Previous Verse
Next Verse

Shloka 100

Bhīṣma’s Śara-śayyā Stuti to Vāsudeva and Yogic Preparation for Dehotsarga

Body-Relinquishment

नारायण: परं ब्रह्म नारायणपरं तप: । नारायण: परो देव: सर्व नारायण: सदा,नारायण ही परब्रह्म हैं, नारायण ही परम तप हैं। नारायण ही सबसे बड़े देवता हैं और भगवान्‌ नारायण ही सदा सब कुछ हैं

nārāyaṇaḥ paraṃ brahma nārāyaṇaparaṃ tapaḥ | nārāyaṇaḥ paro devaḥ sarvaṃ nārāyaṇaḥ sadā ||

নাৰায়ণেই পৰব্ৰহ্ম, নাৰায়ণেই পৰম তপস্যা; নাৰায়ণেই পৰম দেৱ, আৰু সদায় সকলো নাৰায়ণেই।

नारायणःNarayana
नारायणः:
Karta
TypeNoun
Rootनारायण
FormMasculine, Nominative, Singular
परम्supreme
परम्:
Karta
TypeAdjective
Rootपर
FormNeuter, Nominative, Singular
ब्रह्मBrahman (the Absolute)
ब्रह्म:
Karta
TypeNoun
Rootब्रह्मन्
FormNeuter, Nominative, Singular
नारायणपरम्having Narayana as the highest (supreme is Narayana)
नारायणपरम्:
Karta
TypeAdjective
Rootनारायणपर
FormNeuter, Nominative, Singular
तपःausterity, penance
तपः:
Karta
TypeNoun
Rootतपस्
FormNeuter, Nominative, Singular
नारायणःNarayana
नारायणः:
Karta
TypeNoun
Rootनारायण
FormMasculine, Nominative, Singular
परःsupreme, highest
परः:
Karta
TypeAdjective
Rootपर
FormMasculine, Nominative, Singular
देवःgod, deity
देवः:
Karta
TypeNoun
Rootदेव
FormMasculine, Nominative, Singular
सर्वम्all, everything
सर्वम्:
Karta
TypeAdjective
Rootसर्व
FormNeuter, Nominative, Singular
नारायणःNarayana
नारायणः:
Karta
TypeNoun
Rootनारायण
FormMasculine, Nominative, Singular
सदाalways
सदा:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootसदा

भीष्म उवाच

भीष्म (Bhīṣma)
नारायण (Nārāyaṇa)
ब्रह्म (Brahman)

Educational Q&A

The verse asserts Nārāyaṇa’s absolute supremacy: he is identified with Brahman, is the highest goal of tapas (spiritual discipline), is the greatest deity, and is ultimately ‘everything’—encouraging a life of dharma and devotion oriented to the highest, unchanging reality.

In the Śānti Parva’s instruction section, Bhīṣma—lying on the bed of arrows—teaches Yudhiṣṭhira about dharma and higher truths; here he offers a concentrated theological proclamation exalting Nārāyaṇa as the supreme principle.