Shloka 24
Udyoga-parva Adhyāya 28: Dharmādharmalakṣaṇa in Āpad
Crisis-Discernment of Right and Wrong
(अधीयीत क्षत्रियो5थो यजेत दद्याद् दानं न तु याचेत किंचित् । न याजयेन्नापि चाध्यापयीत एष स्मृतः क्षत्रधर्म: पुराण: ।।
adhīyīta kṣatriyo 'tho yajeta dadyād dānaṃ na tu yāceta kiñcit | na yājayen nāpi cādhyāpayīta eṣa smṛtaḥ kṣatradharmaḥ purāṇaḥ ||
বায়ুৱে ক’লে—ক্ষত্ৰিয়েও স্বাধ্যায় কৰিব, যজ্ঞ কৰিব আৰু দান দিব; কিন্তু একো বস্তু যাচনা নকৰিব। তেওঁ ন আনৰ যজ্ঞ কৰাব, ন অধ্যাপনৰ কাম ল’ব—ইয়েই স্মৃতিত ঘোষিত প্ৰাচীন ক্ষত্ৰধৰ্ম। তেওঁ ধৰ্মমতে প্ৰজাৰক্ষা কৰি, দান দি, যজ্ঞে ইষ্ট কৰি, সকলো বেদ অধ্যয়ন কৰি, বিবাহ কৰি, পুণ্যকৰ্মত ৰত হৈ গৃহত বাস কৰিব।
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
The verse defines an ‘ancient’ kṣatriya code: study and uphold sacred learning, perform sacrifices, give charity, and maintain independence by not begging; additionally, a kṣatriya should not adopt priestly officiation or professional teaching, preserving clear boundaries of social duty and focusing on protection and governance.
Vāyu is instructing about proper conduct (dharma) for the warrior-ruler class. In the Udyoga Parva’s broader ethical discussions before the great war, such teachings frame what righteous leadership and disciplined action should look like.