Previous Verse
Next Verse

Shloka 23

उद्योगपर्व — धृतराष्ट्रस्य दुर्योधनप्रति शक्तिस्मारक-उपदेशः

Udyoga Parva 63: Dhṛtarāṣṭra’s Counsel Reminding Duryodhana of Opponent Strength

दुर्योधनो योद्धुमना: समरे सव्यसाचिना । न च पश्यामि तेजो<स्य विक्रमं वा तथाविधम्‌,दुर्योधन समरभूमिमें सव्यसाची अर्जुनके साथ युद्ध करनेकी बात सोचता है, परंतु मैं इसके भीतर अर्जुनके समान तेज या पराक्रम नहीं देखता

duryodhano yoddhumanāḥ samare savyasācinā | na ca paśyāmi tejo 'sya vikramaṃ vā tathāvidham ||

দুৰ্যোধন সমৰভূমিত সব্যসাচী অৰ্জুনৰ সৈতে যুঁজিবলৈ উদ্‌গ্ৰীৱ; কিন্তু মই তাৰ ভিতৰত অৰ্জুনসম তেজ বা তেনে পৰাক্ৰম নেদেখোঁ।

दुर्योधनःDuryodhana
दुर्योधनः:
Karta
TypeNoun
Rootदुर्योधन
FormMasculine, Nominative, Singular
योद्धुम्to fight
योद्धुम्:
Karma
TypeVerb
Rootयुध्
FormTumun (infinitive)
मनाःmind; intention
मनाः:
Karta
TypeNoun
Rootमनस्
FormNeuter, Nominative, Singular
समरेin battle
समरे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसमर
FormMasculine, Locative, Singular
सव्यसाचिनाby/with Savyasācin (Arjuna)
सव्यसाचिना:
Karana
TypeNoun
Rootसव्यसाचिन्
FormMasculine, Instrumental, Singular
not
:
TypeIndeclinable
Root
and
:
TypeIndeclinable
Root
पश्यामिI see
पश्यामि:
TypeVerb
Rootपश्
FormPresent, First, Singular, Parasmaipada
तेजःsplendor; prowess; energy
तेजः:
Karma
TypeNoun
Rootतेजस्
FormNeuter, Accusative, Singular
अस्यof him; his
अस्य:
TypePronoun
Rootइदम्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular
विक्रमम्valor; heroic stride
विक्रमम्:
Karma
TypeNoun
Rootविक्रम
FormMasculine, Accusative, Singular
वाor
वा:
TypeIndeclinable
Rootवा
तथाविधम्of such a kind; like that (i.e., comparable)
तथाविधम्:
Karma
TypeAdjective
Rootतथाविध
FormMasculine, Accusative, Singular

विदुर उवाच

V
Vidura
D
Duryodhana
A
Arjuna (Savyasācin)
B
battlefield (samara)

Educational Q&A

Vidura warns against prideful aggression: mere desire to fight does not equal true capability. Ethical counsel here emphasizes realistic self-assessment and restraint, especially when war is driven by arrogance rather than dharma.

In Udyoga Parva, Vidura counsels the Kuru court, highlighting the imbalance between Duryodhana’s belligerent intent and Arjuna’s superior martial brilliance. The statement functions as a caution that provoking war against stronger, righteous opponents invites ruin.