Tīrtha-yātrā: Phalaśruti and Sacred Geography from Lohitya to Prayāga
Pulastya’s Instruction
कलशीतीर्थमें जलका आचमन करके श्रद्धालु और जितेन्द्रिय मानव अग्निष्टोमयज्ञका फल पाता है ।। सरकस्य तु पूर्वेण नारदस्य महात्मन: । तीर्थ कुरुकुलश्रेष्ठ अम्बाजन्मेति विश्रुतम्,कुरुकुलश्रेष्ठ! सरकतीर्थके पूर्वमें महात्मा नारदका तीर्थ है, जो अम्बाजन्मके नामसे विख्यात है
kalaśītīrthe jalaṃ ācaman kṛtvā śraddhāvān jitendriyo manuṣyo ’gniṣṭomayajñasya phalaṃ prāpnoti || sarakasya tu pūrveṇa nāradasya mahātmanaḥ | tīrthaṃ kurukulaśreṣṭha ambājānmeti viśrutam ||
কলশী-তীৰ্থত জল আচমন কৰি শ্ৰদ্ধাৱান আৰু ইন্দ্ৰিয়জয়ী মানুহে অগ্নিষ্টোম যজ্ঞৰ ফল লাভ কৰে। আৰু হে কুৰুকুলশ্ৰেষ্ঠ, সৰক-তীৰ্থৰ পূবফালে মহাত্মা নাৰদৰ তীৰ্থ আছে, যি ‘অম্বাজন্ম’ নামে প্ৰসিদ্ধ।
घुलस्त्य उवाच
The verse teaches that pilgrimage is not merely travel: when performed with śraddhā (reverence) and jitendriyatā (sense-control), even a simple purificatory act like ācamana can yield merit comparable to a major Vedic sacrifice (Agniṣṭoma).
Ghūlastya describes the spiritual benefits of specific tīrthas and locates them geographically: Kalaśī-tīrtha grants Agniṣṭoma-like merit, and east of Saraka-tīrtha lies Nārada’s famed tīrtha called Ambājānma.