Shloka 11536
Varṇa-dharma and Rājadharma: Yudhiṣṭhira’s Inquiry and Bhīṣma’s Normative Outline (वर्णधर्म-राजधर्म-प्रश्नोत्तरम्)
धनुष्कोट्या महाराज तेन शैला विवर्धिता: । महाराज! सभी मन्वन्तरोंमें यह पृथ्वी ऊँची-नीची हो जाती है; उस समय वेनकुमार पृथुने धनुषकी कोटिद्वारा चारों ओरसे शिलासमूहोंको उखाड़ डाला और उन्हें एक स्थानपर संचित कर दिया; इसीलिये पर्वतोंकी लम्बाई
dhanurkoṭyā mahārāja tena śailā vivardhitāḥ | mahārāja! sarveṣu manvantareṣu iyaṃ pṛthivī ūncī-nīcī bhavati; tadā venakumāraḥ pṛthuḥ dhanurkoṭyā samantataḥ śilāsaṃghān utkhāṭya ekasmin sthāne saṃcicāya; tasmāt parvatānāṃ lambatā vistāraś ca ucchrayas ca vivardhata iti |
ভীষ্ম ক’লে—মহারাজ, তেওঁৰ ধনুৰ অগ্ৰভাগে পৰ্বতসমূহ বৃদ্ধি পালে। প্ৰতিটো মন্বন্তৰত এই পৃথিৱী ক’তিয়াবা উঁচু ক’তিয়াবা নিচু হৈ অসম হয়; তেতিয়া বেনপুত্ৰ পৃথুৱে ধনুৰ অগ্ৰভাগে চাৰিওফালৰ শিলাসমূহ উপৰি এক ঠাইত সঞ্চিত কৰিলে। সেয়েহে পৰ্বতসমূহৰ দৈৰ্ঘ্য, প্ৰস্থ আৰু উচ্চতা বৃদ্ধি পালে।
भीष्म उवाच
Educational Q&A
A righteous king’s role is to restore order and stability when the world becomes disordered—even on a cosmic scale. Prithu exemplifies proactive governance: using power as a tool to reorganize nature for the common good, not for personal gain.
Bhishma explains that across different Manvantaras the earth becomes uneven. In such a period, King Prithu, son of Vena, uproots scattered rock-masses with the tip of his bow and piles them together, which results in mountains becoming larger in length, breadth, and height.