Previous Verse
Next Verse

Shloka 70

Ulūka’s Provocation and Keśava’s Counter-Message (उलूकदूत्ये केशवप्रत्युत्तरम्)

तद्‌ वृथा च सभामध्ये वल्गितं ते वृकोदर | “भारत! युद्धभूमिमें मेरे हाथसे मारे जाकर तुम गदाको छातीसे लगाये सदाके लिये सो जाओगे। वृकोदर! तुमने सभामें जाकर जो उछल-कूद मचायी थी, वह व्यर्थ ही है” || ६९ - उलूक नकुलं ब्रूहि वचनान्मम भारत,उलूक! नकुलसे भी कहना--'भारत! तुम मेरे कहनेसे अब स्थिरतापूर्वक युद्ध करो। हम तुम्हारा पुरुषार्थ देखेंगे। तुम युधिष्ठिरके प्रति अपने अनुरागको, मेरे प्रति बढ़े हुए द्वेषको तथा द्रौपदीके क्लेशको भी इन दिनों अच्छी तरहसे याद कर लो”

sañjaya uvāca | tad vṛthā ca sabhāmadhye valgitam te vṛkodara | bhārata yuddhabhūmau me hastena mārito gatvā tvaṃ gadāṃ chātasi saṃśliṣya sadā-kṛte suptvā śayiṣyase | vṛkodara tvayā sabhāṃ gatvā yad uccal-kūdaṃ kṛtaṃ tad vṛthaiva | ulūka nakulaṃ brūhi vacanān mama bhārata | ulūka nakulasya api vada—bhārata mama vacanāt idānīṃ sthiratayā yuddhaṃ kuru | vayaṃ tava pauruṣaṃ drakṣyāmaḥ | yudhiṣṭhire prati tava anurāgaṃ mayi ca vardhamānaṃ dveṣaṃ draupadyāś ca kleśaṃ ca etān ahāni samyak smara |

সঞ্জয়ে ক’লে—“বৃকোদৰ! ৰাজসভাত তুমি কৰা সেই সকলো দম্ভোক্তি বৃথাই হ’ল। ‘হে ভাৰত! যুদ্ধক্ষেত্ৰত মোৰ হাতে নিহত হৈ তুমি গদাখন বুকুত জাপি ধৰি চিৰনিদ্ৰালৈ যাবা। বৃকোদৰ! সভাত সোমাই তুমি যি হুলস্থুল কৰিছা—সেয়া সম্পূৰ্ণ নিষ্ফল।’ ‘উলূক! নকুলকো মোৰ কথা ক’বা—“হে ভাৰত! এতিয়া মোৰ আদেশমতে স্থিৰ হৈ যুদ্ধ কৰা; আমি তোমাৰ পৌৰুষ দেখিম। এই দিনবোৰত যুধিষ্ঠিৰৰ প্ৰতি তোমাৰ অনুৰাগ, মোৰ প্ৰতি বাঢ়ি উঠা দ্বেষ, আৰু কৃষ্ণা (দ্ৰৌপদী)-ৰ ক্লেশ—সকলো যিদৰে ঘটিছিল তিদৰে স্পষ্টকৈ স্মৰণ কৰা।”’

तत्that (act/thing)
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
वृथाin vain, uselessly
वृथा:
TypeIndeclinable
Rootवृथा
and
:
TypeIndeclinable
Root
सभाin the assembly
सभा:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसभा
FormFeminine, Locative, Singular
मध्येin the midst
मध्ये:
Adhikarana
TypeNoun
Rootमध्य
FormNeuter, Locative, Singular
वल्गितम्boasting, prancing (display)
वल्गितम्:
Karta
TypeNoun
Rootवल्गित
FormNeuter, Nominative, Singular
तेof you/your
ते:
Sambandha
TypePronoun
Rootत्वद्
FormGenitive, Singular
वृकोदरO Wolf-bellied one (Bhima)
वृकोदर:
TypeNoun
Rootवृकोदर
FormMasculine, Vocative, Singular
उलूकO Uluka
उलूक:
TypeNoun
Rootउलूक
FormMasculine, Vocative, Singular
नकुलम्Nakula (as object)
नकुलम्:
Karma
TypeNoun
Rootनकुल
FormMasculine, Accusative, Singular
ब्रूहिtell, say
ब्रूहि:
TypeVerb
Rootब्रू
FormImperative, Second, Singular, Parasmaipada
वचनात्from (my) words / at (my) bidding
वचनात्:
Apadana
TypeNoun
Rootवचन
FormNeuter, Ablative, Singular
ममmy
मम:
Sambandha
TypePronoun
Rootअस्मद्
FormGenitive, Singular
भारतO Bharata (descendant of Bharata)
भारत:
TypeNoun
Rootभारत
FormMasculine, Vocative, Singular

संजय उवाच

सञ्जय (Sanjaya)
वृकोदर / भीम (Vṛkodara/Bhima)
भारत (Bhārata—address to a Kuru warrior)
उलूक (Uluka)
नकुल (Nakula)
युधिष्ठिर (Yudhiṣṭhira)
द्रौपदी (Draupadī)
सभा (royal assembly)
युद्धभूमि (battlefield)
गदा (mace)