Previous Verse
Next Verse

Shloka 22

Udyoga Parva Adhyaya 62 — Duryodhana’s Claim of Victory and Vidura’s Allegories on Discord and Risk

नैष्कर्म्य वा समास्थाय ज्ञानतृप्तो जितेन्द्रिय: । कालाकाडुक्षी चरँंल्लोके ब्रह्म॒ुभूयाय कल्पते,अथवा जो ज्ञानसे तृप्त जितेन्द्रिय पुरुष नैष्कर्म्यका आश्रय लेकर कालकी प्रतीक्षा करता हुआ अनासक्तभावसे लोकमें विचरता रहता है, वह ब्रह्मभावको प्राप्त होनेमें समर्थ होता है

naiṣkarmyaṁ vā samāsthāya jñāna-tṛpto jitendriyaḥ | kālākāṅkṣī caraṁl loke brahma-bhūyāya kalpate ||

অথবা যি ব্যক্তি জ্ঞানতৃপ্ত, ইন্দ্ৰিয়জয়ী, নৈষ্কৰ্ম্যৰ সাধনাত স্থিত হৈ, নিজৰ সময়ৰ শান্ত প্ৰতীক্ষা কৰি, অনাসক্তভাৱে জগতত বিচৰণ কৰে—সেইজন ব্রহ্মভাব লাভৰ যোগ্য হয়।

नैष्कर्म्यम्actionlessness; freedom from (binding) action
नैष्कर्म्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootनैष्कर्म्य
FormNeuter, Accusative, Singular
वाor
वा:
TypeIndeclinable
Rootवा
समास्थायhaving resorted to; having adopted
समास्थाय:
TypeVerb
Rootसम्-आ-स्था
Formक्त्वा (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage)
ज्ञानतृप्तःsatisfied with knowledge
ज्ञानतृप्तः:
Karta
TypeAdjective
Rootज्ञान-तृप्त
FormMasculine, Nominative, Singular
जितेन्द्रियःone who has conquered the senses
जितेन्द्रियः:
Karta
TypeAdjective
Rootजित-इन्द्रिय
FormMasculine, Nominative, Singular
कालम्time (the destined time)
कालम्:
Karma
TypeNoun
Rootकाल
FormMasculine, Accusative, Singular
आकाङ्क्षीawaiting; expecting
आकाङ्क्षी:
Karta
TypeAdjective
Rootआ-काॄङ्क्षिन् (आकाङ्क्षिन्)
FormMasculine, Nominative, Singular
चरन्moving about; wandering
चरन्:
Karta
TypeVerb
Rootचर्
Formशतृ (present active participle), Masculine, Nominative, Singular
लोकेin the world
लोके:
Adhikarana
TypeNoun
Rootलोक
FormMasculine, Locative, Singular
ब्रह्मभूयायfor Brahman-state; for becoming Brahman
ब्रह्मभूयाय:
Sampradana
TypeNoun
Rootब्रह्म-भूय
FormNeuter, Dative, Singular
कल्पतेis fit; is capable; is suited
कल्पते:
TypeVerb
Rootकॢप्
FormLat (Present), Atmanepada, Third, Singular

विदुर उवाच

V
Vidura
B
Brahman (brahma)