Shloka 13
Adhyaya 32: Saṃjaya’s Return, Audience with Dhṛtarāṣṭra, and Ethical Admonition
विदुर उवाच अभियुक्त बलवता दुर्बलं हीनसाधनम् | हृतस्वं कामिनं चोरमाविशन्ति प्रजागरा:,विदुरजी बोले--राजन! जिसका बलवानके साथ विरोध हो गया है, उस साधनहीन दुर्बल मनुष्यको, जिसका सब कुछ हर लिया गया है, उसको, कामीको तथा चोरको रातमें नींद नहीं आती
vidura uvāca abhi-yuktaḥ balavatā durbalaṁ hīna-sādhanam | hṛta-svaṁ kāminaṁ coram āviśanti prajāgarāḥ ||
বিদুৰে ক’লে—হে ৰাজন! যি দুৰ্বল ব্যক্তি শক্তিশালী প্ৰতিদ্বন্দ্বীৰ দ্বাৰা চ্যালেঞ্জিত, যি সাধন-সম্পদহীন, যাৰ ধন হৰণ কৰা হৈছে, যি কামাসক্ত, আৰু যি চোৰ—এইসকলৰ ৰাতি নিদ্ৰা নাহে।
विदुर उवाच
Educational Q&A
Peace of mind depends on dharmic security and self-mastery: fear from conflict with the powerful, loss of resources, dispossession, uncontrolled desire, and the guilt/fear of theft all produce restless wakefulness.
Vidura is counseling the king in the Udyoga Parva, using a list of types of people who cannot sleep to warn about the mental torment caused by insecurity, craving, and wrongdoing—an ethical admonition relevant to royal conduct and policy.