Previous Verse
Next Verse

Shloka 21

सावित्री-यमसंवादः

Sāvitrī’s Dialogue with Yama and the Restoration of Satyavān

ह्ृतदारो महासत्त्वो रामो दशरथात्मज: । तुल्यारिमित्रतां प्राप्त: सुग्रीवेण धनुर्धर:,“दशरथनन्दन श्रीराम महान्‌ शक्तिशाली वीर हैं। उनकी पत्नीका किसीने अपहरण कर लिया है। उसकी खोजके लिये उन्होंने सुग्रीवसे मित्रता की है और दोनोंने एक-दूसरेके शत्रुको शत्रु तथा मित्रको मित्र मान लिया है। श्रीरामचन्द्रजी बड़े धनुर्धर हैं

hṛtadāro mahāsattvo rāmo daśarathātmajaḥ | tulyārimitratāṁ prāptaḥ sugrīveṇa dhanurdharaḥ ||

দশৰথনন্দন ৰাম মহাসত্ত্ববান আৰু পৰাক্ৰমশালী; তেওঁৰ পত্নী অপহৃত হৈছে। তেওঁক বিচাৰিবলৈ সেই মহাধনুৰ্ধৰে সুগ্ৰীৱৰ সৈতে মৈত্ৰী স্থাপন কৰিছে, আৰু দুয়োয়ে পৰস্পৰৰ মিত্ৰক মিত্ৰ আৰু শত্রুক শত্রু বুলি গ্ৰহণ কৰিছে।

हृतदारःone whose wife has been abducted
हृतदारः:
Karta
TypeAdjective
Rootहृत (√हृ) + दार
FormMasculine, Nominative, Singular
महासत्त्वःof great valor/strength
महासत्त्वः:
Karta
TypeAdjective
Rootमहा + सत्त्व
FormMasculine, Nominative, Singular
रामःRama
रामः:
Karta
TypeNoun
Rootराम
FormMasculine, Nominative, Singular
दशरथात्मजःson of Dasharatha
दशरथात्मजः:
Karta
TypeNoun
Rootदशरथ + आत्मज
FormMasculine, Nominative, Singular
तुल्यequal (as/into equality)
तुल्य:
Karma
TypeAdjective
Rootतुल्य
FormNeuter, Accusative, Singular
अरिof an enemy
अरि:
Sambandha
TypeNoun
Rootअरि
FormMasculine, Genitive, Singular
मित्रताम्friendship
मित्रताम्:
Karma
TypeNoun
Rootमित्रता
FormFeminine, Accusative, Singular
प्राप्तःhas attained/obtained
प्राप्तः:
Karta
TypeVerb
Rootप्राप्त (प्र + √आप्)
FormMasculine, Nominative, Singular
सुग्रीवेणwith Sugriva
सुग्रीवेण:
Karana
TypeNoun
Rootसुग्रीव
FormMasculine, Instrumental, Singular
धनुर्धरःbow-bearer, archer
धनुर्धरः:
Karta
TypeNoun
Rootधनुस् + धर
FormMasculine, Nominative, Singular

मार्कण्डेय उवाच

M
Mārkaṇḍeya
R
Rāma
D
Daśaratha
S
Sugrīva

Educational Q&A

The verse highlights dharmic alliance: true friendship is defined by shared loyalty and responsibility—standing by one another so that a friend’s friends are honored and a friend’s enemies are opposed, especially in a righteous quest.

Mārkaṇḍeya introduces Rāma’s situation: his wife has been abducted, and in order to search for her he forges a pact of friendship with Sugrīva, establishing mutual support in their conflicts.