अग्निनाम-वंश-निरूपणम् | Agni-Names and Lineage Enumeration
निमित्तभूता हि वयं कर्मणो<स्य द्विजोत्तम | येषां हतानां मांसानि विक्रीणामीह वै द्विज,द्विजश्रेष्ठस इस कार्यमें हम निमित्तमात्र हैं। ब्रह्मन! मैं जिन मारे गये प्राणियोंका मांस बेचता हूँ, उनके जीते-जी यदि उनका सदुपयोग किया जाता तो बड़ा धर्म होता। मांस- भक्षणमें तो धर्मका नाम भी नहीं है (उलटे महान् अधर्म होता है)। देवता, अतिथि, भरणीय कुटुम्बीजन और पितरोंका पूजन (आदर-सत्कार) अवश्य धर्म है
nimittabhūtā hi vayaṁ karmaṇo ’sya dvijottama | yeṣāṁ hatānāṁ māṁsāni vikrīṇāmiha vai dvija ||
হে দ্বিজোত্তম! এই কৰ্মত আমি কেৱল নিমিত্তমাত্ৰ। হে ব্ৰাহ্মণ! যিসকলক হত্যা কৰা হৈছে, তেওঁলোকৰ মাংসেই মই ইয়াত বিক্ৰী কৰোঁ—তেওঁলোক জীয়াই থাকোঁতেই যদি সদুপযোগত লগোৱা হ’লহেঁতেন, তেন্তে সেয়া মহাধৰ্ম হ’লহেঁতেন; কিন্তু মাংসভক্ষণত ধৰ্মৰ নামো নাই—বৰং সেয়া মহা অধৰ্ম।
मार्कण्डेय उवाच
The verse frames moral agency: one may be only an instrument (nimitta) in an action, yet the ethical evaluation of practices like selling and especially consuming meat is emphasized—meat-eating is portrayed as adharma, while true dharma lies in proper, life-affirming use and conduct.
Mārkaṇḍeya addresses a brāhmaṇa, explaining that he is merely an instrument in the deed and that the meat he sells comes from slain creatures; he then contrasts what would have been righteous use of living beings with the unrighteousness he associates with meat consumption.