Shloka 1323
कृतयुगवर्णनम् तथा राजधर्मोपदेशः
Kṛtayuga Description and Instruction on Royal Dharma
प्रयत्नेन मया मूर्ध्ना गृहीत्वा हभिवन्दितौ | तात! तदनन्तर मैंने कोमल और लाल रंगकी अँगुलियोंसे सुशोभित लाल-लाल तलवेवाले उस बालकके सुन्दर एवं सुप्रतिष्ठित चरणोंको प्रयत्नपूर्वक पकड़कर उन्हें अपने मस्तकसे प्रणाम किया
vaiśampāyana uvāca | prayatnena mayā mūrdhnā gṛhītvā abhivanditau | tāta! tadanantaraṁ mayā komala-rakta-raṅgāṅguli-suśobhitaiḥ rakta-rakta-talavaiḥ tasya bālakasya sundara-supratiṣṭhitau caraṇau prayatnapūrvakaṁ gṛhītvā mama mastakena praṇāmam akārṣam |
মই যত্নসহকাৰে সেগুলি ধৰি মস্তকে প্ৰণাম কৰিলোঁ। তাৰ পাছত, তাত, সেই বালকৰ সুন্দৰ আৰু সুপ্ৰতিষ্ঠিত চৰণযুগল—মৃদুল ৰক্তিম আঙুলিৰে শোভিত আৰু ৰঙা তলুৱাযুক্ত—শ্ৰদ্ধাৰে ধৰি মোৰ মস্তকত স্থাপন কৰি বিনয়ে নত হ’লোঁ।
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights dharmic humility: reverence is not merely verbal but enacted through disciplined, respectful gesture—honoring the worthy (especially a revered person) by bowing to their feet, symbolizing surrender of ego and recognition of moral/spiritual stature.
The speaker describes a formal act of veneration: carefully taking the child’s well-formed feet—described with tender red digits and red soles—and placing them upon his own head to offer praṇāma, indicating deep respect and submission.