Shloka 226
Gālava’s Eastern Ascent with Garuḍa; Counsel on Kāla and Upāya (उद्योगपर्व, अध्याय ११०)
उशीरबीजे विप्रर्षे यत्र जाम्बूनदं सर: । यहीं विद्युत्प्रभा नामसे प्रसिद्ध दस अप्सराएँ उत्पन्न हुई थीं। ब्रह्मन्! त्रिलोकीको नापते समय भगवान् विष्णुने इसी दिशामें अपना चरण रखा था। उत्तर दिशामें भगवान् विष्णुका वह चरणचिह्न (हरिकी पैंड़ी) आज भी मौजूद है। द्विजश्रेष्ठ! ब्रह्मर्ष! उत्तर-दिशाके ही उशीरबीज नामक स्थानमें, जहाँ सुवर्णमय सरोवर है, राजा मरुत्तने यज्ञ किया था
uśīrabīje viprarṣe yatra jāmbūnadaṃ saraḥ | yatrāpsarā daśa vidyutprabhā-nāmāsu prasiddhā utpannāḥ | brahman trilokīṃ nāpayataḥ samaye bhagavān viṣṇur asyāṃ diśi pādaṃ nyadhāt | uttaradiśi tasya viṣṇoḥ pādacihnaṃ (harikī paiṇḍī) adyāpi vidyate | dvijaśreṣṭha brahmarṣe uttaradiśasyaiva uśīrabīja-nāmni deśe yatra suvarṇamayaṃ saraḥ rājā marutto yajñaṃ cakāra |
যুপৰ্ণে ক’লে—“হে ব্ৰাহ্মণশ্ৰেষ্ঠ, হে ঋষি! উশীৰবীজ নামৰ দেশত জাম্বূনদ-সোণৰ এটা সৰোবৰ আছে। তাতেই ‘বিদ্যুৎপ্ৰভা’ নামে প্ৰসিদ্ধ দহ অপ্সৰা জন্মিছিল। ব্ৰহ্মন! ত্ৰিলোক মাপোঁতে ভগৱান বিষ্ণুৱে এই দিশতেই নিজৰ পদ স্থাপন কৰিছিল। উত্তৰ দিশত বিষ্ণুৰ সেই পদচিহ্ন ‘হৰিকী পৈণ্ডী’ নামে আজিও বিদ্যমান। হে দ্বিজশ্ৰেষ্ঠ, হে ব্ৰহ্মৰ্ষি! সেই একে উত্তৰদেশৰ উশীৰবীজত, য’ত সেই সোণময় সৰোবৰ আছে, ৰজা মৰুত্তে মহাযজ্ঞ সম্পন্ন কৰিছিল।”
युपर्ण उवाच
Educational Q&A
The passage links dharmic action and sacred space: divine acts (Viṣṇu’s cosmic stride) and exemplary human rites (Marutta’s yajña) sanctify geography, encouraging reverence for places associated with devotion, sacrifice, and remembrance of the divine.
Yuparṇa describes a northern sacred region called Uśīrabīja: a golden lake, the origin of ten apsarases named Vidyutprabhā, the still-visible footprint of Viṣṇu from His world-measuring stride, and the site where King Marutta performed a great sacrifice.