Shloka 236
Yudhiṣṭhira’s Reproof and Vow-Logic: On Dice-Deception, Exile Terms, and the Governance of Anger
Adhyāya 35
छन्नमिच्छसि कौन्तेय यो<स्मात् संवर्तुमिच्छसि । कुन्तीनन्दन! आप अज्ञातवासके समय जो हम-लोगोंको छिपाकर रखना चाहते हैं, इससे जान पड़ता है कि आप एक मुट्ठी तिनकेसे हिमालय पर्वतको ढक देना चाहते हैं
channam icchasi kaunteya yo ’smāt saṁvartuṁ icchasi | kuntīnandana! āpa ajñātavāsake samaya jo ham-logoṁ ko chipākara rakhanā chāhate haiṁ, isase jān paṛtā hai ki āpa eka muṭṭhī tṛṇase himālaya parvatako ḍhakanā chāhate haiṁ |
ভীমে ক’লে— কৌন্তেয়! যি কথা তুমি গোপন ৰাখিব খোজা, সেই পথৰ পৰাই তুমি আঁতৰি যাব খোজা। কুন্তীনন্দন! অজ্ঞাতবাসৰ সময়ত তুমি আমাক লুকুৱাই ৰাখিব বিচাৰিছা; কিন্তু তাতে যেন এক মুঠি খৰেৰে হিমালয় পৰ্বত ঢাকিবলৈ চেষ্টা কৰা যেন লাগে।
भीमसेन उवाच
Educational Q&A
Bhima highlights the ethical tension between necessary secrecy and practical reality: some truths—like the presence and prowess of the Pāṇḍavas—are too great to be hidden for long. The verse urges clear-eyed judgment (nīti) rather than wishful concealment.
During discussion of the incognito year (ajñātavāsa), Bhima addresses Yudhiṣṭhira, questioning the plan to keep the brothers hidden. He uses a sharp metaphor—covering the Himalaya with a handful of straw—to argue that such concealment is nearly impossible.