Previous Verse
Next Verse

Shloka 9

Rājapurohita-lakṣaṇa and Purūravas–Vāyu Saṃvāda

Varṇa, Sovereignty, and Abhaya-dāna

ऐल उवाच द्विजस्य क्षत्रबन्धोर्वा कस्येयं पृथिवी भवेत्‌ । धर्मत: सह वित्तेन सम्यग वायो प्रचक्ष्व मे,पुरूरवाने पूछा--वायुदेव! धन-धान्यसहित यह पृथ्वी धर्मतः किसकी है? ब्राह्मणकी या क्षत्रियकी? यह मुझे ठीक-ठीक बताइये

aila uvāca: dvijasya kṣatrabandhor vā kasye iyaṃ pṛthivī bhavet | dharmataḥ saha vittena samyag vāyo pracakṣva me ||

ঐল (পুৰূৰবা) ক’লে—হে বায়ুদেৱ! ধন-সম্পদসহ এই পৃথিৱী ধৰ্মতঃ কাৰ—ব্ৰাহ্মণৰ নে ক্ষত্ৰিয়ৰ (সেয়া কেৱল ‘ক্ষত্ৰবন্ধু’ হ’লেও)? মোক সঠিককৈ কওক।

ऐलःAila (Purūravas)
ऐलः:
Karta
TypeNoun
Rootऐल
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, 3, Singular, Parasmaipada
द्विजस्यof a Brahmin (twice-born)
द्विजस्य:
Sambandha
TypeNoun
Rootद्विज
FormMasculine, Genitive, Singular
क्षत्रबन्धोःof a Kshatriya (lit. kshatriya-relative/one called kshatriya)
क्षत्रबन्धोः:
Sambandha
TypeNoun
Rootक्षत्रबन्धु
FormMasculine, Genitive, Singular
वाor
वा:
TypeIndeclinable
Rootवा
कस्यof whom
कस्य:
Sambandha
TypePronoun
Rootकिम्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular
इयम्this
इयम्:
Karta
TypePronoun
Rootइदम्
FormFeminine, Nominative, Singular
पृथिवीearth
पृथिवी:
Karta
TypeNoun
Rootपृथिवी
FormFeminine, Nominative, Singular
भवेत्would be / should be
भवेत्:
TypeVerb
Rootभू
FormOptative, 3, Singular, Parasmaipada
धर्मतःaccording to dharma / by right
धर्मतः:
TypeIndeclinable
Rootधर्म
सहtogether with
सह:
TypeIndeclinable
Rootसह
वित्तेनwith wealth
वित्तेन:
Karana
TypeNoun
Rootवित्त
FormNeuter, Instrumental, Singular
सम्यक्properly, correctly
सम्यक्:
TypeIndeclinable
Rootसम्यक्
वायोO Vāyu
वायो:
Sambodhana
TypeNoun
Rootवायु
FormMasculine, Vocative, Singular
प्रचक्ष्वtell, declare
प्रचक्ष्व:
TypeVerb
Rootप्र-चक्ष्
FormImperative, 2, Singular, Parasmaipada
मेto me
मे:
Sampradana
TypePronoun
Rootअस्मद्
Form—, Dative, Singular

ऐल उवाच

A
Aila (Purūravas)
V
Vāyu
D
Dvija (Brāhmaṇa)
K
Kṣatrabandhu (unworthy Kṣatriya)
P
Pṛthivī (Earth/kingdom)
V
Vitta (wealth)