Shloka 7

धर्म्यविजय-नियमाः

Rules for Dharmic Victory in Kṣatriya Engagement

Devanagari script

भीष्म उवाच नैवासन्नद्धकवचो योद्धव्य: क्षत्रियो रणे । एक एकेन वाच्यश्व विसृजेति क्षिपामि च,भीष्मजीने कहा--राजन्‌! जो कवच बाँधे हुए न हो, उस क्षत्रियके साथ रणभूमिमें युद्ध नहीं करना चाहिये। एक योद्धा दूसरे एकाकी योद्धासे कहे “तुम मुझपर शस्त्र छोड़ो। मैं भी तुमपर प्रहार करता हूँ”

Transliteration

bhīṣma uvāca naivāsannaddha-kavaco yoddhavyaḥ kṣatriyo raṇe | eka ekena vācyaś ca visṛjeti kṣipāmi ca ||

Translation

ভীষ্ম ক’লে—ৰাজন! যিজন ক্ষত্ৰিয় বর্ম পিন্ধা নাই, তেওঁৰ সৈতে ৰণক্ষেত্ৰত যুদ্ধ কৰা উচিত নহয়। আৰু যেতিয়া দুজন যোদ্ধা একে একে মুখামুখি হয়, তেতিয়া প্ৰত্যেকে আনজনক স্পষ্টকৈ ক’ব—“তুমি মোৰ ওপৰত অস্ত্ৰ নিক্ষেপ কৰা; মইও তোমাৰ ওপৰত প্ৰহাৰ কৰিম”—যাতে যুদ্ধ স্পষ্ট আহ্বান আৰু ন্যায়-মৰ্যাদাৰে চলে।

Word by Word

भीष्मःBhishma

उवाचsaid

नnot

एवindeed/just

आसन्were

नद्धकवचःhaving fastened armor

योद्धव्यःto be fought (fit to be fought)

क्षत्रियःa Kshatriya/warrior

रणेin battle

एकःone (warrior)

एकेनby/with one (another)

वाच्यःshould be addressed/said to

अश्वO horse! (vocative; likely corrupt for 'अद्य/अथ/असौ' etc.)

विसृजrelease/let fly

इतिthus (quotative)

क्षिपामिI throw/cast

चand

Speaker

भीष्म उवाच

Characters & Entities

Bhīṣma

rājā (the king addressed)

kṣatriya

kavaca (armour)

raṇa (battlefield)

śastra (weapon, implied by ‘release/throw’)

Verse Rasa (Emotional Essence)

Geographic Context

Sandhi Notes