Previous Verse
Next Verse

Shloka 15

सेनापति-निर्णयः तथा पाण्डवसेनायाः कुरुक्षेत्रगमनम्

Decision on Command and the Pandavas’ March to Kurukshetra

ते शूरा धृतराष्ट्रस्य भीष्मस्य विदुरस्य च । तिष्ठेयु: पाण्डवा: सर्वे हित्वा मानमधश्चरा:,मैंने कहा--नृपश्रेष्ठ! यद्यपि पाण्डव शौर्यसे सम्पन्न हैं, तथापि वे सब-के-सब अभिमान छोड़कर भीष्म, धृतराष्ट्र और विदुरके नीचे रह सकते हैं। वे अपना राज्य भी तुम्हींको दे दें और सदा तुम्हारे अधीन होकर रहें। राजा धृतराष्ट्र, भीष्म और विदुरजीने तुम्हारे हितके लिये जैसी बात कही है, वैसा ही करो। सारा राज्य तुम्हारे ही पास रहे। तुम पाण्डवोंको पाँच ही गाँव दे दो; क्योंकि तुम्हारे पिताके लिये पाण्डवोंका भरण-पोषण करना भी परम आवश्यक है

te śūrā dhṛtarāṣṭrasya bhīṣmasya vidurasya ca | tiṣṭheyuḥ pāṇḍavāḥ sarve hitvā mānam adhaścarāḥ ||

সেই বীৰ পাণ্ডৱসকলে অহংকাৰ ত্যাগ কৰি বিনয়েৰে ধৃতৰাষ্ট্ৰ, ভীষ্ম আৰু বিদুৰৰ অধীনতো থাকিব পাৰে। সেয়ে নিজৰ মঙ্গলৰ বাবে ধৃতৰাষ্ট্ৰ, ভীষ্ম আৰু বিদুৰে যি কৈছে সেয়াই কৰা—ৰাজ্য তোমাৰেই থাকক; পাণ্ডৱসকলক জীৱিকাৰ বাবে কেৱল পাঁচখন গাঁও দিয়া।

तेthey/those
ते:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Plural
शूराःheroes, brave men
शूराः:
Karta
TypeNoun
Rootशूर
FormMasculine, Nominative, Plural
धृतराष्ट्रस्यof Dhṛtarāṣṭra
धृतराष्ट्रस्य:
TypeNoun
Rootधृतराष्ट्र
FormMasculine, Genitive, Singular
भीष्मस्यof Bhīṣma
भीष्मस्य:
TypeNoun
Rootभीष्म
FormMasculine, Genitive, Singular
विदुरस्यof Vidura
विदुरस्य:
TypeNoun
Rootविदुर
FormMasculine, Genitive, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
तिष्ठेयुःmay stand/remain
तिष्ठेयुः:
TypeVerb
Rootस्था (तिष्ठति)
FormVidhi-lin (Optative), Potential/Optative, Third, Plural, Parasmaipada
पाण्डवाःthe Pāṇḍavas
पाण्डवाः:
Karta
TypeNoun
Rootपाण्डव
FormMasculine, Nominative, Plural
सर्वेall
सर्वे:
Karta
TypeAdjective
Rootसर्व
FormMasculine, Nominative, Plural
हित्वाhaving abandoned
हित्वा:
TypeVerb
Rootहा (त्यजति)
FormAbsolutive (Tumun/Lyap), Active, Same as main verb subject
मानम्pride, self-respect
मानम्:
Karma
TypeNoun
Rootमान
FormMasculine, Accusative, Singular
अधःचराःliving under (as subordinates)
अधःचराः:
Karta
TypeAdjective
Rootअधःचर
FormMasculine, Nominative, Plural

वायुदेव उवाच

V
Vāyu (Vāyudeva)
P
Pāṇḍavas
D
Dhṛtarāṣṭra
B
Bhīṣma
V
Vidura

Educational Q&A

Even the powerful should be willing to renounce ego and accept a lesser share to protect dharma, family obligations, and social peace; wise counsel aims at welfare through restraint rather than escalation.

Vāyu argues that the Pāṇḍavas, though heroic, can live humbly under Dhṛtarāṣṭra, Bhīṣma, and Vidura; he urges a settlement in which the main kingdom remains with the Kaurava side while the Pāṇḍavas receive only five villages for sustenance, preventing war.