Previous Verse
Next Verse

Shloka 20

Tīrtha-yātrā: Phalaśruti and Sacred Geography from Lohitya to Prayāga

Pulastya’s Instruction

स्‍्नात्वा फलमवाप्रोति राजसूयस्य मानव: । राजेन्द्र! तदनन्तर जयन्तीमें सोमतीर्थके निकट जाय, वहाँ स्नान करनेसे मनुष्य राजसूययज्ञका फल पाता है ।। १९ # || एकहंसे नर: स्नात्वा गोसहस्रफलं लभेत्‌,एकहंसतीर्थमें स्नान करनेसे मनुष्य सहस्र गोदानका फल पाता है। नरेश्वर! कृतशौचतीर्थमें जाकर तीर्थसेवी मनुष्य पुण्डरीकयागका फल पाता और शुद्ध हो जाता है

snātvā phalam avāpnoti rājasūyasya mānavaḥ | rājendra! tad-anantaraṁ jayantīm̐ somatīrthasya nikaṭaṁ yāyāt, tatra snānena manuṣyo rājasūya-yajñasya phalaṁ prāpnoti || ekahaṁse naraḥ snātvā go-sahasra-phalaṁ labhet | nareśvara! kṛtaśauca-tīrthaṁ gatvā tīrtha-sevī manuṣyaḥ puṇḍarīka-yāgasya phalaṁ prāpya śuddho bhavati ||

ঘূলস্ত্য ক’লে— এই তীৰ্থত স্নান কৰিলে মানুহে ৰাজসূয় যজ্ঞৰ ফল লাভ কৰে। ৰাজেন্দ্ৰ! তাৰ পিছত জয়ন্তীত সোমতীৰ্থৰ ওচৰলৈ গৈ তাত স্নান কৰিলে ৰাজসূয়ফলেই প্ৰাপ্ত হয়। আৰু একহংসতীৰ্থত স্নান কৰিলে সহস্ৰ গোদানসম পুণ্য লাভ হয়। নৰেশ্বৰ! কৃতশৌচতীৰ্থলৈ গৈ তীৰ্থসেৱী পুৰুষ পুণ্ডৰীক যাগৰ ফল পাই শুদ্ধ হয়।

एकहंसेat (the) Ekahaṃsa (tīrtha)
एकहंसे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootएकहंस
FormMasculine, Locative, Singular
नरःa man
नरः:
Karta
TypeNoun
Rootनर
FormMasculine, Nominative, Singular
स्नात्वाhaving bathed
स्नात्वा:
TypeVerb
Rootस्ना
Formक्त्वा (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage-neutral for gerund), prior action
गोसहस्रफलम्the fruit (merit) of a thousand cows (as a gift)
गोसहस्रफलम्:
Karma
TypeNoun
Rootगोसहस्रफल
FormNeuter, Accusative, Singular
लभेत्would obtain / may obtain
लभेत्:
TypeVerb
Rootलभ्
FormOptative (Vidhi-liṅ), 3rd, Singular, Ātmanepada

घुलस्त्य उवाच

G
Ghulasthya (speaker)
R
Rājasūya (sacrifice)
J
Jayantī (tīrtha/place)
S
Soma-tīrtha
E
Ekahaṁsa-tīrtha
K
Kṛtaśauca-tīrtha
P
Puṇḍarīka-yāga
G
go-dāna (gift of cows, implied by go-sahasra)

Educational Q&A

The passage teaches that sincere pilgrimage and ritual bathing at specific tīrthas can confer the same ethical-religious merit as major royal sacrifices and large-scale gifts, emphasizing purification, devotion, and accessible paths to puṇya beyond elite ritual performance.

A guide/speaker (Ghulasthya) instructs the king about a sequence of sacred sites—Jayantī near Soma-tīrtha, Ekahaṁsa-tīrtha, and Kṛtaśauca-tīrtha—describing the spiritual rewards obtained by bathing there, equating them with renowned yajñas and dāna.