Shloka 6
Udyoga Parva, Adhyāya 72 — Bhīmasena’s counsel on conciliation and Duryodhana’s disposition
अतिगृद्धा: कृतस्नेहा दीर्घकालं सहोषिता: । कृतमित्रा: कृतबला धार्तराष्ट्रा: परंतप
atigṛddhāḥ kṛtasnehā dīrghakālaṃ sahoṣitāḥ | kṛtamitrāḥ kṛtabalā dhārtarāṣṭrāḥ parantapa parantapa ||
যুধিষ্ঠিৰে ক’লে—হে পৰন্তপ, ধৃতৰাষ্ট্ৰৰ পুত্ৰসকল অতিশয় লোভী। বহু মিত্ৰ-ৰাজাৰ সৈতে দীৰ্ঘকাল সহবাস কৰি তেওঁলোকে পৰস্পৰ স্নেহ দৃঢ় কৰিছে; মিত্ৰতা সুদৃঢ় কৰি বলো সঞ্চয় কৰিছে। এইদৰে সঙ্গ, শিক্ষা-প্ৰশিক্ষণ আৰু নিৰন্তৰ প্ৰস্তুতিত তেওঁলোকে আমাৰ বিৰুদ্ধে ভয়ংকৰ শক্তি গঢ়ি তুলিছে।
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how unchecked greed (lobha) drives unethical consolidation of power: by long association, cultivating loyalty, and systematically building strength, an unjust party can become formidable. It implicitly warns that moral failure is amplified when supported by alliances and sustained preparation.
In the Udyoga Parva’s pre-war deliberations, Yudhiṣṭhira assesses the Kauravas’ position: they are greedy, have lived long with allied rulers, strengthened bonds of affection, secured friendships, and accumulated military power—making the impending conflict more dangerous.