Shloka 30
धन-राजधर्म संवादः
Discourse on Wealth and Royal Duty
कृत्स्नं तदेव तच्छेयो यदप्पाददते5न्यतः । न पश्यामोडनपकृतं धनं किंचित् क्वचिद् वयम्
kṛtsnaṃ tadeva tac chreyo yad apāpād dadata anyataḥ | na paśyāmo 'napakṛtaṃ dhanaṃ kiṃcit kvacid vayam ||
অৰ্জুনে ক’লে— পাপবিহীন, অন্যায় নকৰাকৈ অন্য ঠাইৰ পৰা পোৱা ধনেই সম্পূৰ্ণৰূপে পৰম শ্ৰেয়। কিন্তু ক’তো আমি এনে ধন নেদেখোঁ, যি আনক ক্ষতি নকৰাকৈ অনা হৈছে। এইটো দেৱতাসকলৰ নিৰ্ণয়, আৰু এইটো বেদত কোৱা সনাতন নীতি—ধনৰ দ্বাৰাই দ্বিজসকলে বেদ-শাস্ত্ৰ অধ্যয়ন আৰু অধ্যাপন কৰে; ধনৰ দ্বাৰাই যজ্ঞ কৰে আৰু কৰায়; আৰু ৰজাসকলে যুদ্ধত আনক জয় কৰি তেওঁলোকৰ ধন লৈ আহে, সেই ধনেই সকলো মঙ্গলকৰ্ম সম্পন্ন কৰে। কিন্তু ৰজালোকত আমি এনে কোনো ভঁৰাল নেদেখোঁ, যি কাৰো অনিষ্ট নকৰাকৈ অৰ্জিত।
अर्जुन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights a moral tension between artha (wealth) and dharma: ideally, the best wealth is sinless and harmlessly obtained, yet in political life—especially for kings—wealth commonly arises from conquest and injury. It questions whether social and ritual goods funded by wealth can be fully separated from the means of acquisition.
Arjuna speaks reflectively about the sources of wealth in royal and social life. He notes that Vedic learning, sacrifice, and royal ‘auspicious acts’ depend on wealth, but observes that kings typically obtain wealth through warfare and taking others’ property, making ‘pure’ wealth hard to find.