Shloka 32
Purohita-Niyoga and the Brahma–Kṣatra Concord
Aila–Kaśyapa Saṃvāda
ब्रह्म वर्धयति क्षत्र क्षत्रतो ब्रह्म वर्धते । एवं राज्ञा विशेषण पूज्या वै ब्राह्म॒णा: सदा,(राज्ञ: सर्वस्य चान्यस्य स्वामी राजपुरोहित: ।) ब्राह्मण क्षत्रियको बढ़ाता है और क्षत्रियसे ब्राह्मणकी उन्नति होती है। अतः राजाको विशेषरूपसे सदा ही ब्राह्मणोंकी पूजा करनी चाहिये; क्योंकि राजपुरोहित राजाका तथा अन्य सब लोगोंका भी स्वामी है
kāśyapa uvāca | brahma vardhayati kṣatra kṣatrato brahma vardhate | evaṁ rājñā viśeṣeṇa pūjyā vai brāhmaṇāḥ sadā | (rājñaḥ sarvasya cānyasya svāmī rājapurohitaḥ |)
ব্ৰাহ্মণৰ ব্রহ্মতেজে ক্ষত্ৰশক্তিক বৃদ্ধি কৰে, আৰু ক্ষত্ৰিয়ৰ ৰক্ষা-আশ্ৰয়ে ব্ৰাহ্মণবৰ্গো সমৃদ্ধ হয়। সেয়ে ৰজাই বিশেষ যত্নে সদায় ব্ৰাহ্মণসকলক পূজা-সম্মান কৰিব লাগে; কিয়নো ৰাজপুৰোহিত ৰজা আৰু অন্য সকলো লোকৰো পথপ্ৰদৰ্শক, স্বামীসদৃশ।
कश्यप उवाच
Educational Q&A
Spiritual authority (brahma/brāhmaṇa) and royal power (kṣatra/kṣatriya) are mutually sustaining; therefore a king must consistently honor brāhmaṇas, recognizing the purohita’s guiding authority in maintaining righteous governance.
In the Śānti Parva’s instruction on rājadharma, Kāśyapa states a principle of statecraft: the king’s strength depends on brahminical counsel and legitimacy, while brāhmaṇas flourish under kṣatriya protection; hence the king should especially revere brāhmaṇas and the royal priest.