Previous Verse
Next Verse

Shloka 20

Draupadī’s Rebuke of Jayadratha and Dhaumya’s Admonition (Āraṇyaka-parva, Adhyāya 252)

कुशचीराम्बरधर: परं नियममास्थित: । वाग्यतो राजशार्दूल: स स्वर्गगतिकाम्यया

kuśacīrāmbaradharaḥ paraṃ niyamam āsthitaḥ | vāgyato rājaśārdūlaḥ sa svargagatīkāmyayā

বৈশম্পায়নে ক’লে—কুশ আৰু বল্কলৰ বস্ত্ৰ পৰিধান কৰি সেই ৰাজশাৰ্দূল পৰম নিয়ম-তপস্যাত প্রবৃত্ত হ’ল। বাক্‌সংযমী হৈ স্বৰ্গগতি লাভৰ কামনাৰে তেওঁ সেই ব্ৰত অনুষ্ঠান কৰিলে।

कुशचीराम्बरधरःone who wears garments of kuśa-grass and bark
कुशचीराम्बरधरः:
Karta
TypeNoun
Rootकुशचीराम्बरधर
FormMasculine, Nominative, Singular
परम्supreme; highest
परम्:
Karma
TypeAdjective
Rootपर
FormNeuter, Accusative, Singular
नियमम्vow; restraint; observance
नियमम्:
Karma
TypeNoun
Rootनियम
FormMasculine, Accusative, Singular
आस्थितःhaving undertaken; having adopted
आस्थितः:
Karta
TypeVerb
Rootआ-स्था
FormMasculine, Nominative, Singular, क्त (past passive participle)
वाग्यतःrestrained in speech; silent
वाग्यतः:
Karta
TypeAdjective
Rootवाग्यत
FormMasculine, Nominative, Singular
राजशार्दूलःtiger among kings (O best of kings)
राजशार्दूलः:
Karta
TypeNoun
Rootराजशार्दूल
FormMasculine, Nominative, Singular
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
स्वर्गगतिःgoing to heaven; heavenly course
स्वर्गगतिः:
Karma
TypeNoun
Rootस्वर्गगति
FormFeminine, Nominative, Singular
काम्ययाwith desire; for the sake of wishing
काम्यया:
Karana
TypeAdjective
Rootकाम्य
FormFeminine, Instrumental, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
R
rājaśārdūla (a king, unnamed in this verse)
S
svarga (heaven)
K
kuśa-grass
B
bark-cloth (cīra)

Educational Q&A

The verse highlights niyama and vāg-yama (discipline and restraint of speech) as key components of tapas: ethical self-control expressed through simple living and regulated conduct, undertaken with a clear spiritual aim (here, attainment of svarga).

Vaiśampāyana describes a king adopting ascetic markers—kuśa-grass and bark garments—and entering a strict observance. He controls his speech and performs austerity motivated by the wish to reach heaven.