Shloka 16
Agni’s Withdrawal to the Forest and Identification with Āṅgirasa (अग्न्याङ्गिरस-इतिहासः)
शुश्रूषणपरा नित्यं सततं संयतेन्द्रिया । पतिके लिये जो हितकर कार्य जान पड़ता उसमें भी वह सदा संलग्न रहती थी। देवताओंकी पूजा, अतिथियोंके सत्कार, भृत्योंके भरण-पोषण और सास-ससुरकी सेवामें भी वह सर्वदा तत्पर रहती थी। अपने मन और इन्द्रियोंपर वह निरन्तर पूर्ण संयम रखती थी।। सा ब्राह्मणं तदा दृष्टवा संस्थितं भैक्ष्यकाड्क्षिणम् | कुर्वती पतिशुश्रूषां सस्माराथ शुभेक्षणा
śuśrūṣaṇaparā nityaṃ satataṃ saṃyatendriyā | sā brāhmaṇaṃ tadā dṛṣṭvā saṃsthitaṃ bhaikṣyakāṅkṣiṇam | kurvatī patiśuśrūṣāṃ sasmārātha śubhekṣaṇā ||
মাৰ্কণ্ডেয় ক’লে—সেই নাৰী সদায় শুশ্ৰূষাপৰায়ণা, নিত্য সংযতেন্দ্ৰিয়া আৰু স্থিৰচিত্তা আছিল। স্বামীৰ হিতকৰ বুলি যি কাৰ্য তেওঁ জানিছিল, তাতেই তেওঁ সদায় নিয়োজিত থাকিছিল। দেৱপূজা, অতিথিসৎকাৰ, ভৃত্যসকলৰ ভৰণ-পোষণ আৰু শ্বশুৰ-শ্বশ্ৰূৰ সেৱা—এই সকলোত তেওঁ সদা তৎপৰ; মন আৰু ইন্দ্ৰিয়ৰ ওপৰত তেওঁৰ দৃঢ় সংযম আছিল। তেতিয়া ভিক্ষা বিচাৰি থিয় হৈ থকা এজন ব্ৰাহ্মণক দেখি, স্বামীসেৱাত ৰত সেই শুভনয়না নাৰীয়ে কৰণীয় স্মৰণ কৰিলে।
मार्कण्डेय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights gṛhastha-dharma: disciplined self-restraint and steady service—especially to one’s spouse, elders, guests, and dependents—so that ethical action becomes prompt and mindful even amid daily duties.
A virtuous woman, constantly engaged in serving her husband and maintaining household duties with self-control, notices a brāhmaṇa who has come seeking alms; upon seeing him, she remembers her obligation of hospitality and what should be done next.