Previous Verse
Next Verse

Shloka 35

Kaurava Mobilization at Kurukṣetra (Duryodhana Orders War Preparations) / कुरुक्षेत्रे धार्तराष्ट्र-सैन्यसज्जा

एष नो विजये मूलमेष तात विपर्यये । अत्र प्राणाश्न राज्यं च भावाभावौ सुखासुखे,तात! ये भगवान्‌ ही हमारी विजय अथवा पराजयके मूल कारण हैं। हमारे प्राण, राज्य, भाव, अभाव तथा सुख और दु:ख इन्हींपर अवलम्बित हैं

eṣa no vijaye mūlam eṣa tāta viparyaye | atra prāṇāś ca rājyaṃ ca bhāvābhāvau sukhāsukhe, tāta ||

যুধিষ্ঠিৰে ক’লে—তাত! তেওঁৱেই আমাৰ বিজয়ৰ মূল, আৰু বিপৰ্যয়ৰো মূল। আমাৰ প্ৰাণ, আমাৰ ৰাজ্য, লাভ-হানি, সুখ-দুখ—সকলো তেওঁৰ ওপৰতে নিৰ্ভৰশীল।

एषःthis (man/one)
एषः:
Karta
TypePronoun
Rootएतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
नःof us/our
नः:
Sambandha
TypePronoun
Rootअस्मद्
FormGenitive, Plural
विजयेin victory
विजये:
Adhikarana
TypeNoun
Rootविजय
FormMasculine, Locative, Singular
मूलम्root/cause
मूलम्:
Karta
TypeNoun
Rootमूल
FormNeuter, Nominative, Singular
एषःthis (same one)
एषः:
Karta
TypePronoun
Rootएतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
तातO dear/father!
तात:
Sambodhana
TypeNoun
Rootतात
FormMasculine, Vocative, Singular
विपर्ययेin reversal/defeat
विपर्यये:
Adhikarana
TypeNoun
Rootविपर्यय
FormMasculine, Locative, Singular
अत्रhere/in this matter
अत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootअत्र
प्राणाःlives/breaths
प्राणाः:
Karta
TypeNoun
Rootप्राण
FormMasculine, Nominative, Plural
नःof us/our
नः:
Sambandha
TypePronoun
Rootअस्मद्
FormGenitive, Plural
राज्यम्kingdom/sovereignty
राज्यम्:
Karta
TypeNoun
Rootराज्य
FormNeuter, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
भावbeing/prosperity
भाव:
Karta
TypeNoun
Rootभाव
FormMasculine, Nominative, Singular
अभावौnon-being/privation (twofold)
अभावौ:
Karta
TypeNoun
Rootअभाव
FormMasculine, Nominative, Dual
सुखhappiness
सुख:
Karta
TypeNoun
Rootसुख
FormNeuter, Nominative, Singular
असुखेin happiness and unhappiness
असुखे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootअसुख
FormNeuter, Locative, Dual
तातO dear!
तात:
Sambodhana
TypeNoun
Rootतात
FormMasculine, Vocative, Singular

युधिषछिर उवाच

Y
Yudhiṣṭhira

Educational Q&A

Yudhiṣṭhira frames victory and defeat as ultimately grounded in a higher determining principle—so one should act with dharma and humility, recognizing that outcomes (life, kingdom, gain/loss, joy/sorrow) are not fully under personal control.

In the tense pre-war deliberations of the Udyoga Parva, Yudhiṣṭhira reflects on the decisive factor behind the coming conflict’s outcome, emphasizing that the fate of the Pāṇḍavas—life, sovereignty, and emotional fortunes—rests upon that paramount figure/power.