Previous Verse
Next Verse

Shloka 41

भीष्मस्य सेनापत्यप्रतिज्ञा तथा रथसंख्यावर्णनम् | Bhishma Accepts Command and Enumerates Kaurava Strength

विराटद्रुपदौ वृद्धावुलूकमिदमूचतु: । दासभावं नियच्छेव साधोरिति मति: सदा । तौ च दासावदासौ वा पौरुषं यस्य यादृशम्‌,तदनन्तर बूढ़े राजा विराट और द्रुपदने उलूकसे इस प्रकार कहा--'उलूक! तू दुर्योधनसे कहना, राजन्‌! हम दोनोंका विचार सदा यही रहता है कि हम साधु पुरुषोंके दास हो जायूँ। वे दोनों हम विराट और द्रुपद दास हैं या अदास; इसका निर्णय युद्धमें जिसका जैसा पुरुषार्थ होगा, उसे देखकर किया जायगा”

sañjaya uvāca | virāṭa-drupadau vṛddhāv ulūkam idam ūcatuḥ | dāsabhāvaṃ niyaccheva sādhōr iti matiḥ sadā | tau ca dāsāv adāsau vā pauruṣaṃ yasya yādṛśam, tad anantaram |

সঞ্জয়ে ক’লে—বৃদ্ধ ৰজা বিরাট আৰু দ্ৰুপদে উলূকক এইদৰে ক’লে—“উলূক! সাধুজনৰ দাসভাৱ গ্ৰহণ কৰাই আমাৰ সদাৰ স্থিৰমতি। আমি দাস নে অদাস—সেয়া পিছত যুদ্ধত যাৰ যেনে পৌৰুষ দেখা যাব, তাক দেখি নিৰ্ণয় হ’ব।”

विराटVirata
विराट:
Karta
TypeNoun
Rootविराट
FormMasculine, Nominative, Singular
द्रुपदौDrupada (as part of the pair: Virata and Drupada)
द्रुपदौ:
Karta
TypeNoun
Rootद्रुपद
FormMasculine, Nominative, Dual
वृद्धौthe two elders/aged ones
वृद्धौ:
Karta
TypeAdjective
Rootवृद्ध
FormMasculine, Nominative, Dual
उलूकम्Uluka
उलूकम्:
Karma
TypeNoun
Rootउलूक
FormMasculine, Accusative, Singular
इदम्this (speech/statement)
इदम्:
Karma
TypePronoun
Rootइदम्
FormNeuter, Accusative, Singular
ऊचतुःthey two said
ऊचतुः:
Karta
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, Third, Dual, Parasmaipada
दासभावम्the state of servitude
दासभावम्:
Karma
TypeNoun
Rootदासभाव
FormMasculine, Accusative, Singular
नियच्छेवI/one should accept/undertake
नियच्छेव:
Karta
TypeVerb
Rootनि-यम्
FormOptative, First, Singular, Parasmaipada
साधोःof a good man / of the virtuous
साधोः:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसाधु
FormMasculine, Genitive, Singular
इतिthus
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
मतिःthought, intention
मतिः:
Karta
TypeNoun
Rootमति
FormFeminine, Nominative, Singular
सदाalways
सदा:
TypeIndeclinable
Rootसदा

संजय उवाच

S
Sanjaya
V
Virata
D
Drupada
U
Uluka
D
Duryodhana