Previous Verse
Next Verse

Shloka 33

धृतराष्ट्र-संजय संवादः — उपप्लव्यगमनाज्ञा

Dhṛtarāṣṭra–Saṃjaya Dialogue: Command to Proceed to Upaplavya

मतो हि मे शक्रसमो धनंजय: सनातनो वृष्णिवीरश्व विष्णु: । धर्मारामो ह्लीनिषेवस्तरस्वी कुन्तीपुत्र: पाण्डवोडजातशत्रु:

mato hi me śakrasamo dhanañjayaḥ sanātano vṛṣṇivīraś ca viṣṇuḥ | dharmārāmo hrīniṣevas tarasvī kuntīputraḥ pāṇḍavo ’jātaśatruḥ ||

মোৰ দৃষ্টিত ধনঞ্জয় অৰ্জুন শক্ৰ (ইন্দ্ৰ) সমান, আৰু বৃষ্ণিবীৰ শ্ৰীকৃষ্ণ যেন সনাতন বিষ্ণু নিজেই। কুন্তীপুত্ৰ পাণ্ডৱ অজাতশত্ৰু যুধিষ্ঠিৰ ধৰ্মতেই আনন্দ পায়; তেওঁ লজ্জাশীল অথচ বলৱান, আৰু তেওঁৰ অন্তৰত কাৰো প্ৰতি শত্রুভাৱ কেতিয়াও জন্ম নলয়।

mataḥconsidered/held (as)
mataḥ:
Karta
TypeAdjective
Rootmata (मत)
FormMasculine, Nominative, Singular
hiindeed/for
hi:
TypeIndeclinable
Roothi
meof me / my
me:
TypePronoun
Rootasmad (अस्मद्)
FormGenitive, Singular
śakra-samaḥequal to Indra
śakra-samaḥ:
TypeAdjective
Rootśakra + sama (शक्र + सम)
FormMasculine, Nominative, Singular
dhanaṃjayaḥDhanañjaya (Arjuna)
dhanaṃjayaḥ:
Karta
TypeNoun
Rootdhanaṃjaya (धनंजय)
FormMasculine, Nominative, Singular
sanātanaḥeternal
sanātanaḥ:
TypeAdjective
Rootsanātana (सनातन)
FormMasculine, Nominative, Singular
vṛṣṇi-vīraḥhero of the Vṛṣṇis (Kṛṣṇa)
vṛṣṇi-vīraḥ:
Karta
TypeNoun
Rootvṛṣṇi + vīra (वृष्णि + वीर)
FormMasculine, Nominative, Singular
caand
ca:
TypeIndeclinable
Rootca
viṣṇuḥViṣṇu
viṣṇuḥ:
Karta
TypeNoun
Rootviṣṇu (विष्णु)
FormMasculine, Nominative, Singular
dharma-ārāmaḥone who delights in dharma
dharma-ārāmaḥ:
TypeAdjective
Rootdharma + ārāma (धर्म + आराम)
FormMasculine, Nominative, Singular
hrī-niṣevaḥpractising modesty / bashful
hrī-niṣevaḥ:
TypeAdjective
Roothrī + niṣeva (ह्री + निषेव)
FormMasculine, Nominative, Singular
tarasvīpowerful/energetic
tarasvī:
TypeAdjective
Roottarasvin (तरस्विन्)
FormMasculine, Nominative, Singular
kuntī-putraḥson of Kuntī
kuntī-putraḥ:
Karta
TypeNoun
Rootkuntī + putra (कुन्ती + पुत्र)
FormMasculine, Nominative, Singular
pāṇḍavaḥPāṇḍava (Yudhiṣṭhira)
pāṇḍavaḥ:
Karta
TypeNoun
Rootpāṇḍava (पाण्डव)
FormMasculine, Nominative, Singular
ajāta-śatruḥone whose enemies are not born (one with no enemies)
ajāta-śatruḥ:
TypeAdjective
Rootajāta + śatru (अजात + शत्रु)
FormMasculine, Nominative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
D
Dhanañjaya (Arjuna)
Ś
Śakra (Indra)
V
Vṛṣṇivīra (Krishna)
V
Viṣṇu
K
Kuntī
P
Pāṇḍava (Yudhiṣṭhira/Ajātaśatru)

Educational Q&A

The verse praises an ethical ideal of kingship: Yudhishthira is portrayed as one who delights in dharma, practices modest restraint, and is naturally free from enmity (ajātaśatru). Alongside this moral portrait, Arjuna is elevated as Indra-like, and Krishna is identified with the eternal Vishnu—linking righteous conduct and divine support as the foundations of legitimate power.

In the Udyoga Parva’s pre-war context, Vaiśampāyana reports a characterization of the Pandavas: Arjuna’s prowess is likened to Indra’s, Krishna is treated as a divine presence (Vishnu), and Yudhishthira is described as dharma-centered, modest, and incapable of harboring hatred—setting the moral and theological frame for the impending conflict.