Shloka 10
Koṭikāśya’s Inquiry to the Radiant Woman near the Kadamba (कोटिकाश्यप्रश्नः)
यदा चास्मान् न मुमुचुर्गन्धर्वा: सान्त्विता अपि,उनके समझाने-बुझानेपर भी जब आकाशचारी वीर गन्धर्व हमें न छोड़ सके और बादलोंकी भाँति गर्जने लगे तब अर्जुन, भीम तथा उत्कट बलशाली नकुल-सहदेवने उन असंख्य गन्धर्वोकी ओर लक्ष्य करके बाणोंकी वर्षा आरम्भ कर दी
yadā cāsmān na mumucur gandharvāḥ sāntvitā api, te gajitā iva meghāḥ; tadā arjuna-bhīma-utkaṭa-balaśālī nakula-sahadevās teṣām asaṅkhyeyānāṃ gandharvāṇāṃ prati lakṣyaṃ kṛtvā bāṇavarṣaṃ prārabdhavantaḥ
দুৰ্যোধনে ক’লে—“সান্ত্বনা দিলেও আকাশচাৰী বীৰ গন্ধৰ্বসকলে আমাক নাছাড়িলে; মেঘৰ দৰে গর্জন কৰি আগবাঢ়িল। তেতিয়া অৰ্জুন আৰু ভীম, লগতে উগ্ৰবলশালী নকুল-সহদেৱে সেই অসংখ্য গন্ধৰ্বক লক্ষ্য কৰি শৰবৃষ্টি আৰম্ভ কৰিলে।”
दुर्योधन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights a recurring ethical tension in the epic: even amid enmity, kshatriya responsibility and situational dharma can compel action. The Pandavas respond to immediate violence and the need to protect captives, showing that duty in crisis may override personal resentment.
Duryodhana recounts that the Gandharvas, despite attempts to placate them, refused to release the captives and roared like thunderclouds. In response, Arjuna, Bhima, Nakula, and Sahadeva begin attacking the Gandharvas with a concentrated volley of arrows.