Shloka 26
Adhyāya 195 — Arjuna’s Capability and Restraint Regarding Divyāstras
Udyoga Parva
शकटापणवेशाश्र यान॑ युग्यं च सर्वश: । तत्र नागसहस्राणि हयानामयुतानि च । फल्गु सर्व कलत्रं च यत्किज्चित् कृशदुर्बलम्
Vaiśampāyana uvāca: śakaṭāpaṇa-veśāśraya-yānāni yugyaṃ ca sarvaśaḥ | tatra nāga-sahasrāṇi hayānām ayutāni ca | phalgu sarva-kalatraṃ ca yat kiñcit kṛśa-durbalam ||
বৈশম্পায়নে ক’লে— তাত সকলো ধৰণৰ ছকড়া আৰু গাড়ী, বজাৰৰ দোকান-পাট, বেছভূষা আৰু উপকৰণৰ সামগ্ৰী, আৰোহন-যান আৰু জুৱাত জোঁতা সকলো প্ৰকাৰৰ বাহন সৰ্বতোভাবে সংগ্ৰহ কৰা হ’ল। তাত সহস্ৰ সহস্ৰ হাতী আৰু অযুত অযুত ঘোঁৰা আছিল; লগতে সৰু-সুৰা বস্তু, নাৰী-পরিয়াল, আৰু যিসকল কৃশ, দুৰ্বল বা কষ্ট সহিব নোৱাৰা—সঙ্গত লৈ যাবলগীয়া সকলো বস্তু একত্ৰ কৰা হ’ল।
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Even when rulers act under the banner of dharma, large-scale action—especially movement toward war—inevitably involves dependents, resources, and the vulnerable. The verse highlights the ethical gravity of leadership: decisions ripple through entire households and those least able to endure hardship.
The narrator lists the extensive preparations and the mass of people, animals, and goods being assembled for travel: carts, supplies, conveyances, thousands of elephants, tens of thousands of horses, families, and those weak or unfit for strain—indicating a major mobilization and migration accompanying the royal movement.