Shloka 163
अगस्त्य-वातापि-उपाख्यानम्
Agastya and Vātāpi: Ilvala’s stratagem; Lopāmudrā’s emergence
पुनर्वेत्स्यसि तां लक्ष्मीमेष पन्था: सनातन: । यशोहीन दैत्य पूर्णतः विनष्ट हो गये, किंतु धर्मशील देवताओंने पवित्र समुद्रों, सरिताओं, सरोवरों और पुण्यप्रद आश्रमोंकी यात्रा की। पाण्डुनन्दन! वहाँ तपस्या, यज्ञ और दान आदि करके महात्माओंके आशीर्वादसे वे सब पापोंसे मुक्त हो कल्याणके भागी हुए। इस प्रकार उत्तम नियम ग्रहण करके किसीसे भी कोई प्रतिग्रह न लेकर देवताओंने तीर्थोमें विचरण किया; इससे उन्हें उत्तम ऐश्वर्यकी प्राप्ति हुई। नृपश्रेष्ठ! जहाँ राजा धर्मके अनुसार बर्ताव करते हैं वहाँ वे सब शत्रुओंको नष्ट कर देते हैं और उनका राज्य भी बढ़ता रहता है। राजेन्द्र! इसलिये तुम भी भाइयोंसहित तीर्थोमें स्नान करके खोयी हुई राजलक्ष्मी प्राप्त कर लोगे। यही सनातन मार्ग है
punar vetsyasi tāṁ lakṣmīm eṣa panthāḥ sanātanaḥ | yaśohīnā daityāḥ pūrṇataḥ vinaṣṭāḥ, kintu dharmaśīlā devatāḥ pavitrān samudrān saritāḥ sarovarāṇi puṇyapradān āśramāṁś ca paryaṭan kṛtvā | pāṇḍunandana! tatra tapasā yajñena dānena ca mahātmāśīrvādāt te sarve pāpebhyo muktāḥ kalyāṇabhāginaḥ babhūvuḥ | evaṁ uttamān niyamān gṛhītvā kasyacid api pratigrahaṁ na gṛhṇantaḥ devatā tīrtheṣu vicacāraḥ; tataḥ teṣām uttamam aiśvaryaṁ prāptam | nṛpaśreṣṭha! yatra rājāno dharmānusāreṇa vartante tatra te sarvān śatrūn nāśayanti rājyaṁ ca vardhate | rājendra! tasmāt tvam api bhrātṛbhiḥ saha tīrtheṣu snātvā naṣṭāṁ rājalakṣmīṁ prāpsyasi | eṣa eva sanātanaḥ panthāḥ ||
তুমি পুনৰ সেই ৰাজলক্ষ্মী লাভ কৰিবা—এইয়েই সনাতন পথ। যশহীন দৈত্যসকল সম্পূৰ্ণকৈ বিনষ্ট হৈছিল; কিন্তু ধৰ্মনিষ্ঠ দেৱতাসকলে পবিত্ৰ সমুদ্ৰ, নদী, সৰোবৰ আৰু পুণ্যপ্ৰদ আশ্ৰমসমূহলৈ তীৰ্থযাত্ৰা কৰিছিল। হে পাণ্ডুনন্দন! তাত তেওঁলোকে তপস্যা, যজ্ঞ আৰু দান কৰিছিল; মহর্ষিসকলৰ আশীৰ্বাদে পাপমুক্ত হৈ কল্যাণৰ অধিকাৰী হৈছিল। উত্তম নিয়ম গ্ৰহণ কৰি, কাৰো পৰা প্ৰতিগ্ৰহ নলৈ, দেৱতাসকলে তীৰ্থসমূহত বিচৰণ কৰিছিল; তাতেই তেওঁলোকে পৰম ঐশ্বৰ্য লাভ কৰিছিল। হে নৃপশ্ৰেষ্ঠ! য’ত ৰজাসকলে ধৰ্মানুসাৰে চলে, তাত তেওঁলোকে শত্রুসকলক বিনাশ কৰে আৰু ৰাজ্যো বৃদ্ধি পায়। সেয়ে তুমিো ভ্ৰাতৃসকলৰ সৈতে তীৰ্থস্নান কৰি হেৰোৱা ৰাজলক্ষ্মী পুনৰ লাভ কৰিবা—এইয়েই চিৰন্তন পথ।
लोगश उवाच
Educational Q&A
Dharma-based conduct—especially pilgrimage, self-discipline, austerity, sacrifice, and charity without dependence on others’ gifts—purifies past faults and restores prosperity; for kings, righteous governance is the enduring means to defeat enemies and expand the realm.
Lomaśa instructs the Pāṇḍava king (addressed as Pāṇḍunandana) that the gods regained prosperity by touring sacred places and practicing tapas, yajña, and dāna while avoiding pratigraha; he urges the king and his brothers to do the same to recover their lost royal fortune.