Shloka 40
Udyoga Parva, Adhyāya 72 — Bhīmasena’s counsel on conciliation and Duryodhana’s disposition
मनुष्यलोकक्षयकृत् सुघोरो नो चेदनुप्राप्त इहान्तकः स्यात् | शस्त्राणि यन्त्र कवचान् रथांश्व नागान् हयांश्व प्रतिपादयित्वा
yudhiṣṭhira uvāca | manuṣyalokakṣayakṛt sughoro no ced anuprāpta ihāntakaḥ syāt | śastrāṇi yantra-kavacān rathāśva-nāgān hayāṃś ca pratipādayitvā |
যদি মানুহলোক ধ্বংসকাৰী অতি ভয়ংকৰ মৃত্যু ইয়ালৈ ওচৰ চাপি নাহিলেহেঁতেন, তেন্তে এনে প্ৰস্তুতি আৰু দৃশ্য দেখা নাযেত। সেয়ে, হে নৰেন্দ্ৰ! আপোনাৰ সকলো যোদ্ধাই যুদ্ধৰ বাবে দৃঢ় সংকল্প কৰি নানাবিধ শস্ত্ৰ, যন্ত্ৰ, কবচ, ৰথ, হাতী আৰু ঘোঁৰা সুসজ্জিত কৰক; হাতী-ঘোঁৰা আৰু ৰথত আৰোহণ কৰি সদায় যুদ্ধৰ বাবে প্ৰস্তুত থাকক। লগতে যুদ্ধোপযোগী আন সকলো প্ৰয়োজনীয় সামগ্ৰীৰো সম্পূৰ্ণ সঞ্চয় কৰক।
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
The verse frames war-preparation as a sober recognition of mortality and political necessity: when ‘Death’ is near, a ruler must ensure disciplined readiness and adequate resources, while implying the grave ethical weight of conflict.
Yudhiṣṭhira addresses a king (narēndra) and urges comprehensive military mobilization—arming troops, preparing war-machines, armor, chariots, elephants, and horses, and collecting all needed supplies—because the situation has reached a point where destructive conflict appears unavoidable.