Shloka 246
Udyoga Parva Adhyāya 132 — Vidura’s Counsel on Udyama, Yaśas, and Kṣātra-Dharma
जनान् यो5भिभवत्यन्यान् कर्मणा हि स वै पुमान् जो शास्त्रज्ञान, तपस्या, धन-सम्पत्ति अथवा पराक्रमके द्वारा दूसरे लोगोंको पराजित कर देता है, वह उसी श्रेष्ठ कर्मके द्वारा पुरुष कहलाता है
janān yo 'bhibhavaty anyān karmaṇā hi sa vai pumān | yaḥ śāstrajñānena tapasā dhana-sampattyā athavā parākramena dvijān lokān parājayati sa tenaiva śreṣṭha-karmaṇā pumān ucyate ||
বায়ুৱে ক’লে—যি ব্যক্তি নিজৰ ফলপ্ৰসূ কৰ্মৰ দ্বাৰা আন লোকক অতিক্ৰম কৰে, সেয়াই প্ৰকৃত অৰ্থত ‘পুৰুষ’ বুলি কোৱা হয়। শাস্ত্ৰজ্ঞান, তপস্যা, ধন-সম্পত্তি বা পৰাক্ৰম—যি উপায়েৰে সি আনক জয় কৰে, সেই শ্ৰেষ্ঠ কৰ্মৰ দ্বাৰাই সি ‘পুৰুষ’ হিচাপে পৰিচিত হয়।
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
True worth is measured by effective, excellent action (karma) and demonstrated capability—whether expressed through learning, austerity, wealth, or valor—rather than by mere status or assertion.
Vāyudeva delivers a moral definition of ‘pumān’ (a true man/person of worth), emphasizing that superiority is established through concrete excellence—knowledge, tapas, prosperity, or heroic prowess—within the ethical discourse of the Udyoga Parva.