Shloka 15
Chapter 61: Karṇa’s martial assurances and Bhīṣma’s strategic rebuttal in the Kuru assembly
सत्यप्रतिज्ञ: किल सूतपुत्र- स्तथा स भार विषहेत कस्मात् । व्यूहं प्रतिव्यूह्य शिरांसि भित्त्वा लोकक्षयं पश्यत भीमसेनात्,'सूतपुत्र कर्ण कैसा सत्यप्रतिज्ञ निकला (पहले पाण्डवोंको जीतनेकी प्रतिज्ञा करके अब युद्धसे मुँह मोड़कर भाग गया), भला वैसा महान् भार वह कैसे सँभाल सकता था? अब तुमलोग पाण्डव-सेनाके व्यूहका सामना करनेके लिये अपनी सेनाका भी व्यूह बनाकर युद्ध करो और परस्पर एक-दूसरेके मस्तक काटकर भीमसेनके हाथों सारे संसारका संहार देखो
satyapratijñaḥ kila sūtaputraḥ tathā sa bhāraṁ viṣaheta kasmāt | vyūhaṁ prativyūhya śirāṁsi bhittvā lokakṣayaṁ paśyata bhīmasenāt ||
বৈশম্পায়নে ক’লে—সূতপুত্ৰ কৰ্ণ সত্যপ্ৰতিজ্ঞ বুলি খ্যাত আছিল; তথাপি ইমান গম্ভীৰ ভাৰ সি কেনেকৈ বহিব? সেয়ে শত্রুৰ ব্যূহৰ বিপৰীতে তোমালোকেও নিজৰ ব্যূহ সাজি প্ৰতিব্যূহ কৰা; ব্যূহে ব্যূহে সংঘৰ্ষ ঘটোৱা, ৰণত মস্তক বিদীৰ্ণ কৰা, আৰু ভীমসেনৰ দ্বাৰা সংঘটিত লোকক্ষয় চোৱা।
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the tension between public reputation for keeping vows (satyapratijñā) and the actual capacity to bear the consequences of one’s commitments. It also frames war as a self-amplifying cycle: strategic counter-formations and violent escalation can culminate in catastrophic, world-destroying outcomes—here symbolically associated with Bhīmasena’s overwhelming force.
Vaiśaṃpāyana narrates a charged exhortation: Karṇa, called the sūtaputra and famed for steadfast vows, is questioned for his ability to carry the ‘burden’ implied by his earlier boasts or commitments. The speaker urges the warriors to meet the Pāṇḍava army’s formation with a counter-formation and to engage in brutal combat, foretelling immense slaughter and devastation associated with Bhīma.