Previous Verse
Next Verse

Shloka 43

उद्योगपर्व — अध्याय ९३: कृष्णस्य धृतराष्ट्रोपदेशः

Kṛṣṇa’s Counsel to Dhṛtarāṣṭra in the Assembly

निमन्त्रयन्तामासनैश्नव सत्कारेण च भूयसा । नैतेष्वनुपविष्टेषु शक्यं केनचिदासितुम्‌,“इन्हें अत्यन्त सत्कारपूर्वक आसन देकर निमन्त्रित किया जाय, क्योंकि इनके बैठे बिना कोई भी बैठ नहीं सकता

nimantrayantām āsanaiḥ nava satkāreṇa ca bhūyasā | na eteṣv anupaviṣṭeṣu śakyaṃ kenacid āsitum ||

নতুন আসন আনি অধিক সৎকাৰসহ তেওঁলোকক আমন্ত্ৰণ কৰি বহুৱাওক; কিয়নো তেওঁলোক নাবহা পৰ্যন্ত আন কোনোৱে বহিব নোৱাৰে।

निमन्त्रयन्ताम्let them invite
निमन्त्रयन्ताम्:
TypeVerb
Rootनिमन्त्रय् (धातु: मन्त्र् + नि उपसर्ग; caus./denom. sense 'invite')
Formलोट् (imperative/benedictive sense), 3, plural, परस्मैपद
आसनैःwith seats
आसनैः:
Karana
TypeNoun
Rootआसन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसक, तृतीया, बहुवचन
नुindeed/now (emphatic particle)
नु:
TypeIndeclinable
Rootनु
सत्कारेणwith honor/respectful reception
सत्कारेण:
Karana
TypeNoun
Rootसत्कार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
and
:
TypeIndeclinable
Root
भूयसाmore/abundantly; with greater (honor)
भूयसा:
Karana
TypeAdjective
Rootभूयस् (प्रातिपदिक; comparative used adverbially)
Formनपुंसक, तृतीया, एकवचन
not
:
TypeIndeclinable
Root
एतेषुwhen/among these (persons)
एतेषु:
Adhikarana
TypePronoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, बहुवचन
अनुपविष्टेषुwhen they have not sat down / in their not being seated
अनुपविष्टेषु:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootअनुपविष्ट (कृदन्त; उप-√विश् with अनु; past passive participle)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, बहुवचन
शक्यम्possible
शक्यम्:
TypeAdjective
Rootशक्य (कृदन्त; √शक्, potential/passive adjectival)
Formनपुंसक, प्रथमा, एकवचन
केनचित्by anyone
केनचित्:
Karana
TypePronoun
Rootकिम् (सर्वनाम) + चित् (अव्यय-प्रत्यय)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसक (contextual), तृतीया, एकवचन
आसितुम्to sit
आसितुम्:
TypeVerb
Root√आस् (धातु)
Formतुमुन् (infinitive)

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana