Previous Verse
Next Verse

Shloka 2

नलस्य पुष्करजयो द्यूते

Nala’s Victory over Puṣkara in the Dice-Game

ततो5भिवादयामास प्रयत: श्वशुरं नल: । ततो<5नु दमयन्ती च ववन्दे पितरं शुभा,स्नानादिसे पवित्र हुए राजा नलने विनीतभावसे श्वशुरको प्रणाम किया। तत्पश्चात्‌ शुभलक्षणा दमयन्तीने भी पिताकी वन्दना की

tato ’bhivādayāmāsa prayataḥ śvaśuraṃ nalaḥ | tato ’nu damayantī ca vavande pitaraṃ śubhā ||

তাৰ পাছত সংযত নলে বিনয়সহিতে শ্বশুৰক অভিবাদন কৰিলে। তাৰ পিছত শুভলক্ষণীয়া দময়ন্তীয়েও নিজৰ পিতাক বন্দনা কৰিলে।

ततःthen, thereafter
ततः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootततः (तद्-प्रातिपदिकात् अव्यय)
Formअव्यय
अभिवादयामासpaid respectful salutations / greeted
अभिवादयामास:
TypeVerb
Rootअभि-√वद्
Formलिट् (परिप्रास/परिपूर्णभूत), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्, परस्मैपदम्
प्रयतःself-controlled, disciplined
प्रयतः:
Karta
TypeAdjective
Rootप्रयत (प्रातिपदिकम्)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्
श्वशुरम्father-in-law
श्वशुरम्:
Karma
TypeNoun
Rootश्वशुर (प्रातिपदिकम्)
Formपुंलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्
नलःNala
नलः:
Karta
TypeNoun
Rootनल (प्रातिपदिकम्)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्
ततःthen, thereafter
ततः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootततः (तद्-प्रातिपदिकात् अव्यय)
Formअव्यय
अनुafterwards, following that
अनु:
TypeIndeclinable
Rootअनु (अव्यय)
Formअव्यय
दमयन्तीDamayanti
दमयन्ती:
Karta
TypeNoun
Rootदमयन्ती (प्रातिपदिकम्)
Formस्त्रीलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्
and
:
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय
ववन्देbowed to / paid homage
ववन्दे:
TypeVerb
Root√वन्द्
Formलिट् (परिप्रास/परिपूर्णभूत), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्, आत्मनेपदम्
पितरम्father
पितरम्:
Karma
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिकम्)
Formपुंलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्
शुभाauspicious, fair (lady)
शुभा:
Karta
TypeAdjective
Rootशुभ (प्रातिपदिकम्)
Formस्त्रीलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्

बृहृदश्च उवाच

N
Nala
D
Damayantī
D
Damayantī's father (Bhīma, king of Vidarbha)
N
Nala's father-in-law (Bhīma)

Educational Q&A

The verse highlights dharmic etiquette: self-restraint and humility expressed through respectful salutations to elders—especially parents and in-laws—affirming social and familial harmony.

After the preceding events (including purification/settling of circumstances), Nala formally greets his father-in-law, and Damayantī then bows to her father, marking a respectful reunion and restoration of proper courtly relations.