Shloka 18
Udyoga-parva Adhyāya 47 — Arjuna’s Deterrent Declaration
Sañjaya’s Report
यदा द्रष्टा भीमसेनेन नागान् निपातितान् गिरिकूटप्रकाशान् । कुम्भैरिवासृग्वमतो भिन्नकुम्भां- स्तदा युद्ध धार्तराष्ट्रोडन्वतप्स्यत्,जब भीमसेन पर्वताकार प्रतीत होनेवाले बड़े-बड़े गजराजोंको गदाके आघातसे उनका कुम्भस्थल विदीर्ण करके मार गिरायेंगे और वे मानो घड़ोंसे खून उँड़ेल रहे हों, इस प्रकार मस्तकसे रक्तकी धारा बहाने लगेंगे, उस समय दुर्योधन जब यह दृश्य देखेगा, तब उसे युद्ध छेड़नेके कारण बड़ा भारी पश्चात्ताप होगा
sañjaya uvāca | yadā draṣṭā bhīmasenena nāgān nipātitān girikūṭaprakāśān | kumbhair ivāsṛg vamato bhinnakumbhāṁs tadā yuddhe dhārtarāṣṭro 'nvatapsyat ||
সঞ্জয়ে ক’লে—যেতিয়া দুর্যোধনে দেখিব, ভীমসেনে পৰ্বতশিখৰ সদৃশ বিশাল গজরাজসকলক মাটিত পেলাইছে, সিহঁতৰ কুম্ভস্থল বিদীর্ণ, আৰু ৰক্ত ভঙা কলসৰ পৰা ঢালি দিয়া দৰে বয়—তেতিয়া যুদ্ধৰ মাজতেই ধৃতরাষ্ট্রপুত্ৰক এই সংঘাত উচকাই দিয়াৰ দাহক অনুতাপ গ্ৰাস কৰিব।
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse underscores the moral weight of initiating unjust conflict: even the instigator may later be consumed by remorse when confronted with the real, gruesome consequences of war.
Sañjaya foretells a battlefield scene where Bhīma fells massive war-elephants, splitting their temples so blood streams out; seeing this carnage, Duryodhana (Dhārtarāṣṭra) is predicted to feel intense regret for having set the war in motion.