবী কৰি ধৰ্ম বনাম কামৰ পৰীক্ষা স্থাপন কৰে।
Verse 1
वसिष्ठ उवाच । तच्छ्रुत्वा नृपतेर्वाक्यं महाज्ञानी मुनीश्वरः । चिंतयित्वा क्षणं ज्ञात्वा कारणं तमुचाव ह ॥ १ ॥
বসিষ্ঠ ক’লে—ৰাজাৰ বাক্য শুনি সেই মহাজ্ঞানী মুনীশ্বৰ ক্ষণমাত্ৰ চিন্তা কৰি কাৰণ বুজি তাক ক’লে ॥ ১ ॥
Verse 2
वामदेव उवाच । पुरा त्वमवनीपाल शूद्रजातिसमुद्भवः । दारिद्र्येण पराभूतो दुष्टया भार्यया तथा ॥ २ ॥
বামদেৱ ক’লে—হে অৱনীপাল, পূৰ্বে তুমি শূদ্ৰকুলত জন্মিছিলা; দাৰিদ্ৰ্যত পৰাভূত আৰু দুষ্টা পত্নীৰ দ্বাৰাও পীড়িত আছিলা ॥ ২ ॥
Verse 3
परसेवनया चैव वेतनेन भुजिक्रिया । निवसन्दुःखसंतप्तो बहुवर्षाणि पार्थिव ॥ ३ ॥
পৰৰ সেৱা কৰি আৰু সেই জীৱিকাৰে মজুৰি উপাৰ্জন কৰি সি, হে ৰাজন, দুখ-তাপে দগ্ধ হৈ বহু বছৰ বাস কৰিলে।
Verse 4
कदाचिद्द्विजसंसर्गात्तीर्थयात्रां गतो भवान् । ततः सर्वाणि तीर्थानि परिक्रम्य महीपते ॥ ४ ॥
এবাৰ পণ্ডিত দ্বিজসকলৰ সৎসংগত আপুনি তীৰ্থযাত্ৰালৈ ওলাই গ’ল; তাৰ পাছত, হে মহীপতে, সকলো তীৰ্থ পৰিক্ৰমা কৰি দৰ্শন কৰিলে।
Verse 5
द्विजसेवापरो जातो मथुरां पुण्यरूपिणीम् । तत्र स्नातं त्वया विप्रसंगेन यमुनाजले ॥ ५ ॥
দ্বিজসেৱাত পৰায়ণ হৈ আপুনি পুণ্যস্বৰূপিণী মথুৰালৈ আহিল; তাত বিপ্ৰসঙ্গত আপুনি যমুনাৰ জলে স্নান কৰিলে।
Verse 6
विश्रांतिसंज्ञके तीर्थे सर्वतीर्थोत्तमोत्तमे । मंदिरे च वराहस्य कथ्यमानां कथां नृप ॥ ६ ॥
হে নৃপ, ‘বিশ্ৰান্তি’ নামৰ তীৰ্থত—যি সকলো তীৰ্থৰ মাজত উত্তমোত্তম—আৰু বৰাহ মন্দিৰত, এই কাহিনী কোৱা হৈছে।
Verse 7
पुराणोक्तां च शुश्राव अशून्यशयनव्रतम् । चतुर्भिः पारणैर्यस्य निष्पत्तिस्तु विधीयते ॥ ७ ॥
সি পুৰাণোক্ত ‘অশূন্যশয়ন’ ব্ৰতো শুনিলে; যাৰ সম্পূৰ্ণতা চাৰিটা পাৰণা (ব্ৰতসমাপন) দ্বাৰা বিধেয়।
Verse 8
येन चीर्णेन देवेशो जीमूताभः प्रसीदति । लक्ष्मीभर्ता जगन्नाथो निःशेषाघौघनाशनः ॥ ८ ॥
যি ব্ৰত পালন কৰিলে মেঘশ্যাম দেৱেশ প্ৰসন্ন হয়—লক্ষ্মীপতি জগন্নাথ, যিয়ে সকলো পাপসমূহ বিনাশ কৰে।
Verse 9
तत्कृतं भवता राजन्पुनरभ्येत्य मंदिरम् । अशून्यशयनं पुण्यं गृहे वृद्धिकरं परम् ॥ ९ ॥
হে ৰাজন, সেয়া সম্পন্ন কৰি পুনৰ নিজৰ গৃহলৈ উভতি আহক। দাম্পত্য শয্যা শূন্য নকৰা পুণ্য আৰু গৃহত পৰম বৃদ্ধি-সমৃদ্ধিদায়ক।
Verse 10
अकृत्वेदं महाराज व्रतं पातकनाशनम् । गार्हस्थ्यमनुतिष्ठेत वंध्यावन्निष्फलो भवेत् । सुखमीदृग्विधं लोके दुर्लभं प्रतिभाति मे ॥ १० ॥
হে মহাৰাজ, এই পাতকনাশক ব্ৰত নকৰাকৈ যদি কোনোবাই গাৰ্হস্থ্যধৰ্ম পালন কৰে, তেন্তে সি বন্ধ্যা নাৰীৰ দৰে নিষ্ফল হয়। এনে সুখ এই লোকত দুষ্প্ৰাপ্য বুলি মোৰ মনে হয়।
Verse 11
श्रावणस्य तु मासस्य द्वितीययां महीपते । ग्राह्यमेतद्व्रतं पुण्यं जन्ममृत्युजरापहम् ॥ ११ ॥
হে মহীপতে, শ্ৰাৱণ মাহৰ দ্বিতীয়া তিথিত এই পুণ্য ব্ৰত গ্ৰহণ কৰা উচিত; ই জন্ম-মৃত্যু-জৰাৰ কষ্ট হৰণ কৰে।
Verse 12
लक्ष्मीयुक्तो जगन्नाथः पूजनीयोऽत्र पार्थिव । फलैः पुष्पैस्तथा धूपैश्चारुरक्तानुलेपनैः । शय्यादानैर्वस्त्रदानैस्तथा ब्राह्मणभोजनैः ॥ १२ ॥
হে পাৰ্থিৱ, ইয়াত লক্ষ্মীৰ সৈতে জগন্নাথক ফল, পুষ্প, ধূপ আৰু মনোহৰ ৰক্তবৰ্ণ অনুলেপনেৰে পূজা কৰা উচিত; লগতে শয্যাদান, বস্ত্ৰদান আৰু ব্ৰাহ্মণভোজনৰ দ্বাৰাও।
Verse 13
तत्त्वया सर्वमेतद्धिकृतं राजन्सुदुस्तरम् । तस्यैव कर्मणः पुष्टिरशून्यस्य महीपते । इमानेवाग्रतः पुण्यास्त्वयोक्तान्विस्तराच्छृणु ॥ १३ ॥
হে ৰাজন, তোমাৰ তত্ত্ববোধে এই সকলো সিদ্ধ হৈছে, যদিও ই অতিক্ৰম কৰা অতি দুৰূহ। হে মহীপতে, এইয়েই সেই অৰ্থৱান (অশূন্য) কৰ্মৰ পুষ্টি আৰু ফলসিদ্ধি। এতিয়া তুমি যি সুধিছা, সেই পৰম পুণ্যময় বিষয়সমূহ মোৰ পৰা বিস্তাৰে শুনা॥১৩॥
Verse 14
नाप्रसन्नें जगन्नाथे भवेयुरिति निश्चितम् । पूर्वजन्मनि देवेशस्त्वयाशून्येन पूजितः ॥ १४ ॥
জগন্নাথ প্ৰসন্ন নহ’লে কোনো মঙ্গল নঘটে—ই নিশ্চিত। পূৰ্বজন্মত দেৱেশক তুমি অচঞ্চল, নিষ্কপট ভক্তিভাৱে (অশূন্যভাৱে) পূজা কৰিছিলা॥১৪॥
Verse 15
इह जन्मनि राजेंद्र द्वादश्यार्चयसे हरिम् । अवश्यं प्राप्यसे राजन् विष्णोः सायुज्यतां ध्रुवम् ॥ १५ ॥
হে ৰাজেন্দ্ৰ, এই জন্মতেই যদি তুমি দ্বাদশীত হৰিৰ অৰ্চনা কৰা, তেন্তে হে ৰাজন, নিশ্চয় তুমি বিষ্ণুৰ ধ্ৰুৱ সাযুজ্য (একাত্মতা) লাভ কৰিবা॥১৫॥
Verse 16
एष प्रश्नो मया राजन्व्याख्यातस्ते सुमंगलः । संपदां प्रभवोपेतो ज्ञातेरुत्कर्षणार्थकः ॥ १६ ॥
হে ৰাজন, তোমাৰ এই প্ৰশ্ন মই ব্যাখ্যা কৰিলোঁ; ই অতি মঙ্গলময়—সমৃদ্ধিৰ উৎসেৰে যুক্ত আৰু বংশৰ উৎকৰ্ষ সাধনকাৰী॥১৬॥
Verse 17
किमन्यत्ते महीपाल ददामीह करोमि च । अवश्यं सर्वयोग्योऽसि भक्तोऽसि त्वं जनार्दने ॥ १७ ॥
হে মহীপাল, মই তোমাক আৰু কি দিম, ইয়াত আৰু কি কৰিম? নিশ্চয় তুমি সকলো পুণ্যকাৰ্যৰ যোগ্য, কিয়নো তুমি জনাৰ্দন (বিষ্ণু)-ৰ ভক্ত॥১৭॥
Verse 18
राजोवाच । उत्सुकोऽहं द्विजश्रेष्ठ मंदरं पर्वतं प्रति । तत्राश्चर्याण्यनेकानि द्रष्टुकामस्तवाज्ञया ॥ १८ ॥
ৰাজাই ক’লে—হে দ্বিজশ্ৰেষ্ঠ! মই মন্দৰ পৰ্বতৰ ফালে যাবলৈ উৎকণ্ঠিত। আপোনাৰ আজ্ঞাৰে তাত থকা বহু আশ্চৰ্য দৰ্শন কৰিব বিচাৰোঁ।
Verse 19
लघुर्भूत्वा गुरुं त्यक्त्वा पुत्रोपरि द्विजोत्तम । राज्यशासनजं भारं दुर्वहं यच्च भूमिपैः ॥ १९ ॥
হে দ্বিজোত্তম! গুৰুক ত্যাগ কৰি সি নিজে দায়মুক্ত (লঘু) হ’ল, আৰু ৰাজ্যশাসনৰ পৰা জন্মা—ভূপতিসকলৰ বাবে দুৰ্বহ—ভাৰ পুত্ৰৰ ওপৰত অৰ্পণ কৰিলে।
Verse 20
सोऽहं स्वेच्छाचरो यातो मत्कृत्यं तनयश्चरेत् । तछ्रुत्वा वचनं राज्ञो वामदेवोऽब्रवीदिदम् ॥ २० ॥
“এতিয়া মই স্বেচ্ছামতে যাম; মোৰ কৰ্তব্য মোৰ পুত্ৰে পালন কৰক।” ৰজাৰ এই বাক্য শুনি বামদেৱে এইদৰে ক’লে।
Verse 21
एतद्धि परमं कृत्यं पुत्रस्य नृपपुंगवं । यत्क्लेशात्पितरं प्रेम्णा विमोचयति सर्वदा ॥ २१ ॥
হে নৃপপুঙ্গৱ! পুত্ৰৰ পৰম কৰ্তব্য এয়াই—স্নেহেৰে সি সদায় পিতাক ক্লেশ আৰু দুখৰ পৰা মুক্ত কৰে।
Verse 22
पितुर्वचनकारी च मनोवाक्कायशक्तितः । तस्य भागीरथीस्नानमहन्यहनि जायते ॥ २२ ॥
যি মন, বাক্য আৰু দেহৰ সম্পূৰ্ণ শক্তিৰে পিতাৰ আজ্ঞা পালন কৰে, তাৰ প্ৰতিদিন ভাগীৰথী (গঙ্গা) স্নানৰ সমান পুণ্য হয়।
Verse 23
निरस्य पितृवाक्यं तु व्रजेत्स्नातुं सुरापगाम् । नो शुद्धिस्तस्य पुत्रस्य इतीत्थं वैदिकी श्रुतिः ॥ २३ ॥
যি পিতৃবাক্য অমান্য কৰি সুৰাপগা নদীত স্নান কৰিবলৈ যায়, সেই পুত্ৰৰ শুদ্ধি নহয়—এনেদৰে বৈদিক শ্ৰুতি ঘোষণা কৰে।
Verse 24
स त्वं गच्छ यथाकामं कृतकृत्योऽसि भूपते । हरिप्रसादात्ते जातो वंशे पुत्रः स पुण्यकृत् ॥ २४ ॥
সেয়ে, হে ভূপতে, তুমি যথাইচ্ছা যোৱা; তুমি কৃতকৃত্য। হৰিৰ প্ৰসাদে তোমাৰ বংশত পুণ্যকৰ্মা পুত্ৰ জন্মিছে।
Verse 25
एवमुक्ते तु मुनिना समारुह्य तुरंगमम् । ययौ शीघ्रगतिः श्रीमान्सदागतिरिव स्वयम् ॥ २५ ॥
মুনিয়ে এনেদৰে কোৱাৰ পাছত, সেই শ্ৰীমান দ্ৰুতগামী ব্যক্তি ঘোঁৰাত আৰোহণ কৰি তৎক্ষণাৎ যাত্ৰা কৰিলে—যেন স্বয়ং সদাগতি।
Verse 26
वीक्ष्यमाणो गिरीन्सर्वान्वनानि सरितस्तथा । सर्वाश्चर्याणि राजेंद्रः सरांस्युपवनानि च ॥ २६ ॥
সকলো পৰ্বত, বন আৰু নদী চাই চাই, হে ৰাজেন্দ্ৰ, তেওঁ সকলো আশ্চৰ্যও দেখিলে—সৰোবৰ আৰু উপবনো।
Verse 27
सोऽचिरेणैव कालेन संप्राप्तो मंदराचलम् । भ्रामयित्वा गिरिं श्वेतं गंधमादनमेव च ॥ २७ ॥
অল্প সময়ৰ ভিতৰতে তেওঁ মন্দৰাচলত উপস্থিত হ’ল; শ্বেতগিৰি আৰু গন্ধমাদনো পৰিভ্ৰমণ কৰি।
Verse 28
अतीत्य च महामेरुं दृष्ट्वा चैवोत्तरान्कुरून् । शतसूर्यप्रतीकाशं सर्वतः कांचनावृतम् ॥ २८ ॥
মহামেরু অতিক্ৰম কৰি উত্তৰ কুৰুক দেখা পালে, শত সূৰ্যৰ দৰে দীপ্তিমান আৰু চাৰিওফালে সোণৰে আৱৃত এক লোক দৃষ্টিগোচৰ হয়।
Verse 29
संघृष्टं हरिबाहुभ्यां स्रवंतं कांचनं रसम् । तद्भूभागं नगाकीर्णं बहुधातुविभूषितम् ॥ २९ ॥
হৰিৰ বাহুৰ ঘর্ষণত সোণৰ ৰস ববাহিল; আৰু সেই ভূভাগ পৰ্বতেৰে ভৰি উঠি নানা ধাতুৰে বিভূষিত হ’ল।
Verse 30
बहुनिर्झरसंयुक्तं बहुकंदरभूषितम् । निम्नागायुतसंपूर्णं धौतं गंगाजलैः शुभैः ॥ ३० ॥
সেই দেশ বহু ঝৰনাধাৰাৰে সংযুক্ত, বহু গুহাৰে শোভিত, অগণিত নিম্ন উপত্যকাৰে পৰিপূৰ্ণ, আৰু শুভ গঙ্গাজলে ধৌত হৈ পবিত্ৰ।
Verse 31
विश्वस्तैर्युवतीवृन्दैः कांताशर्मोपसेविभिः । घटप्रमाणैर्नृपते परिपक्वैः सुगंधिभिः ॥ ३१ ॥
হে নৃপতে! তাত বিশ্বাসভাজন যুৱতীৰ দল কান্তাশর্মৰ সেৱা কৰে, আৰু ঘট-প্ৰমাণ পাত্ৰত পৰিপক্ব সুগন্ধি নিবেদন কঢ়িয়াই আনে।
Verse 32
फलैर्युवतिसंभूतैः कुचैरिव विभूषितम् । द्विरेफध्वनिसंयुक्तं कोकिलस्वरनादितम् ॥ ३२ ॥
সেই স্থান যুৱতীৰ কুচ সদৃশ ফলৰে শোভিত; ভ্ৰমৰৰ গুঞ্জনত সংযুক্ত আৰু কোকিলৰ মধুৰ স্বৰে নিনাদিত।
Verse 33
अनेकसत्त्वविरुतैः समंतान्नादितं गिरिम् । संपश्यमानो नृपतिर्विवेश स महागिरिम् ॥ ३३ ॥
বহু জীৱৰ ধ্বনিত চাৰিওফালে গুঞ্জৰিত সেই মহাগিৰি দেখি ৰজাই সেই উচ্চ পৰ্বত-প্ৰদেশত প্ৰৱেশ কৰিলে।
Verse 34
आरोढुकामस्तु कुतूहलात्तमन्वेषयन्केन पथा प्ररोहम् । स वीक्षते यावदसौ समंतात्तावत्समस्तं द्रुमपक्षिसंघम् ॥ ३४ ॥
আৰোহণৰ ইচ্ছা আৰু কৌতূহলত উঠাৰ পথ বিচাৰি সি চাৰিওফালে চালে; যিমান সময় সি চাই থাকিল, সিমান সময় সি গছত থকা পখীৰ সমগ্ৰ দলটোকেই দেখিলে।
Verse 35
विसर्पमाणं ध्वनिना गृहीतं विमोहिनीवक्त्रसमुद्भवेन । उपप्लवंतं तरसा महीपस्तेनैव सार्द्धं स जगाम तूर्णम् ॥ ३५ ॥
বিমোহিনীৰ মুখৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা ধ্বনিয়ে তাক আৱদ্ধ কৰিলে; ব্যাকুল হৈ সি আগলৈ ধাৱিত হ’ল, আৰু ৰজাও সেই একে বেগে প্ৰেৰিত হৈ তাৰ সৈতে তৎক্ষণাৎ গ’ল।
Verse 36
तस्याऽपि कर्णे ध्वनिराविवेश विमोहिनीवक्त्रसमुद्भवो यः । विमोहितो येन विमुच्य वाहं त्रिविक्रमेणेव विलंघ्यमानम् ॥ ३६ ॥
বিমোহিনীৰ মুখৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা সেই ধ্বনি তাৰ কাণতো সোমাল; তাতে মোহিত হৈ সি নিজৰ বাহন এৰি দিলে, যেন ত্ৰিবিক্ৰম (বিষ্ণু) তাক লংঘি গৈছে।
Verse 37
मार्गं गिरेर्मोहिनिगीतमुग्धं क्षणेन राजा सहसा ददर्श । गिरौ स्थितां तप्तसुवर्णभासं कामस्य यष्टीमिव निर्मितां च ॥ ३७ ॥
ক্ষণতে ৰজাই পৰ্বতৰ সেই পথ হঠাতে দেখিলে, যেন মোহিনীৰ গীতত মুগ্ধ হৈ পৰিছে। আৰু পৰ্বতত তেওঁ তপ্ত সোণৰ দৰে দীপ্ত এক ৰূপ দেখিলে, যেন কামদেৱৰ যষ্টি গঢ়া।
Verse 38
शक्रस्य लिंगं गगने प्रसक्तं संपूजयंतीमिव लोकसूत्यै । क्षमास्वरूपामिव वै रसाया गिरेः सुताया इव रूपराशिम् ॥ ३८ ॥
সেয়া আকাশত উচ্চে স্থাপিত ইন্দ্ৰৰ ধ্বজচিহ্নৰ দৰে প্ৰকাশ পালে, যেন লোকমঙ্গলৰ বাবে পূজিত হৈছে; যেন ক্ষমাৰ মূর্তি; যেন ৰসা—পৃথিৱী—নিজেই; আৰু যেন পৰ্বতকন্যাৰ দৰে সৌন্দৰ্যৰ এক ৰাশি।
Verse 39
सिंधोस्तु वेलामिव रूपयुक्तां तस्यास्तनुं वै रतिमंदिराख्याम् । विकर्षमाणां सहसा त्रिनेत्रं लिंगाश्रयं देवविनोदनार्थम् ॥ ३९ ॥
সাগৰতীৰৰ ৰেখাৰ দৰে সুঠাম, ‘ৰতি-মন্দিৰ’ নামে খ্যাত তাইৰ দেহক দেৱতাৰ বিনোদনৰ বাবে ত্ৰিনেত্ৰ প্ৰভু (শিৱ) এ হঠাৎ নিজৰ লিঙ্গ-আশ্ৰয়লৈ টানি নিলে।
Verse 40
तत्पुण्यकर्त्तुर्मनसाभिलाषां व्यवस्थितो मोहिनिरूपदर्शी । विमोहितोऽसौ निपपात राजा विमोहिनीकामशरेण विद्धः ॥ ४० ॥
সেই পুণ্যকৰ্মীৰ মনৰ অভিলাষা লক্ষ্য কৰি ৰজাই মোহিনী-ৰূপ দৰ্শন কৰিলে; মোহিনীৰ কামশৰে বিদ্ধ হৈ মোহিতচিত্তে সি মাটিত পৰি গ’ল।
Verse 41
ज्वरेण तीव्रेण गृहीतदेहः समीपमस्याः स ससर्प शीघ्रम् । विसर्पिणं भूमिपतिं सुनेत्रा विलोकयामास कटाक्षदृष्ट्या ॥ ४१ ॥
তীব্ৰ জ্বৰে ধৰা দেহ লৈ সি তাইৰ ওচৰলৈ সোনকালে হামাগুড়ি দি আহিল। তেতিয়া সুদৃষ্টি-নয়না তাই কটাক্ষে সেই হামাগুড়ি দি কাতৰ হোৱা ভূ-পতিক দেখিলে।
Verse 42
विमुच्य वीणां विरराम गीताप्राप्तं च कार्यं सहसैव मेने । विधूनयंती मृगपक्षिसघान्सुवाससा गंडभुजौ निवार्य ॥ ४२ ॥
তাই বীণা এৰি গান থমকালে; হঠাৎয়ে বুজিলে যে এক কাম আহি পৰিছে। হৰিণৰ জাক আৰু পখীৰ দল ঝাঁকি আঁতৰাই, সুগন্ধি বস্ত্ৰে গাল আৰু বাহু সামৰি, তাই নিজকে সংযত কৰিলে।
Verse 43
शिलीमुखान् श्वाससुगंधमुग्धान् जगाम देवी नृपतेः समीपम् । त्यक्त्वा हरं पूज्यतमं सुलिंगं गगत्वा तु पार्श्वे तमुदारचेष्टा ॥ ४३ ॥
শ্বাসৰ সুগন্ধে মোহিত কৰি আৰু পুষ্পশৰ নিক্ষেপ কৰি দেৱী ৰজাৰ সমীপলৈ গ’ল। পূজ্যতম হৰ আৰু সেই শুভ লিঙ্গ ত্যাগ কৰি, উদাৰ চেষ্টাৰে তেওঁ তেওঁৰ পাৰ্শ্বত উপস্থিত হ’ল।
Verse 44
विमोहिनी नीरजपत्रनेत्रा उवाच वाक्यं मधुरं मनोज्ञम् । रुक्मांगदं कामशराभितप्तमुत्तिष्ठ राजन्वशगा तवाहम् ॥ ४४ ॥
পদ্মপত্ৰ-নয়না বিমোহিনীয়ে কামশৰে দগ্ধ ৰুক্মাঙ্গদক মধুৰ আৰু মনোহৰ বাক্য ক’লে— “উঠা, হে ৰাজন; মই তোমাৰ বশত আছোঁ।”
Verse 45
किं मूर्च्छया देहमिमं क्षिणोषि यस्त्वं धराभारमिमं महांतम् । तृणीकृतं भूप समुद्वहेथा यन्मामकं रूपमवेक्ष्य हारि ॥ ४५ ॥
মূৰ্ছাৰে এই দেহক কিয় ক্ষীণ কৰিছা? হে ভূপ, তুমি তো এই মহান ধৰা-ভাৰ তৃণসম জানি বহন কৰা; তেন্তে মোৰ মনোহৰ ৰূপ দেখি কিয় মূৰ্ছিত হ’লা?
Verse 46
किं मुह्यसे दुर्बलगौरिवेह पंके निमग्ना भव त्वम् । धीरोऽसि विडंबयेथाः किमर्थमात्मानमुदारचेष्टम् ॥ ४६ ॥
ইয়াত কাদাত নিমগ্ন দুৰ্বল গাইৰ দৰে কিয় মোহত পৰিছা? তুমি তো ধীৰ; তেন্তে নিজৰ উদাৰ প্ৰচেষ্টাক কিয় উপহাস কৰিছা?
Verse 47
यद्यस्ति वांछा तव भूपतीश ममानुकूले सुरतेऽतिहृद्ये । प्रदाय दानं च सुधर्ममुक्तं भुंक्ष्व स्वदासीमिव मां रतिज्ञाम् ॥ ४७ ॥
হে ভূপতীশ, যদি মোৰ সৈতে অনুকূল আৰু অতিহৃদয় সুৰতত তোমাৰ বাসনা থাকে, তেন্তে প্ৰথমে সুধৰ্মে কোৱা দান প্ৰদান কৰা; তাৰপিছত ৰতিজ্ঞা মোক নিজৰ দাসীৰ দৰে ভোগ কৰা।
Verse 48
इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणोत्तरेभागे मोहिनीदर्शनं नाम एकादशोऽध्यायः ॥ ११ ॥
এইদৰে শ্ৰীবৃহন্নাৰদীয় পুৰাণৰ উত্তৰভাগত ‘মোহিনী-দৰ্শন’ নাম একাদশ অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল ॥ ১১ ॥
It is presented as a gṛhastha-centered, sin-destroying vow that pleases Jagannātha with Lakṣmī and is explicitly linked to prosperity, household increase, and the prevention of ‘fruitlessness’ in domestic life; it also anchors the chapter’s tīrtha setting (Mathurā–Yamunā) in concrete ritual practice (Vrata-kalpa).
Vāmadeva elevates filial obedience as a daily source of merit—portrayed as superior to substituting a father’s command with mere bathing at another river—thereby framing dharma as relational duty, not only as travel-based piety.
Mohinī acts as a dharma-testing catalyst: the king’s pilgrimage culminates in a sensory and erotic enchantment that forces a choice between impulsive desire and righteousness, with her insistence on a prior ‘righteous gift’ (dāna) keeping the episode within moral-ritual discourse rather than pure romance.