Shloka 77
Udyoga-parva Adhyāya 47 — Arjuna’s Deterrent Declaration
Sañjaya’s Report
अयं सम युद्धे मन्यते<न्यैरजेयं तमेकलव्यं नाम निषादराजम् | वेगेनैव शैलमभिहत्य जम्भ: शेते स कृष्णेन हत: परासु:,“ये भगवान् श्रीकृष्ण उस निषादराज एकलव्यको सदा युद्धके लिये ललकारा करते थे, जो दूसरोंके लिये अजेय था; परंतु वह श्रीकृष्णके हाथसे मारा जाकर प्राणशून्य हो सदाके लिये रणशय्यामें सो रहा है, ठीक उसी तरह, जैसे जम्भ नामक दैत्य स्वयं ही वेगपूर्वक पर्वतपर आघात करके प्राणशून्य हो महानिद्रामें निमग्न हो गया था
ayaṁ samyuddhe manyate 'nyair ajeyaṁ tam ekalavyaṁ nāma niṣādarājam | vegenaiva śailam abhihatya jambhaḥ śete sa kṛṣṇena hataḥ parāsuḥ ||
সঞ্জয়ে ক’লে—এই নিষাদৰাজ একলব্যক অন্যসকলে যুদ্ধত অজেয় বুলি মানিছিল; ভগৱান শ্ৰীকৃষ্ণে তাক বাৰে বাৰে সমৰৰ বাবে আহ্বান কৰিছিল। কিন্তু আজি সি কৃষ্ণৰ হাতে নিহত হৈ ৰণশয্যাত প্ৰাণহীন হৈ পৰি আছে—যেনেকৈ জম্ভ নামৰ দানৱে নিজৰেই বেগেৰে পৰ্বতত আঘাত কৰি প্ৰাণত্যাগ কৰি মৃত্যুনিদ্ৰাত নিমগ্ন হৈছিল।
संजय उवाच
Educational Q&A
Invincibility is conditional and can collapse through overconfidence or destiny; the verse underscores the inevitability of death in war and the decisive force of Kṛṣṇa’s agency, contrasting human pride with a cautionary example (Jambha) who perishes by his own reckless momentum.
Sañjaya reports that Ekalavya, famed as unconquerable, has been slain by Kṛṣṇa and now lies dead on the battlefield. To intensify the image, he compares Ekalavya’s fall to the demon Jambha, who died after violently crashing into a mountain.