Shloka 206
उत्तङ्कोपाख्यानप्रारम्भः — Uttanka’s Tapas, Viṣṇu-stuti, and the Dhundhumāra Prophecy
Opening
ब्राह्मण: कुपितो हन्यादपि लोकानू् प्रतिज्ञया । निष्पाप नरेश! मेरी इस कल्याणमयी वाणीको समझो, जिसे मैं अभी तुम्हें सुना रहा हूँ। युधिष्ठिर! तुम्हें कभी किसी ब्राह्मणका तिरस्कार नहीं करना चाहिए; क्योंकि यदि ब्राह्मण कुपित हो जाय और किसी बातकी प्रतिज्ञा कर ले, तो वह उस प्रतिज्ञाके अनुसार सम्पूर्ण लोकोंका विनाश कर सकता है
brāhmaṇaḥ kupito hanyād api lokān pratijñayā | niṣpāpa nareśa mama etāṃ kalyāṇamayīṃ vācaṃ budhyasva yām ahaṃ te ’dya śrāvayiṣyāmi | yudhiṣṭhira tvayā kadācid api brāhmaṇo na tiraskartavyaḥ; yato brāhmaṇaḥ kupito bhavet kasyāṃcid vastuni pratijñāṃ ca kuryāt, sa tasyāḥ pratijñāyā anurūpaṃ samagrān lokān vināśayituṃ śaknoti |
মাৰ্কণ্ডেয় ক’লে— “ব্ৰাহ্মণ ক্ৰুদ্ধ হ’লে প্ৰতিজ্ঞাৰ বলতেই লোকসমূহ পৰ্যন্ত বিনাশ কৰিব পাৰে। হে নিষ্পাপ নৰেশ! মই এতিয়া তোমাক ক’বলৈ ধৰা এই কল্যাণময় উপদেশ মনত ধৰা। যুধিষ্ঠিৰ! তুমি কেতিয়াও ব্ৰাহ্মণক তুচ্ছ বা অবমাননা নকৰিবা; কিয়নো ব্ৰাহ্মণ ৰুষ্ট হৈ কোনো প্ৰতিজ্ঞাত আবদ্ধ হ’লে, সেই প্ৰতিজ্ঞাৰ অনুসাৰে তেওঁ সকলো লোকৰ ওপৰতো বিনাশ আনিব পৰা শক্তি ৰাখে।”
मार्कण्डेय उवाच
Educational Q&A
The verse teaches that a king must never insult a Brahmin, because the moral-spiritual force of a Brahmin’s anger, especially when bound by a vow (pratijñā), is portrayed as world-shaking; it is a warning about respecting dharma-bearing persons and the grave consequences of contempt.
Mārkaṇḍeya is instructing Yudhiṣṭhira, offering auspicious counsel on royal conduct: he cautions him against disparaging Brahmins and emphasizes the feared potency of their vows when provoked.