Shloka 36
उद्योगपर्व — विदुरनीतिः (Adhyāya 37): आयुःक्षयहेतवः, नीतिसूत्राणि, बलभेदाः, पाण्डव-विग्रहदोषदर्शनम्
जिसका चरित्र निन्दनीय है, जो मूर्ख, गुणोंमें दोष देखनेवाला, अधार्मिक, बुरे वचन बोलनेवाला और क्रोधी है, उसके ऊपर शीघ्र ही अनर्थ (संकट) टूट पड़ते हैं ।। अविसंवादनं दानं समयस्याव्यतिक्रम: । आवर्तयन्ति भूतानि सम्यक्प्रणिहिता च वाक्,ठगी न करना, दान देना, प्रतिज्ञाका उल्लंघन न करना और अच्छी तरह कही हुई बात --ये सब सम्पूर्ण भूतोंको अपना बना लेते हैं
yasya caritraṁ nindanīyaṁ yaḥ mūrkho guṇeṣu doṣa-darśī adhārmiko durvākya-vādī ca krodhī; tasya upari śīghram anarthāḥ patanti. avisaṁvādanam dānaṁ samayasya avyatikramaḥ; āvartayanti bhūtāni samyak-praṇihitā ca vāk.
যাৰ চৰিত্ৰ নিন্দনীয়, যি মূঢ়, গুণতো দোষ বিচাৰে, অধাৰ্মিক, কটু বাক্য কোৱা আৰু ক্ৰোধী—তাৰ ওপৰত অনৰ্থ শীঘ্ৰে ভাঙি পৰে। কিন্তু প্ৰতাৰণা নকৰা, দান কৰা, প্ৰতিজ্ঞা ভংগ নকৰা আৰু সুচিন্তিত, যথাযথ বাক্য—এইবোৰে সকলো প্ৰাণীক নিজৰ অনুকূলে আনে।
विदुर उवाच
Educational Q&A
Vidura contrasts two paths: blameworthy character traits (folly, fault-finding, unrighteousness, harsh speech, anger) quickly invite disaster, while integrity in dealings, generosity, keeping one’s pledge, and well-considered speech win trust and goodwill from all.
In the Udyoga Parva, Vidura delivers moral counsel (nīti) amid rising political tension, urging ethical self-control and trustworthy conduct as the foundation for stability and influence.