Shloka 47
“भरतश्रेष्ठ! तुम पाण्डवोंको उनका राज्यभाग देकर सुहृदोंके बढ़ते हुए क्रोधको शान्त कर दो और अपने राज्यका यथोचित रीतिसे शासन करते रहो ।। अलमड़ निकारो<यं त्रयोदश समा: कृतः । शमयैनं महाप्राज्ञ कामक्रोधसमेधितम्,बेटा! पाण्डवोंको जो तेरह वर्षोके लिये निर्वासित कर दिया गया, यही उनका महान अपकार हुआ है। महामते! तुम्हारे काम और क्रोधसे इस अपकारकी और भी वृद्धि हुई है। अब तुम संधिके द्वारा इसे शान्त कर दो
vaiśampāyana uvāca | bharataśreṣṭha! tvaṃ pāṇḍavebhyo rājya-bhāgaṃ pradāya suhṛdāṃ vardhamānaṃ krodhaṃ śamaya, sva-rājyaṃ ca yathocita-rītyā pālaya || alam aḍa-nikāro 'yaṃ trayodaśa samāḥ kṛtaḥ | śamaya enaṃ mahāprājña kāma-krodha-samedhitam ||
বৈশম্পায়নে ক’লে—হে ভরতশ্ৰেষ্ঠ! পাণ্ডৱসকলক তেওঁলোকৰ ৰাজ্যাংশ দি সুহৃদসকলৰ বাঢ়ি অহা ক্ৰোধ শান্ত কৰা; তাৰ পাছত যথোচিতভাৱে নিজৰ ৰাজ্য শাসন কৰা। এই অন্যায় যথেষ্ট—তেৰ বছৰ নিৰ্বাসনত কাটি গ’ল। পাণ্ডৱসকলৰ সেই বনবাসেই আছিল তেওঁলোকৰ প্ৰতি মহা অপকাৰ; আৰু তোমাৰ কাম আৰু ক্ৰোধে তাক আৰু বঢ়াই তুলিছে। এতিয়া সন্ধিৰ দ্বাৰা ইয়াক শমিত কৰা।
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
A ruler should restrain desire and anger, repair past injustice, and choose reconciliation (sandhi) over escalation; rightful distribution and ethical governance are presented as the path to social peace and dharma.
In the Udyoga Parva’s pre-war negotiations, the speaker urges the Kuru side to end the wrongdoing done to the Pāṇḍavas—especially the thirteen-year exile—by granting them their due share and calming the growing fury of allies, thereby preventing the slide toward war.